Kazakistan’ın Almatı kentinde düzenlenen ve Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu Avrasya Kalkınma Bankası Yıllık Toplantısı ve İş Forumu'nda konuşan Prof. Dr. Daron Acemoğlu, küresel ekonominin ve teknoloji yarışının geleceğine dair çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.
İçinde bulunduğumuz dönemi "belirsizlik çağı" olarak nitelendiren Acemoğlu; iklim değişikliği, demografik dönüşümler ve şehirleşmenin yarattığı baskıların küresel dengeleri derinden sarstığını ifade etti.
YAPAY ZEKA: FIRSAT MI, BÜYÜK BİR EŞİTSİZLİK KAYNAĞI MI?
Yapay zekanın insanlık için büyük bir fırsat sunduğunu kabul eden deneyimli ekonomist, bu teknolojinin aynı zamanda iki temel nedenden dolayı devasa belirsizlikler barındırdığını belirtti.
Acemoğlu'na göre yapay zekanın sadece otomasyona odaklanması, kitlesel iş kayıplarına ve tarihte görülmemiş bir eşitsizlik patlamasına zemin hazırlayabilir. Eğer teknoloji, işçi sınıfını destekleyecek ve yeni istihdam alanları yaratacak şekilde yönlendirilirse, ancak o zaman tabana yayılan bir ücret artışı ve refah sağlanabilir.
Sektöre trilyonlarca dolar akıtıldığını hatırlatan Acemoğlu, bu yatırımların geri dönüşünün sağlanabilmesi için yapay zeka endüstrisinin en az 1 trilyon dolar gelir üretmesi gerektiğinin altını çizdi. Bu hedefin tutturulamaması durumunda, yatırımcıların geri çekilmesiyle devasa bir "yapay zeka çöküşü" yaşanabileceği uyarısında bulundu.
"5 YILDA ÜRETKENLİK PATLAMASI BEKLENTİSİ GERÇEKÇİ DEĞİL"
Teknoloji dünyasında sıkça dile getirilen "önümüzdeki 5 yıl içinde yapay zekanın devasa bir verimlilik patlaması yaratacağı" yönündeki söylemleri gerçek dışı bulan Acemoğlu, beklentilerin törpülenmesi gerektiğini savundu.
Teknolojinin henüz bir mesleği tamamen ortadan kaldıracak veya insanları algoritmalarla ikame edecek olgunluğa erişmediğini belirten Acemoğlu, "Özellikle ABD ve Avrupa'daki KOBİ'lerin yapay zekayı iş süreçlerine entegre etmesi çok yavaş olacak. Üretkenlik artışı yaşanacak olsa da, bu uzun vadeye yayılacak bir süreçtir" ifadelerini kullandı.
ABD-ÇİN ÇİP SAVAŞI KÜRESEL RİSKLERİ KÖRÜKLÜYOR
Dünyanın ortak sorunlarla yüzleştiği bir dönemde, ABD ve Çin arasında giderek kızışan çip savaşlarının küresel işbirliğini imkansız hale getirdiğine değinen Acemoğlu, bu durumun tehlikelerine şu sözlerle dikkat çekti:
"Önümüzdeki zorluklar global çapta. Tek bir ülkenin tek başına üstesinden gelemeyeceği krizlerle karşı karşıyayız. Ancak yapay zeka yarışı ve çip savaşları, ABD ile Çin'i katı bir rekabete iterek gerekli koordinasyon zeminini yok ediyor. Bu tablo, dünyadaki toplam risk seviyesini ciddi şekilde artırıyor."
Acemoğlu ayrıca, ülkelerin kendi iş gücü ve bilgi birikimlerine uygun olarak yapay zeka stratejileri geliştirmeleri ve ChatGPT gibi temel (foundation) modellerin üzerine kendi uygulamalarını inşa etmeleri gerektiğini de sözlerine ekledi.
"UMARIM FED, TRUMP'IN İSTEDİKLERİNİ YAPMAZ"
Küresel piyasaları yakından ilgilendiren ABD Merkez Bankası (Fed) politikalarına ve ABD-İsrail-İran geriliminin enerji ile gıda fiyatları üzerindeki tetikleyici etkisine de değinen Acemoğlu, yeni Fed Başkanı Kevin Warsh dönemi için de kritik tahminlerde bulundu.
Warsh'ın geçmişte yüksek faizi ve sıkı para politikasını savunan şahin bir çizgisi olduğunu, ancak başkanlık koltuğu için Donald Trump'ın politikalarını destekler bir tavır sergilediğini belirten Acemoğlu, Fed'in gelecekteki bağımsızlığına vurgu yaptı.
Kararların tek bir kişinin elinde olmadığını ve Jerome Powell gibi etkili isimlerin hala yönetim kurulunda bulunduğunu hatırlatan Acemoğlu, "Burada çok kompleks dinamikler işleyecek. Benim en büyük umudum, Trump'ın taleplerine boyun eğmemeleri. Aksi takdirde Merkez Bankasının inandırıcılığı ağır bir darbe alır ve gelecekteki para politikalarını yönetmek imkansız hale gelir" dedi.
