Bir gün Anadolu’da toprağı avucuna aldı, parmaklarının arasından usul usul akıp giden toprağa baktı. Etrafındakilere döndü, “Biz toprağı karış karış satmıyoruz ama santim santim denize gönderiyoruz” dedi.
O adamın adı Hayrettin Karaca’ydı.
Yıllar sonra bütün Türkiye onu “Toprak Dede” diye tanıdı.
Hayrettin Karaca aslında başarılı bir sanayiciydi.
1922 yılında Bandırma’da doğdu. Ailesi Cumhuriyet’in ilk yıllarında kurulan özel sektörün öncü tekstilcilerindendi.
Karaca Triko, onun yönetiminde Türkiye’nin en önemli hazır giyim ve triko markalarından biri haline geldi.
O yıllarda Türkiye sanayileşmeyi konuşuyordu. Hayrettin Karaca ise başka bir şeyi fark etmeye başlamıştı.
Toprak sessizce yok oluyordu.
İşte bu yüzden ellili yaşlarında bambaşka bir karar aldı. Şirketini büyütmeye devam etti ama hayatının ikinci mesleğini doğa olarak seçti. Yalova’da Karaca Arboretumu’nu kurdu. Dünyanın dört bir yanından binlerce bitki türünü Türkiye’ye getirdi.Botanik bahçelerini dolaştı, tohum topladı, bitkileri inceledi.
Türkiye’nin ilk özel arboretumu zamanla yalnızca bir koleksiyon değil, bilim insanlarının çalıştığı yaşayan bir laboratuvara dönüştü. Hayrettin Karaca’nın bu yolculuğunda yalnız değildi.
Yanında başka bir patron vardı.
Ali Nihat Gökyiğit…
Onun hikâyesi ise bambaşkaydı.
Robert Kolej mezunuydu, Michigan Üniversitesi’nde inşaat mühendisliği okumuştu.
Türkiye’nin en büyük mühendislik şirketlerinden biri olacak Tekfen’i, Feyyaz Berker ve Necati Akçağlılar ile birlikte kurmuştu.
Barajlar…
Limanlar…
Otoyollar…
Ortadoğu’dan Kuzey Afrika’ya uzanan dev projeler… Hayatı boyunca toprağın üzerinde büyük yapılar inşa etti. Sonra bir gün o da toprağın kendisini korumak gerektiğini düşündü.
İki patron…
İki farklı sektör…
İki farklı hayat…
Endişeleri ise Türkiye'nin toprağıydı.
Hayrettin Karaca’nın Anadolu’da gördüğü erozyon, Ali Nihat Gökyiğit’in doğaya karşı hissettiği sorumluluk…Bu iki yolu aynı noktada buluşturdu. 11 Eylül 1992’de TEMA Vakfı kuruldu. Bugün milyonlarca gönüllüsü bulunan, Türkiye’nin çevre bilincini değiştiren en büyük sivil toplum hareketlerinden biri…TEMA iki patronun ortak vicdanından doğdu.
Bugün dönüp baktığımda beni en çok etkileyen şey Hayrettin Karaca ile Ali Nihat Gökyiğit’in hayatlarının en başarılı döneminde “Bu ülkeye bizden sonra ne kalacak?” diye sormalarıydı.
Bugün iş dünyasında sık sık sürdürülebilirlik konuşuyoruz, ESG raporları yayımlıyoruz, karbon nötr hedefleri açıklıyoruz, yüz binlerce fidan dikiyoruz.
Bunların hepsi değerli.
Peki o halde yeni bir sayfa açalım ve soralım.
Hayrettin Karaca ile Ali Nihat Gökyiğit’in açtığı yolu kimler sürdürüyor?
İşte Patronlar Dünyası olarak biz de bu sorunun peşine düşüyoruz. Geçtiğimiz hafta PD Miras projesini başlattık. Bir servet listesi hazırlamak istemiyoruz.
Forbes bunu zaten yapıyor, biz başka bir liste hazırlamak istiyoruz.
Türkiye’nin 100 Doğacı Patronu.
Daha önce de söylemiştim ama tekrar edeyim, bu liste bir popülerlik yarışması olmayacak. Kim daha çok reklam yaptı, kim daha çok fidan dağıttı diye de bakmayacağız...
Şu soruların cevabını arayacağız:
Bir patron doğadan ne aldı?
Doğaya ne verdi?
Şirketi üretirken neyi tüketti?
Tükettiğini yerine koyabildi mi?
Servetini büyütürken ülkenin doğal mirasını da büyütebildi mi?
Belki sonunda 100 isim bulacağız…
Belki sadece 20…
Belki de Hayrettin Karaca ile Ali Nihat Gökyiğit’in çıtasına yaklaşan birkaç kişi…
Bilmiyorum.
Şu ana kadar kesin bildiğim tek bir şey var. Geçen hafta yaptığımız çağrıdan beri tek bir geri dönüş bile alamadık.
Bu içimizi acıtıyor mu?
Evet, acıtıyor.
Buna rağmen çağrımızı tekrarlamaktan geri durmayacağız. Kimse çağrımıza kulak asmazsa da o da Türkiye'nin doğa karnesine patronların ayıbı olarak geçecek.
Biz şunu biliyoruz, patronları yalnızca cirolarıyla, ihracatlarıyla ve servetleriyle değerlendirmek yetmiyor, gelecek kuşaklar bir patronu bilançosundan önce bıraktığı mirasla hatırlayacak.
Tıpkı, Hayrettin Karaca’nın arkasında bir orman, Ali Nihat Gökyiğit’in arkasında bir botanik bahçesi bıraktığı gibi...
Geride ise birlikte kurdukları TEMA kaldı.
Şimdi sıra bugünün patronlarında.
Patronlar Dünyası olarak bir çağrı yapıyoruz:
Bize servetinizi değil, doğaya bıraktığınız mirası gösterin. Unutmayın ve Patronlar Dünyası söylememişti demeyin, yarının gerçek itibar listesi, en zenginlerin değil; doğaya en büyük mirası bırakanların listesi olacak.
patronlardunyasi.com
