Fransa, hazirandaki rekor sıcaklıkların ülke genelinde 2.000'den fazla beklenenden fazla ölüm vakasına yol açmasının ardından, bu hafta yılın üçüncü sıcak hava dalgasına hazırlanıyor.
Pazartesi günü (6 Temmuz) 16 il turuncu düzeyde sıcak hava dalgası uyarısı altına alındı; güneybatının bazı kesimlerinde 40°C'ye varan sıcaklıklar bekleniyor.
Kuraklık koşulları kötüleşiyor; illerin büyük çoğunluğu bir tür uyarı altında. Su rezervleri de sıcaklık ve düşük yağışın birleşimiyle sınırlarına dayanmış, tükendi.
1 Temmuz itibarıyla yaklaşık bir düzine ilde, musluk suyu için en yüksek “kriz” seviyesinde en az bir belediye bulunuyor; bitki sulama, araba yıkama ve özel yüzme havuzlarını doldurma gibi faaliyetlere kısıtlamalar getirildi.
“Büyük bir şaka”
Vatandaşlar durum karşısındaki hayal kırıklıklarını ifade etmek için sosyal medyaya yöneldi; pek çoğu suya aç veri merkezlerinin etkisinden şikâyet ediyor. Hava tahmin sitesi La Chaîne Météo’nun Facebook paylaşımının altında Galinette Cendrée şöyle yazıyor: “Sebze bahçemizi, çiçeklerimizi vb. sularken kendimizi kısmamızı söylemeden önce, aşırı aç veri merkezlerini azaltın.”
Diğer kullanıcılar, yaklaşan krize katkıda bulunan unsurlar olarak yoğun sulama gerektiren mısır ekimlerini ve sızıntılı altyapıyı hedef gösteriyor.
Météo Basse-Normandie’nin su kısıtlamalarıyla ilgili paylaşımının altında Facebook kullanıcısı Fred Lordhebus şöyle yazıyor: “Yine sıradan köylü, yeraltı su şebekesi 60’lardan kalma olup her yerde sızdırırken, iki sardunyasını sulamayı bırakmak zorunda kalacak… Çiftçiler, iklime uygun olmayan ürünleri olsa bile pompalama/sulama için muafiyet almaya devam edecek. Tam bir şaka.”
Bir başka yorumcu ise kısıtlamalara uyulması çağrısında bulunarak şöyle diyor: “Artık kullanıcıların çiçekleri ve çimleri sulamayı bırakmasının zamanı geldi. ‘Bir damla su’ gibi görünür ama herkes yapsa önemli bir tasarruf olur.”
Kurumuş topraklar orman yangınları için tehlike bölgesi
Météo-France’a göre haziran sonu itibarıyla, Alsace, Aquitaine, Auvergne, Limousin ve Midi-Pyrénées’deki topraklar kayıtlara geçen en kurak seviyelerine yaklaşmıştı.
Kurumuş bitki örtüsü şimdiden orman yangınları için yakıta dönüşüyor. Güneybatı Fransa’da, şiddetli rüzgârların körüklediği bir yangın 4.600 hektarı küle çevirirken 10.000 kişi tahliye edildi.
Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu, geçen hafta yaptığı açıklamada yaz sezonunun başlangıcından bu yana neredeyse 7.000 yangın çıktığını ve yaklaşık 8.700 hektarın şimdiden yandığını söyledi.
World Weather Attribution tarafından haziranda yayımlanan hızlı etkilenme analizi çalışmasına göre, bu yazın kavurucu sıcaklıkları 50 yıl önce “neredeyse imkânsız” olurdu.
Araştırmacılar, 1976’nın iklim koşullarında benzer bir sıcak hava dalgasının yaklaşık 3,5°C daha serin olacağını tespit ederek, aşırı sıcakların yalnızca birkaç on yılda ne kadar keskin şekilde şiddetlendiğini ortaya koydu.
Fransa’nın giderek azalan su rezervleri
Fransa’daki su krizi tek başına yaşanan bir olay değil; ülkenin yenilenebilir su kaynakları istikrarlı biçimde azalıyor. 1990-2001 ile 2002-2018 dönemleri arasında yüzde 14’lük bir düşüş kaydedildi.
