Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü, 20 Haziran Dünya Mülteciler Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, gazetecilere yönelik sürgünlerin küresel ölçekte ciddi bir artış gösterdiğini duyurdu. RSF tarafından yayımlanan verilere göre, 2021-2025 yılları arasında 60'ı aşkın ülkeden en az bin 468 gazeteci tehdit, hapis veya ölüm riskinden kaçarak örgütten destek aldı.
Raporda, küresel siyasi gerilimler ve çatışmalar nedeniyle gazetecilerin terk etmek zorunda kaldığı ülke sayısının son beş yılda ikiye katlanarak 19'dan 40'a yükseldiği vurgulandı.
"Sürgünle çile bitmiyor"
RSF dünya basın özgürlüğü endeksi sorumlusu Vianney Loriquet, açıklanan rakamların buzdağının sadece görünen kısmı olduğunu belirterek sürgündeki gazetecilerin karşılaştığı idari ve fiziki engellere şu ifadelerle dikkat çekti:
"Kaçmak zorunda kaldıktan sonra da şantaj, sınır dışı edilme ve idari şiddet birçok gazetecinin günlük hayatının bir parçası haline geliyor. Devletlerin; dezenformasyona karşı son kalkan olan bu gazetecilere geri göndermeme güvencesi, acil vize ve kalıcı oturma izni gibi etkili koruma mekanizmaları sağlaması şarttır."
RSF Yardım Bürosu sorumlusu Victoria Lavenue ise sürgündeki gazetecilerin gittikleri ülkelerde güvencesizlik, tecrit ve ulus ötesi baskılarla mücadele etmek zorunda kaldıklarını ifade etti.
En çok kayıp Afganistan, Rusya ve Myanmar'da
2021-2025 yılları arasında bağımsız gazeteciliğin en büyük kan kaybını yaşadığı ülkelerin başında Afganistan geliyor.
- Afganistan: 677 gazeteci (RSF yardımlarının neredeyse yarısı)
- Rusya: 160 gazeteci
- Myanmar: 101 gazeteci
Verilere göre, dünya genelinde 65 ülkede en az bir gazeteci sürgüne zorlanırken, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 20 ülkede bu sayı 10'u aşmış durumda. Küresel göç hareketleri Latin Amerika'da kartel ve rejim baskısıyla, Sahel bölgesinde (Mali, Çad, Burkina Faso) ise doğudan batıya doğru yayılan çatışmalarla derinleşiyor.
Türkiye ve Mısır'ın çelişkili rolü: Hem sığınak hem sürgün nedeni
Raporda Türkiye ve Mısır, çatışma bölgelerinden kaçan gazetecilere ev sahipliği yaparken iktidara yakın olmayan gazetecilerin sürgüne gitmesine yol açan ülkeler olarak konumlandırıldı.
- 2021'den bu yana çoğunluğu Sudanlı ve Filistinli olan en az 31 gazeteciye sığınak oldu. Sudan'daki iç savaştan kaçarak Mısır'a sığınan toplam gazeteci sayısının ise 300'ü aştığı tahmin ediliyor.
- Bölgesel bir mülteci merkezi olarak Afganistan, Filistin ve Suriye'den kaçan en az 46 gazeteciye ev sahipliği yaptı. Ancak aynı dönemde (2021-2025) iktidarı eleştiren en az 10 yerel gazeteci Türkiye'yi terk etmek zorunda kaldı. Raporda, Türkiye'den ayrılan gazeteci sayısına ilişkin resmi verilerin gerçeğin çok altında olabileceği not düşüldü.
Almanya'dan 479 gazeteciye doğrudan yardım
RSF'nin Almanya Seksiyonu, ana haritaya veri giriş tarihlerindeki eksiklikler nedeniyle yansıtılamayan ancak zorunlu göç süreçlerinde desteklenen 479 gazeteciye daha ulaştıklarını açıkladı. Bu desteğin 209'u Rusya, 192'si ise Afganistan kaynaklı sığınmacı gazetecilere sağlandı.
Medya özgürlüğü için mücadele eden örgüt, 2021 yılından bu yana RSF tarafından desteklenen gazetecilerin sürgün durumunu gösteren bir harita da yayımladı.
