Mehmet Hanifi GÜLEL
Türkiye'de bu yıl kaydedilen yüksek yağışlar tarımda verimli bir dönemi beraberinde getirirken, soğan ve patates gibi bazı ürünlerde ise verim kaybına neden oldu. Adana ve Hatay’da aşırı yağışlar ve nemden dolayı soğanda mildiyö mantarı hastalığı oluştu. Bu da soğan veriminde ciddi kayıplara yol açtı. İyi haber ise Şanlıurfa başta olmak üzere Amasya, Karacabey ve Tokat’ta yeni sezon hasadı başladı. Tarlada soğanın kilogram fiyatı 25 lira iken, İstanbul Bayrampaşa Hali’nde de kuru soğanın fiyatı 25 lira ile 35 lira arasında değişiyor. Zincir marketlerde ise kuru soğanın kilogramı 24,90’dan satılırken, yeni sezon hasat soğan ise 45,90 liradan satışa sunuluyor.
İran’dan ithalat duyumları geliyor
İran’dan soğan ithalatı yapılacağı duyumları aldıklarını açıklayan Soğan Üreticileri ve Tedarikçileri Derneği Başkanı Reşit Kaya, şu anda soğan arzında bir problemin olmadığını belirterek, ithalat yapılması durumunda üretimi bırakacaklarını söyledi. Aşırı yağışlardan dolayı soğanda mildiyö hastalığının oluştuğunu aktaran Kaya, önümüzdeki iki ay içinde İç Anadolu’da soğanın çıkacağını iletti. Kaya, “Eğer soğan ithal edilirse biz soğan ekimini artık sonuna kadar rafa kaldırırız. Bugün bir kilo soğan 25 lira ve büyük bir para değil. Arzda sıkıntı olursa en fazla 30-35 lira olur. Bir aile yılda 20 kilo soğan tüketiyor. Bir kilo tatlı parası bile değil” diye konuştu.
Okulların kapanmasıyla tüketimde %30 düşüş bekleniyor
Soğancıların 8 yıldır zarar ettiğini ifade eden Kaya, şu anda hasat edilen soğanların özelliğinden dolayı depolanamadığına dikkat çekerek, “Türkiye’de günlük 5 bin ton civarında soğan tüketiliyor. Ancak haziranda okullar kapanınca tüketimde de yüzde 30 düşüş yaşanacak. Başta üniversiteliler olmak üzere herkes memleketine dönüyor ve orada yetiştirilen ürünleri tüketecekler” ifadesini kullandı.
“Ben soğan üretimini bırakıyorsam herkes bırakır”
İran’dan ithalat yapılacağı duyumları sonrasında Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan yetkililerle görüştüklerini aktaran Kaya, ithalatın engellenmesi konusunda görüş bildirdiklerini belirterek şunları kaydetti:
“İran’da soğan yüklendiği duyumunu aldık. Artık analizler mi bekliyorlar bilemiyoruz. Soğan ithalatının yapılması halinde ‘soğan üreticisini örgütleriz, soğan ektirmeyiz’ demiyorum. Ancak 38 senelik soğan üreticisi olarak benim ekipmanım, traktörlerim ve sulama sistemim var. Eğer ben soğan üretimini bırakıyorsam herkes bırakır.”
Zincir marketlere indirim tepkisi
Zincir marketlerin fiyat politikasını da eleştiren Kaya, “Soğanı 25 liraya alıyorlar, 25’e satıyorlar. Biz bir türlü bu marketlerin indirim raflarından çıkamadık. Bizim ürünümüz enflasyon sepetinde olmasına rağmen marketlerin indirim raflarından hiç çıkmıyoruz. Bir gün de çikolata koysunlar. Çiftçinin ürününü indirim sepetlerinden bir çıkarsınlar” siteminde bulundu.
Yağışlardan hastalık oluştu çiftçinin maliyetleri arttı
Bu yıl soğanın güneş görmediğini ve hasat başlamadan önce çok ilaçlama yapıldığını belirten Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, soğan su ve çamurda büyüdüğü için mildiyö mantarı hastalığının yaşandığını aktardı. Soğana 2025’te 5-6 kez ilaçlama yapılırken bu yıl 10-12 kez ilaçlama yapıldığına dikkat çeken Doğan, “Maliyetler arttı ve aşırı yağıştan dolayı hasat yapılamadı. Hasat gecikince de soğanların bir kısmı zibeğe geçti (Baş soğan üreten bitkinin çiçek açıp tohum oluşturma evresine geçmesi).
Yağışlardan dolayı her yerde hastalık oluştu. Adana ve Reyhanlı bölgesinde erkenci soğan ekilir. Bizim burada bu yıl 31 bin dönüm soğan ekimi yapıldı. Geçen yıl 36 bin dönümdü. Soğanın bir dönümde kilogram maliyeti 10 lira, 4-5 lira da işçiliği var. Bu yıl hastalıktan dolayı soğanda verim 2 ton ile 4 ton arasında gerçekleşti. Şu an Şanlıurfa, Amasya ve Karacabey gibi yerlerde hasat yapılıyor. Zaten para kazanamayan çiftçiler, bir de yurt dışından soğan gelirse para kazanabilir mi? Şu an iyi soğanın fiyatı 25-30 lira bandında bulunuyor” dedi.
