Faiz dışı harcamalar kontrol altında: Nakit açığı 1,1 trilyonu aştı

Ocak-mayıs döneminde 1 trilyon 239,6 milyar lira ile ilk beş aylık dönemler itibarıyla tüm yılların en yüksek faiz ödemesi gerçekleşti. İlk beş ayda kontrole alınan faiz dışı harcamalar reel olarak yüzde 2,2 azaldı. Faizdeki cari artış yıllık enflasyonu ise ikiye katladı.

Dünya'dan Naki Bakır'ın haberine göre, yılın ilk beş ayında ka­munun büyük ölçüde kontrol altına alınan faiz dışı harcamaları reel baz­da gerilerken, faiz ödemele­rindeki cari artış neredeyse yıllık enflasyonu ikiye katla­dı. Ocak-mayıs dönemindeki faiz ödemesi, ilk beş aylık dö­nemler itibarıyla tüm yılların en yüksek düzeyine ulaştı ve yüksek tutarda nakit açığına yol açtı.

NAKİT AÇIĞI GEÇEN YILIN YÜZDE 32,3 ÜSTÜNDE

Hazine ve Maliye Bakanlı­ğı’nın açıkladığı genel bütçe­ye dahil idarelerin nakit baz­da giriş ve çıkışlarını gösteren “Hazine nakit dengesi” veri­lerine göre ocak-mayıs dö­neminde gelirler önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 34 artışla 6 trilyon 426,7 mil­yar liraya ulaştı, harcamalar ise yüzde 33,5 artışla 7 trilyon 537,3 milyar lira oldu. Özelleş­tirme ve fon geliri olarak 129 milyar liralık bir giriş de kay­dedilen bu dönemde Hazine nakit dengesi 1 trilyon 108,4 milyar lira açıkla bağlandı. Nakit açığı geçen yılın aynı dönemindekinin yüzde 32,3 üstünde gerçekleşti.

Türkiye İstatistik Kuru­mu’nun (TÜİK) Tüketici Fi­yat Endeksine (TÜFE) göre mayıs sonu itibarıyla yüzde 32,61 olan enflasyonla indir­gendiğinde nakit gelirlerde yüzde 1,1, giderlerde yüzde 0,7 reel artış, nakit dengesin­de ise reel bazda yüzde 0,3’lük bir küçülme olduğu belirlendi.

FAİZ ÖDEMELERİNDEN KAYNAKLI

İlk beş ayda verilen yüksek nakit açığı, esas olarak geç­miş dönemdeki borçlanma­lara ait olan ve bu dönemde gerçekleştirilen rekor düzey­deki faiz ödemelerinden kay­naklandı.

Hazine’nin bu dönemdeki nakit harcamalarının 6 tril­yon 297,7 milyar liralık bölü­münü oluşturan faiz dışı har­camalar önceki yıla göre ar­tış yüzde 29,6 ile enflasyonun altında artarken, faiz ödeme­leri yüzde 57,6 ile neredeyse yıllık enflasyonu ikiye katla­yan bir artışla 1 trilyon 239,6 milyar liraya ulaştı. Bunun da ilk beş aylık dönemler itiba­rıyla tüm yılların en yüksek faiz ödemesi olduğu belirlen­di. Enflasyondan arındırıldı­ğında faiz dışı harcamaların reel olarak yüzde 2,2 azaldığı, faiz ödemelerinin ise yüzde 18,8 oranında reel artış kay­dettiği belirlendi. Ocak-ma­yıs dönemleri itibarıyla faiz ödemelerinin geçen yıl nakit bazda toplam giderler için­deki yüzde 16,4 olan payı, bu yıl aynı dönemde yüzde 19,3’e yükseldi. Ancak aylık bazda ise bu yılın en düşük faiz öde­mesi mayısta gerçekleştiril­di. Ocak ayında 453,7 milyar lira ile tüm yılların rekorunu kıran faiz ödeme miktarı, şu­bat ayında 183,3 milyar liraya düşmüş, martta 230,6, nisan­da da 248 milyar lira olmuştu.

