İran cephesinden ABD ile yürütülen ateşkes ve anlaşma görüşmelerine ilişkin dikkat çeken açıklamalar geldi. İran liderliği çevresine yakın isimlerden Muhsin Rızai, müzakerelerin çıkmazda olduğunu belirterek, ABD Başkanı Donald Trump’ın bu çıkmazı aşması gerektiğini söyledi. Rızai, Washington’ın dondurulmuş 24 milyar dolarlık İran varlığını serbest bırakmasının güven testi olacağını ifade ederken, çatışmaların yeniden başlaması halinde savaşın Hint Okyanusu, Kızıldeniz, Babülmendep Boğazı ve Akdeniz’e kadar genişleyebileceği uyarısında bulundu. Gece saatlerinde ise İran’ın ABD güçleri ile Kuveyt ve Bahreyn’e yönelik füze ve İHA saldırıları düzenlediği, Amerikan ordusunun da misilleme yaptığı bildirildi.
ABD, İran'daki kıyı gözetleme radar noktalarını vurdu
İran ile ABD arasında yürütülen ateşkes ve anlaşma görüşmeleri sürerken, Tahran’dan savaşın bölgesel ölçekte genişleyebileceğine ilişkin sert bir uyarı geldi. İran liderliği çevresine yakın isimlerden Muhsin Rızai, ABD ile Tahran arasında muhtemel bir anlaşmanın Trump yönetiminin atacağı adımlara bağlı olduğunu söyledi. Rızai, görüşmelerin çıkmazda olduğunu belirterek, “Görüşmeler çıkmazda ve Trump bu çıkmazı kırmalı” dedi.
“24 MİLYAR DOLAR GÜVEN TESTİ”
Rızai, ABD ile İran arasında olası bir anlaşmanın önündeki temel başlıklardan birinin dondurulmuş İran varlıkları olduğunu ifade etti.
Trump yönetiminin dondurulmuş 24 milyar dolarlık İran varlığını serbest bırakması gerektiğini söyleyen Rızai, bunun Tahran açısından bir güven testi olacağını belirtti.
Rızai, “Bu bizim paramız, Amerika’nın değil. Eğer Trump, İran’la bir anlaşmaya varmak istiyorsa bu 24 milyar dolar, İran’ın Trump’a duyacağı güven için bir testtir. Bu testten Amerika’nın geçmesi gerekir ve böylece yol açılır” ifadelerini kullandı.
SAVAŞIN GENİŞLEYECEĞİ UYARISI
Rızai’nin açıklamasındaki en dikkat çekici bölüm ise savaşın yeniden başlaması halinde çatışma alanının genişleyeceği yönündeki uyarısı oldu.
İranlı isim, çatışmaların yeniden başlaması durumunda savaşın yalnızca Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı çevresiyle sınırlı kalmayacağını belirtti.
Rızai, böyle bir senaryoda savaşın Hint Okyanusu’nu, Kızıldeniz’i, Babülmendep Boğazı’nı ve Akdeniz’i kapsayacak şekilde genişleyebileceğini söyledi.
Bu açıklama, özellikle küresel enerji arzı ve deniz ticareti açısından kritik güzergahların hedef haline gelebileceği endişesini artırdı.
BABÜLMENDEP VE HÜRMÜZ AYNI ANDA KAPANIRSA KÜRESEL ARZ SARSILIR
İran’ın desteklediği Yemen’deki Husiler, ateşkes ve müzakere süreci boyunca Kızıldeniz’e açılan Babülmendep Boğazı’ndaki deniz taşımacılığına yönelik saldırılardan kaçınmıştı.
Ancak İran cephesinden gelen yeni uyarı, Babülmendep hattının yeniden risk alanına dönüşebileceği ihtimalini gündeme taşıdı.
Babülmendep Boğazı ile Hürmüz Boğazı’nın aynı anda kapanması ya da ciddi şekilde kesintiye uğraması, dünya petrol ve doğalgaz arzının yaklaşık dörtte birini etkileyebilecek bir senaryo olarak değerlendiriliyor.
Bu nedenle İran’ın açıklaması, yalnızca askeri değil, ekonomik ve enerji güvenliği açısından da kritik bir mesaj olarak yorumlandı.
TRUMP: İRAN KONUSUNDA BÜYÜK BAŞARI ELDE EDİYORUZ
ABD Başkanı Donald Trump ise İran’la yürütülen müzakere sürecinin iyi gittiğini savundu.
Wisconsin eyaletine giderken uçakta İran gündemine ilişkin açıklamalarda bulunan Trump, “İran konusunda büyük bir başarı elde ediyoruz. Onlar nükleer silaha sahip olmayacaklar, kendileri de nükleer silaha sahip olacak durumda olmadıklarını söylediler” dedi.
Trump, Tahran’ın nükleer kapasitesine ilişkin hedeflerinin engellendiğini savunurken, müzakerelerin sürdüğünü belirtti.
“GÜÇLÜLER, GURURLULAR AMA BAŞKA SEÇENEKLERİ YOK”
Trump, Amerikan basınına verdiği röportajda ise İran liderlerinin ABD ile henüz anlaşmaya varamamış olmasını “güçlü” ve “gururlu” olmalarına bağladı.
ABD Başkanı, “Güçlüler, gururlular, asla yapacaklarını düşünmedikleri şeyleri yapmak zorunda kalacaklar. Başka seçenekleri yok ve bu biraz zaman alıyor” ifadelerini kullandı.
