İstanbul Milletvekili Mustafa Yeneroğlu, yerel basının yaşadığı ekonomik sorunları ve sektördeki daralmayı Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Yeneroğlu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, yerel gazetelerin kapanması, resmi ilan sistemi ve basına yönelik destek mekanizmalarına ilişkin sorular yöneltti.
Yeneroğlu, yerel basının demokratik kamuoyunun önemli unsurlarından biri olduğunu belirterek, yerel gazetelerin yaşadığı ekonomik sorunlara dikkat çekti. Yerel gazetelerin kapanmasının yalnızca medya sektörünü değil, vatandaşların haber alma hakkını ve yerel yönetimlerin denetlenmesini de etkilediğini ifade eden Yeneroğlu, yerel basını destekleyecek kalıcı mekanizmalara ihtiyaç olduğunu söyledi.
"Maliyetler artıyor, gelirler daralıyor"
Kâğıt ve mürekkep gibi temel girdilerin büyük ölçüde ithalata ve dövize bağlı olduğunu belirten Yeneroğlu, baskı ve dağıtım maliyetlerindeki artışların, personel giderlerindeki yükselişin ve reklam gelirlerindeki düşüşün yerel gazeteleri zor durumda bıraktığını kaydetti.
Ülkenin birçok kentinde köklü yerel gazetelerin kapandığını ya da basılı yayını sonlandırdığını belirten Yeneroğlu, çok sayıda gazetecinin de işsiz kaldığını ifade etti.
Türkiye İstatistik Kurumunun Basın İlan Kurumu verilerinden derlediği 2024 yılı Süreli Yayın İstatistiklerine işaret eden Yeneroğlu, resmi ilan yayımlayan gazete sayısının bir önceki yıla göre yüzde 11,9 azalarak 753'e gerilediğini, bu gazetelerin yüzde 95,9'unu yerel gazetelerin oluşturduğunu hatırlattı.
Yeneroğlu, aynı dönemde resmi ilan yayımlayan gazetelerin yıllık toplam tirajının da yüzde 27,5 azaldığını belirterek, sektördeki küçülmenin ağırlıklı olarak Anadolu'da yayın yapan yerel gazeteleri etkilediğini söyledi.
"Resmi ilan sistemi sürdürülebilirliği sağlamıyor"
Yerel gazetelerin önemli gelir kaynaklarından birinin Basın İlan Kurumu aracılığıyla dağıtılan resmi ilan ve reklamlar olduğunu belirten Yeneroğlu, resmi ilan dağılımındaki eşitsizliklerin, ilan tarifelerindeki artışların maliyetlerin gerisinde kalmasının ve internet haber sitelerinin de resmi ilan kapsamına alınmasının basılı yerel gazetelerin gelirlerini olumsuz etkilediğini ifade etti.
Yeneroğlu, mevcut sistemin yerel basının sürdürülebilirliğini sağlamada yetersiz kaldığını söyledi. Yeneroğlu, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz’a şu soruları yöneltti:
"Kaç gazeteye resmi ilan kesme müeyyidesi uygulandı?"
- Son on yılda yayın hayatına son veren yerel gazete sayısı yıllara ve illere göre nedir?
- Son on yılda Basın İlan Kurumu aracılığıyla dağıtılan resmi ilan ve reklam tutarlarının yaygın, bölgesel ve yerel gazeteler ile internet haber siteleri arasındaki dağılımı yıllara göre nedir?
- İnternet haber sitelerinin resmi ilan kapsamına alınmasının basılı yerel gazetelerin ilan gelirleri üzerindeki etkisi ölçülmüş müdür?
- Kâğıt, kalıp ve mürekkep gibi temel girdilerin büyük ölçüde ithalata dayalı olması karşısında, yerel gazetelere yönelik vergi indirimi, sosyal güvenlik prim desteği veya doğrudan mali destek sağlanmasına yönelik bir çalışma yürütülmekte midir?
- Kanun teklifi hazırlanırken, Anayasa Mahkemesinin pilot kararı ile iptal kararında ortaya konulan ilke ve gerekçelere ilişkin herhangi bir hukuki etki analizi yapılmış mıdır? Yapılmış ise bu analizlerin sonuçları nelerdir?
- Anayasa Mahkemesinin 10 Mart 2022 tarihli pilot kararından bu yana Basın İlan Kurumu tarafından kaç gazete ve internet haber sitesi hakkında resmî ilan ve reklam kesme müeyyidesi uygulanmıştır? Bu yaptırımların yıllara, yayın türlerine ve yaptırım sürelerine göre dağılımı nedir?
- Basın İlan Kurumu tarafından verilen resmî ilan ve reklam kesme cezalarına karşı açılan davaların son beş yıldaki sayısı kaçtır? Bu davaların kaçında verilen müeyyide kararları yargı mercilerince hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiştir?
