Astronomlar, yaklaşık 40 yıldır Samanyolu'nun merkezinden yükselen dev bir yapı olarak değerlendirilen oluşumun gerçek doğasını ortaya çıkardı. Yeni araştırma, bugüne kadar "Galaktik Merkez Lobu (Galactic Center Lobe - GCL)" olarak adlandırılan yapının ne galaksinin merkezinde bulunduğunu ne de sanıldığı gibi dev bir lob olduğunu gösterdi.
Araştırma sonuçları, Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı.
Sanıldığı gibi galaksinin merkezinde değil
Bilim insanları uzun yıllardır GCL'nin, Samanyolu'nun merkezindeki süper kütleli kara deliğin geçmişte yaşadığı büyük patlamaların ya da çok sayıda süpernovanın oluşturduğu dev bir yapı olduğunu düşünüyordu.
Ancak Almanya'daki Heidelberg Üniversitesinden astrofizikçi Kathryn Kreckel liderliğindeki ekip, gelişmiş gözlem teknikleriyle yaptığı analizlerde farklı bir sonuca ulaştı.
Araştırmaya göre söz konusu yapı, galaksinin merkezindeki yaklaşık 26 bin ışık yılı uzaklıkta değil; Dünya'ya yalnızca 6 bin 520 ışık yılı mesafede bulunuyor.
Dev bir gaz balonu olduğu düşünülüyor
Araştırmacılar, yapının aslında yıldız oluşum süreçleri sırasında meydana gelen dev bir hidrojen gazı balonu olduğunu belirtiyor.
Yoğun morötesi ışınım nedeniyle parlayan hidrojen gazından oluşan bu balonun, geçmişte aynı bölgede bulunan büyük kütleli yıldızların yaşamlarını süpernova patlamalarıyla tamamlamasının ardından şekillendiği değerlendiriliyor.
Bilim insanları bu nedenle yapının "Galaktik Merkez Lobu" yerine "Büyük Karışık Döngü (Big Mixed Loop)" olarak yeniden adlandırılmasını öneriyor.
40 yıllık gizemi yeni gözlem yöntemi çözdü
Araştırmada, SDSS-V Local Volume Mapper projesinden elde edilen optik ve kızılötesi veriler kullanıldı.
Özellikle iyonize kükürt emisyonlarının incelenmesi sayesinde, daha önce toz bulutları nedeniyle görülemeyen alt bölümler görüntülendi. Böylece yapının açık bir lob değil, tamamen kapalı dev bir gaz balonu olduğu anlaşıldı.
Araştırmacılar ayrıca bu verileri Samanyolu'nun üç boyutlu toz haritalarıyla karşılaştırarak yapının gerçek uzaklığını hesapladı.
Yıldızların doğum ve ölüm döngüsünün izlerini taşıyor
Yaklaşık 115 ışık yılı genişliğindeki gaz balonunun, Orion Takımyıldızı'ndaki ünlü Barnard Döngüsü ile benzer süreçler sonucunda oluştuğu düşünülüyor.
Bilim insanlarına göre büyük yıldızların süpernova patlamaları çevredeki gazı süpürerek dev boşluklar oluşturuyor. Daha sonra oluşan yeni yıldızlar, çevredeki gazı iyonize ederek parlak halkaların meydana gelmesine neden oluyor.
Araştırma ekibi, keşfin Samanyolu'nun en iyi incelenen bölgelerinden birinde bile gökyüzünün yanıltıcı olabileceğini gösterdiğini belirterek, galaksinin yapısına ilişkin yeni çalışmalar için önemli bir kapı araladığını ifade etti.