Trump, İran’la hızlı anlaşma yapılması gerektiği yönündeki çağrılara da karşı çıktı.
“Bu tür şeyler yıllar alır” diyen Trump, Vietnam Savaşı’nı örnek göstererek, “Oldukça hızlı ilerliyorum. Üç aydır bu işin içindeyim. Vietnam 19 yıl sürdü. Üçüncü ayımdayım ve tek yaptıkları ‘Ne zaman kazanacaksınız?’ demek” değerlendirmesinde bulundu.
TRUMP: İRAN’IN ASKERİ KAPASİTESİ BÜYÜK ÖLÇÜDE VURULDU
Trump, ABD’nin İran’ın askeri kapasitesine ağır darbe vurduğunu da ileri sürdü.
İran’a ait İHA fabrikalarının, fırlatma rampalarının ve füze üretim alanlarının büyük bölümünün devre dışı bırakıldığını savunan Trump, buna rağmen Tahran’ın halen belirli bir kapasitesinin bulunduğunu söyledi.
Trump, “Bazı füzeleri, bazı insansız hava araçları var. Yüzde olarak belki füzelerinin yüzde 21-22’si diyebilirim. Çok sayıda füze var ama ilk saldırdığımız zamanki gibi değil” dedi.
HÜRMÜZ ÇEVRESİNDE GECE YARISI HAREKETLİLİK
Gece saatlerinde Hürmüz Boğazı çevresinde tansiyon yeniden yükseldi.
Bölgeden gelen bilgilere göre İran, Hürmüz çevresine doğru çok sayıda füze fırlattı. En az 4 İran İHA’sının ABD savaş uçakları tarafından düşürüldüğü bildirildi.
İran basını ise Hürmüz yakınlarında uyarı ateşi açıldığını ve bunun büyük olasılıkla ABD gemilerinin hareketliliğiyle bağlantılı olduğunu yazdı.
CENTCOM MİSİLLEMEYİ DOĞRULADI
Bir süre sonra ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı da saldırıya ilişkin açıklama yaptı.
CENTCOM’dan yapılan açıklamada, ABD güçlerinin misilleme olarak İran’ın Goruk ve Keşm Adası’nda bulunan kıyı gözetleme radar sahalarını vurduğu belirtildi.
Bu açıklama, ateşkes ve müzakere süreci devam ederken sahada karşılıklı askeri temasın sürdüğünü gösterdi.
KUVEYT VE BAHREYN’DE ALARM
Gece saatlerindeki saldırılar yalnızca Hürmüz çevresiyle sınırlı kalmadı.
Kuveyt ordusu, hava savunma sistemlerinin düşman İHA ve füzelerine karşı harekete geçtiğini açıkladı.
Bahreyn’de de sirenler çalarken, yetkililer halka güvenli yerlere gitme çağrısı yaptı.
Kuveyt ve Bahreyn’de yaşanan alarm, İran-ABD geriliminin Körfez’deki Amerikan varlığı ve bölgesel müttefikler açısından daha geniş bir güvenlik riskine dönüştüğünü ortaya koydu.
KATAR’DAKİ ABD MERKEZİ İDDİASI
İran’ın, ABD-İsrail saldırılarıyla başlayan savaşın ilk günlerinde Katar’daki El Udeid Hava Üssü’nde bulunan Ortak Hava Operasyonları Merkezi’ni hedef aldığı da öne sürüldü.
ABD merkezli askeri yayın organlarına yansıyan bilgilere göre İran, savaşın ilk günlerinde El Udeid’deki Ortak Hava Operasyonları Merkezi’ne çok sayıda füze saldırısı düzenledi ve merkez ağır hasar aldı.
İddiaya göre ABD ordusu, İran’ın tesisi hedef alabileceğini öngörerek savaşın başından itibaren operasyonları Güney Carolina’daki Shaw Hava Kuvvetleri Üssü’nden yönetti.
Aynı bilgilere göre, saldırı öncesinde Katar’daki merkezde görevli personelin de başka bir yere gönderildiği belirtildi.
Trump: İran nükleer silaha sahip olacak durumda değil
WASHİNGTON’DAN RESMİ AÇIKLAMA YOK
ABD yönetimi ve CENTCOM, Katar’daki Ortak Hava Operasyonları Merkezi’nin uğradığı iddia edilen hasara ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.
Bu nedenle söz konusu iddia henüz resmi makamlarca doğrulanmış değil.
Ancak bu bilgi, İran’ın savaşın ilk aşamasında ABD’nin bölgedeki komuta-kontrol altyapısını hedef aldığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.
MÜZAKERE SÜRÜYOR, SAHADA GERİLİM AZALMIYOR
İran ve ABD arasında ateşkes ve anlaşma arayışları devam ederken, sahadaki askeri hareketlilik tansiyonun düşmediğini gösteriyor.
Tahran, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını güven testi olarak görürken; Washington, İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağı çizgisinde ısrar ediyor.
İran cephesinden gelen savaşın Hint Okyanusu, Kızıldeniz, Babülmendep ve Akdeniz’e yayılabileceği uyarısı ise krizin bölgesel sınırları aşarak küresel deniz ticareti ve enerji güvenliği açısından daha büyük bir tehdide dönüşebileceği mesajı olarak öne çıktı.
