Avrupa İstatistik Ofisi 2025 istihdam verilerini yayımlayarak kıta genelindeki uzaktan çalışma dinamiklerini ortaya koydu. Resmi raporlar Finlandiya çalışanlarının yüzde 20,5 oranında evden mesai yaptığını gösterirken, Romanya iş gücünde bu oran yüzde 1,3 seviyesinde kalıyor. Türkiye yüzde 3,7 oranıyla Avrupa Birliği ortalamasının altında konumlanarak güney Avrupa blokundaki düşük seyri paylaşıyor. Kuzey ülkeleri ile güney ülkeleri arasındaki bu uçurum sektörel iş kollarından ve kurumsal yönetim tercihlerinden kaynaklanıyor.
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Araştırma Başkan Yardımcısı Cevat Giray Aksoy uzaktan çalışma sisteminin piyasalarda kalıcılaştığını belirtiyor. Aksoy bu modelin ölçeğinin tamamen ülkelerin ekonomik yapısına ve firmaların yönetim tarzına bağlı olduğunu ifade ediyor. Kurum verilerine göre Türkiye genelinde uzaktan çalışma henüz batı ekonomilerindeki gibi yaygın bir karşılık bulmuyor. Sektörel iş gücü piyasasının yapısı bu oranların belirlenmesinde temel etken olarak öne çıkıyor.
Uzaktan çalışma oranlarında kuzey ekonomileri zirveye yerleşti
Finlandiya yüzde 20,5 ve İrlanda yüzde 19,2 oranlarıyla uzaktan çalışma alanında liderliği elinde bulunduruyor. İki ülke yüzde 8,8 olan Avrupa Birliği ortalamasını iki katından fazla aşarak diğer piyasalardan net bir şekilde ayrışıyor. Kıta genelinde başka hiçbir ülke yüzde 14 sınırını aşmayı başaramıyor. Belçika yüzde 13,2 ile üçüncü sırada yer alırken, Almanya yüzde 13 ve Malta yüzde 12,5 oranı ile üst sıraları tamamlıyor.
İsveç yüzde 12,4 ve Estonya yüzde 11,6 oranlarıyla kuzey blokundaki uzaktan çalışma eğilimini destekliyor. Hollanda yüzde 11,3, Lüksemburg yüzde 11,2, Fransa yüzde 11 ve Avusturya yüzde 10,8 ile yüzde 10 eşiğinin üzerinde kalıyor. Uzmanlar hizmet ve bilgi yoğun ekonomilerin bu yüksek oranları yakaladığını vurguluyor. İngiltere resmi verilerde yer almamasına rağmen bağımsız araştırmalarda uzaktan çalışma performansı ile en yüksek oranlara ulaşıyor.
Türkiye ve güney ülkeleri geleneksel mesai modelini sürdürüyor
Gelişmekte olan doğu ve güney Avrupa pazarları uzaktan çalışma oranlarında listenin son sıralarında kümeleniyor. Romanya yüzde 1,3 ile en düşük seviyeyi kaydederken, Bulgaristan yüzde 1,4 ve Kuzey Makedonya yüzde 1,9 oranlarını barındırıyor. Yunanistan yüzde 2,3 ve İtalya yüzde 2,7 ile sanayileşmiş güney ekonomileri arasındaki zayıf performansı yansıtıyor. Türkiye yüzde 3,7 oranıyla bu grupta yer alarak geleneksel üretim modellerine olan bağımlılığını sergiliyor.
Evden çalışma oranları
Sırbistan, Macaristan, Kıbrıs, Hırvatistan ve Bosna Hersek gibi ülkeler de uzaktan çalışma açısından yüzde 5 barajının altında kalıyor. Büyük ekonomiler arasında Almanya yüzde 13 ile dördüncü sırada yer alırken, İspanya yüzde 7,9 oranıyla ortalamaya yaklaşıyor. Türkiye ve benzeri pazarlarda imalat, tarım, inşaat, turizm ve perakende sektörlerinin ağırlığı uzaktan çalışma imkanlarını kısıtliyor. Dijitalleşmeye uygun olmayan bu sektörler fiziksel varlığı zorunlu kılıyor.
Dijital altyapı ve kurumsal kültür uzaktan çalışma talebini şekillendiriyor
Ekonomik yapı farklılıklarının yanında kurumsal yönetim kültürü de ülkeler arasındaki uzaktan çalışma mesafesini açıyor. Çalışanlara özerklik ve güven veren yönetim modelleri bu yeni nesil çalışma sistemini daha hızlı benimsiyor. Yüz yüze denetim ve koordinasyon kültürünün baskın olduğu Türkiye gibi ülkelerde ise yapısal değişim daha yavaş ilerliyor. Araştırmalar evden çalışmanın çalışanlara günlük ortalama 72 dakika yolculuk süresi tasarrufu sağladığını gösteriyor.
Eurofound Kıdemli Araştırma Müdürü Jorge Cabrita hızlı ve erişilebilir internet ağlarının uzaktan çalışma başarısında kritik rol oynadığını belirtiyor. Yetersiz dijital altyapı şirketlerin ofis dışı modellerden uzaklaşmasına yol açıyor. Fransa, İrlanda ve Hollanda gibi ülkeler çalışanlara yasal olarak uzaktan çalışma talep etme hakkı tanıyor. Türkiye pazarında dijital altyapının gelişmesi ve mevzuat düzenlemeleri gelecekteki dönüşüm potansiyeli için önem taşıyor.