Faiz ödemeleri dışında­ki harcamalarda yaşanan ya­vaşlama dolayısıyla faiz dışı denge ilk beş ayda 129 milyar lira fazla verdi. Geçen yıl ay­nı dönemde faiz dışı denge de 63,5 milyar lira açık vermiş, faiz ödemeleri ile birlikte na­kit açığı rekor düzeye ulaş­mıştı.

1,7 MİLYARLIK BORÇ GERİ ÖDENDİ

Devletin ana gelir ve harca­malarına ait nakit dengesi ilk beş ayda yüksek tutarda açık verirken, önceki yıllarda büt­çe açıkları ve borç çevirme ih­tiyacı dolayısıyla yüksek fa­iz oranları ile gidilen yoğun borçlanmaların mirası olarak Hazine bu döneme yığılmış rekor düzeyde bir itfa yükü ile de karşı karşıya kaldı. Hazine hem ilk beş aydaki nakit açığı hem bu dönem ve gelecekte­ki takvime bağlı itfalar dola­yısıyla brüt bazda geçen yıla göre bir kata yakın daha faz­la brüt borçlanma gerçekleş­tirdi.

Hazine ilk beş ayda vade­si gelen iç borçlar dolayısıyla 1 trilyon 443,7 milyar ve dış borçlar için de 258,4 milyar lira olmak üzere toplam 1 tril­yon 702 milyar liralık borç geri ödedi. Dış borç geri öde­meleri geçen yılın ilk beş ayı­na göre sadece yüzde 8,3 ar­tarken, iç borç geri ödeme­lerinde yüzde 459,4’le rekor bir artış yaşandı. Böylece top­lamda geçen yılın aynı döne­mine göre yüzde 242,7 ora­nında daha fazla itfa gerçek­leştirildi.

BEŞ AYDA 2,5 TRİLYON LİRALIK YENİ BORÇ

Hazine, ilk beş ayda 1,1 aşan nakit açığın finansmanı ve vadesi gelen 1,7 trilyon liralık borcun çevrilmesi için büyük bölümü iç borçlanma şeklinde olmak üzere brüt 2 trilyon 520,5 milyar liralık yeni borçlanmaya gitti. Toplam brüt borçlanma tutarı geçen yılın eş dönemine göre yüzde 72,2 arttı. Beş aydaki brüt borçlanmanın 2 trilyon 178 milyar liralık bölümü devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ihraçları yoluyla iç borçlanma şeklinde gerçekleştirildi. Söz konusu tutar geçen yılın eş dönemine göre yüzde 68,4 arttı. Aynı dönemdeki itfalardan sonra Hazine’nin beş aylık net iç borçlanması 734,3 milyar lira ile geçen yılın aynı dönemindekinin yüzde 29,1 altında kaldı.

İlk beş ayda dış borç geri ödeme yükü düşük kalan Hazine, 342,6 milyar lira ile geçen yıla göre yüzde 101,6 daha fazla dış borç kullanımına gitti. Bunun tamamını ilk dört ayda gerçekleştiren Hazine’nin mayıs ayında herhangi bir dış borç kullanımı olmadığı görüldü. Böylece Hazine’nin ilk beş ay itibarıyla net dış borçlanması 84,2 milyar lira olarak gerçekleşti.

Bu gelişmelerle Hazine’nin ilk beş aydaki iç ve dış toplam net borçlanması 818,5 milyar lira oldu. Başka deyişle itfalar sonrasında Hazine’nin kasasında bu miktar kaldı.

Hazine, beş aydaki açık finansmanının büyük bölümünü toplam net borçlanmadan elde ederken, bunun üstüne kasasından 253,8 milyar liralık kullanım, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’ndan (TMSF) gelen 34 milyar liralık aktarım ve devirli-garantili borçlardan 2,1 milyar liralık bir geri dönüşle nakit açığını finanse etti.

Kur farklarından gelen 40,4 milyar liralık gelir ile birlikte Hazine’nin kasa-banka bakiyesi 213,4 milyar lira oldu.

Odatv.com