Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni düzenleme ile sosyal medya platformlarındaki dolandırıcılık olaylarının engellenmesi, usulsüzlüklerin önüne geçilmesi ve çocukların korunması hedefleniyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Türkiye'deki internet kullanıcılarının yüzde 89,5'inin sosyal medyada aktif zaman geçirmesi, kötü niyetli kişilerin e-postalar, mesajlaşma uygulamaları, çevrim içi alışveriş siteleri ve mobil uygulamalar üzerinden dolandırıcılık yapmasına zemin hazırlarken, bakanlık yeni kurallarla bu olumsuzlukları önlemeyi amaçlıyor.
YAPAY ZEKA VE DEEPFAKE İÇERİKLERİNE ETİKET ZORUNLULUĞU
Reklam Kurulunun saha verileri, deepfake olarak adlandırılan sahte içeriklerin tüketicilerin karar verme sürecini manipüle ettiğini gösterdiği için yapay zeka kullanımına yönelik bağlayıcı kurallar getirildi. Düzenlemeyle birlikte, insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin yer aldığı içeriklerde yapay zekayla üretildiğinin açıkça belirtilmesi zorunlu kılındı. Tüketicinin rasyonel zemininin korunmasının amaçlandığı kurallar kapsamında, gerçek kişilerin dijital kopyalarının sanki bir ürünü bizzat denemiş gibi gösterilmesi tamamen yasaklandı. Son dönemde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile futbolcular Lionel Messi ve Cristiano Ronaldo'nun sahte görüntüleriyle yapılan ürün pazarlama faaliyetleri bu kararda etkili oldu.
KARANLIK TASARIMLAR VE INFLUENCER EKONOMİSİ DENETİM ALTINDA
Tüketicileri istemedikleri işlemlere yönlendiren, üyelikten çıkmayı zorlaştıran veya stokta son ürün kalmış gibi sahte aciliyet oluşturan karanlık tasarımlar Reklam Kurulunun odağına alındı. Bu tür tasarımların tespiti halinde durdurma cezası ile para cezası yaptırımları uygulanacak. Diğer yandan, influencer olarak nitelendirilen içerik üreticilerinin tavsiye adı altında yürüttüğü milyarlarca liralık reklam trafiği de kayıt dışılıktan çıkarılıyor. Paylaşımın reklam olduğunun anlaşılmaması durumunda uygulanan cezalar genel bir kurala dönüştürülerek; hediye ürün, davet veya indirim gibi her türlü menfaat ilişkisinin reklam veya tanıtım ibaresiyle belgelenmesi şart koşuldu.
YEŞİL AKLAMA VE ÇOCUKLARIN PROFİLLENMESİNE YASAK
Dünya genelinde yükselen ve ürünleri aslında öyle olmadıkları halde çevre dostu gibi gösterme eğilimi olan yeşil aklama faaliyetlerine karşı da tedbir alındı. Buna göre, doğa dostu veya sürdürülebilir gibi kavramlar, üniversite onayı veya akredite kuruluş belgesi olmaksızın reklamlarda kullanılamayacak. Böylece çevresel hassasiyeti yüksek tüketicilerin istismar edilmesi engellenirken, dürüst üretim yapan firmalar haksız rekabete karşı korunacak. Çocuk koruma önlemleri kapsamında ise çocukların oyun ve internet alışkanlıkları üzerinden kişisel verilerinin analiz edilerek profilleme yapılması ve onlara özel reklam içerikleri sunulması tamamen engellenerek çocukların bir meta olarak kullanılması önlenecek.
REKLAM KURULUNDAN REKOR PARA CEZASI YAPTIRIMI
Ticaret Bakanlığının düzenlemesinin ardından denetim faaliyetlerini yürütecek olan Reklam Kurulu, aykırılık tespiti durumunda resen inceleme başlatma yetkisine sahip olacak. Kurul tarafından aldatıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamalara karşı 2026 yılında uygulanacak idari para cezalarının alt sınırı 79 bin 161 lira, üst sınırı ise 31 milyon 808 bin 530 lira olarak belirlendi. Söz konusu ceza tutarları ve üst limitleri, ihlalin gerçekleştirildiği mecraya ve usulsüzlüğün türüne göre değişiklik gösterecek. (AA)
