ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump'ın ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook'u görevden alma girişimine ilişkin davada, Cook'un dava sürecinde görevinde kalabileceğine hükmetti.
Yüksek Mahkeme, alt mahkemenin "Trump'ın dava süreci devam ederken Cook'u görevden almasını engelleyen ihtiyati tedbir kararının" durdurulmasına yönelik hükümetin talebini 4'e karşı 5 oyla reddetti.
Başyargıç John Roberts tarafından kaleme alınan kararda, Fed'in 111 yıllık tarihinde bir Yönetim Kurulu üyesinin ilk kez görevden alınmaya çalışıldığı vurgulandı.
Trump'ın Ağustos 2025'te Cook'u "mortgage sözleşmelerinde yanlış beyanlarda bulunduğu" gerekçesiyle "haklı nedene" dayanarak görevden aldığını açıkladığı anımsatılan kararda, iddiaların doğruluğundan bağımsız olarak, Cook'a yasaların usulen gerektirdiği bildirim ve savunma hakkının tanınmadığı ifade edildi.
Kararda, yasalardaki "haklı neden" korumasının, başkanın herhangi bir sebeple veya hiçbir sebep göstermeden istediği kişiyi görevden alabileceği sıradan bir istihdam modeline dönüştürülemeyeceğinin altını çizdi.
Yüksek Mahkemenin kararında, Cook'a asgari düzeyde iddiaların açıklanması, resmi bir yanıt yolu sunulması ve savunma için bir son tarih verilmesi gerektiği kaydedildi.
Kararda ayrıca Fed'in olağan siyasi süreçten uzak, kasıtlı bir bağımsızlık içinde faaliyet gösterdiği belirtilerek, siyasi müdahaleden korunmanın kurumun tasarımı ve işleyişi için kilit bir unsur olduğuna dikkat çekildi.
Yüksek Mahkeme'nin kararıyla söz konusu dava, iddia edilen gerekçelerin doğruluğunun tespit edilmesi ve bunların haklı neden oluşturup oluşturmadığının incelenmesi için alt mahkemeye geri dönmüş oldu.
Trump, süreci devam ettireceklerini belirtti
ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından karar ilişkin yaptığı paylaşımda, Cook davasının Yüksek Mahkeme tarafından yalnızca "usule ilişkin gerekçelerle" geri gönderildiğini belirtti.
Trump, "Uygunsuz eylemlerde bulunmuş bir kişinin ABD'nin refahına dair hayati kararlar almasının önüne geçmek için derhal gerekli adımları atacağız." ifadesini kullandı.
Cook davanın "siyasi" olduğunu öne sürdü
Fed Yönetim Kurulu Üyesi Cook da konuya ilişkin açıklamasında, davanın hiçbir zaman "yıllar önce imzaladığı mortgage belgeleri" ile ilgili olmadığını öne sürerek, "Bu, siyasi baskıya boyun eğmeyi reddettiğim ve faiz oranlarını yalnızca Amerikan halkına en iyi nasıl hizmet edeceğine göre belirlemeye devam ettiğim için uydurulmuş bir gerekçeyle beni görevden alma girişimiydi." değerlendirmesinde bulundu.
Cook, Yüksek Mahkeme'nin kararının Fed'in bağımsızlığı ilkesini doğruladığını vurguladı.
Trump'ın Cook'u görevden alma girişimi mahkemeye taşınmıştı
ABD Başkanı Trump, geçen yıl sosyal medya hesabından Cook'a yazdığı mektubu paylaşmış, mektubunda "haklı neden" bulunduğunu belirterek, Cook'u derhal görevden aldığını bildirmişti.
Cook ise Trump'ın kendisini görevden alma girişimini engellemek amacıyla dava açmıştı.
Washington Bölge Yargıcı Jia Cobb, Cook hakkında ortaya atılan "mortgage dolandırıcılığı" iddialarının, görevden alınması için yeterli gerekçe teşkil etmediğine hükmederek, Cook'un kovulmasını geçici olarak engellemişti.
Trump yönetimi ise bu karara itiraz etmiş, alt mahkeme kararını durdurmak için temyiz mahkemesine başvurmuştu.
Temyiz Mahkemesi'nden de ret alan Trump yönetimi, son olarak davayı Yüksek Mahkeme'ye taşımış ve Fed Yönetim Kurulu Üyesi Cook'un görevden alınmasını engelleyen alt mahkeme kararının durdurulmasını istemişti.
Dava ocak ayında Yüksek Mahkeme'de görülmüş, yargıçlar tarafların savunmalarını dinlemişti.
Uzmanlar, Yüksek Mahkeme’nin kararıyla Fed’in siyasi müdahalelerden korunmasına yönelik yasal güvencelerin yeniden teyit edildiğini ve bunun piyasalar açısından önemli bir güven unsuru olduğunu belirtiyor.
Karar ayrıca ABD'de başkanlık yetkilerinin sınırları ve bağımsız kurumların özerkliği konusunda da emsal niteliği taşıyor.