Daha kuru ve sıcak kışlar ile erken kar erimesi, yazın artan sıcaklıklarla birlikte buharlaşmayı artırarak bu eğilimi besliyor; buna tarımın yüksek su talebi, hane tüketimi ve Fransa'nın nükleer santrallerinin soğutma ihtiyaçları da eklenince tablo daha da ağırlaşıyor.
Hazirandaki sıcak hava dalgası sırasında, Seine ve Rhone nehirleri üzerindeki nükleer reaktörler su sıcaklığının yükselmesi nedeniyle faaliyetlerini durdurmak zorunda kaldı.
Bu durum, kuraklığın yalnızca çevresel bir sorun olmadığını çarpıcı biçimde hatırlattı. IHE Delft Su Kaynakları ve Ekosistemler Bölümü’nde kuraklığa dayanıklılık profesörü olan Dr Micha Werner, “Gıda sistemlerini, enerji üretimini, ekonomileri, ekosistemleri ve insan refahını etkiliyor” diyor.
Fransa’daki su kısıtlamaları ne kadar yaygın?
Fransa’daki kuraklık uyarıları, giderek artan bir ölçeğe dayanıyor: dikkat, uyarı, güçlendirilmiş uyarı ve kriz. En yüksek aşama, zorunlu olmayan su kullanımının neredeyse tamamını yasaklıyor.
Kısıtlamalar belediye bazında belirleniyor; bu nedenle aynı il içindeki komşu yerleşimler bile farklı kurallarla karşı karşıya kalabiliyor.
Hükümetin VigiEau (kaynak İngilizce) platformuna göre, 1 Temmuz itibarıyla Fransa’nın ana karadaki 96 ilinin 84’ünde, musluk suyuna yönelik bir tür kısıtlama altında en az bir belediye bulunuyor. Charente-Maritime, Somme ve Haute-Corse dâhil yalnızca 12 il bu durumdan şimdilik etkilenmedi.
Tarımsal su kullanımı kısıtlamaları da hesaba katıldığında, 96 ilin 92’si etkilenmiş durumda.
Fransa Tarım Bakanlığı tarafından 3 Temmuz’da devreye alınan bir dizi acil önlem, çiftçilerin iklim değişikliğiyle bağlantılı sıklaşan aşırı hava olaylarıyla başa çıkmasına yardımcı olmayı amaçlıyor. Paket, ürün sigortası ödemelerinin hızlandırılmasını, mahsul ve hayvanlardaki zararların daha yakından izlenmesini ve olası su kısıtlamaları için daha erken planlama yapılmasını içeriyor.
Mısır, Fransa’nın suya en çok ihtiyaç duyan yaz ürünleri arasında yer alıyor ve özellikle çiçeklenme döneminde, sıcak ve kuru zamanlarda sık sık sulama gerektiriyor. Bu yılın uzayan sıcakları ve yağış eksikliği, ürün gelişiminin bu kritik aşamasına girilirken giderek daha ağır bir bedel ödetti. Tarım Bakanlığına göre, Fransa’nın mısır rekoltesinin onlarca yılın en düşük seviyesinde olması bekleniyor; yüksek sıcaklıklar ürünün yaklaşık üçte birini yok etti.
Yazın yaşanan aşırı sıcaklar, kayıtların tutulmaya başlandığı 1900’den bu yana Fransa’nın en sıcak bahar mevsiminin hemen ardından geldi. Météo-France (kaynak İngilizce)’a göre sıcaklıklar mevsim normallerinin 1,7°C üzerinde seyretti, yağışlar ise ortalamanın yaklaşık yüzde 30 altında kaldı.
Bu nedenle yeraltı suyunu izleyen kurum Bureau de Recherches Géologiques et Minières (BRGM), Fransa’daki yeraltı su seviyelerinin yüzde 77’sinin şu anda düşüşte olduğunu tahmin ediyor.
Temmuzun ilk yarısı için çok az yağış öngörüldüğünden, durumun daha da kötüleşmesi bekleniyor. Ancak yetkililer, getirilen kısıtlamaların şimdilik bir kriz göstergesi değil, önleyici nitelikte olduğunu vurguluyor.
Bu ayın başında olası su kıtlığına hazırlanmak için kurulan bir hükümet komitesinin ardından, Ekolojik Dönüşüm Bakan Yardımcısı Mathieu Lefèvre, ulusal içme suyu arzında henüz herhangi bir kesinti bildirilmediğini, ancak bazı şebekelerin “zorlanmaya başladığını” söyledi, diye aktarıyor France Info.
