Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği verileri küresel göç hareketlerini belgeliyor. Our World in Data platformunun yayımladığı rakamlar çarpıcı sonuçlar içerdi. Rapor ülkeleri 2024 yılında her bin sakin başına düşen sığınmacı sayısına göre sıralıyor. Ortaya çıkan sonuçlar en yüksek mülteci yükü üstlenen ülkelerin tahmin edilenden farklı olduğunu gösteriyor. Çatışma bölgelerine yakınlık mülteci yükü seviyesini ekonomik büyüklükten daha fazla etkiliyor. Birçok küçük ülke aktif savaş alanlarının sınırında yer aldığı için yüksek zorluklar altında kalıyor.
Dünya genelindeki sığınmacıların yaklaşık üçte ikisi kriz yaşanan bölgelerin hemen yanındaki komşu ülkelerde kalıyor. Sığınmacı nüfusu zengin ülkelere dağılmak yerine çatışma sınırlarında yoğunlaşıyor. Sıralama sonuçlarına göre Lübnan her bin sakin başına düşen 130,7 sığınmacı ile en üstte yer alıyor. Ülkedeki her sekiz kişiden biri mülteci statüsüyle yaşıyor. Suriye ile komşu olan devlet bu nedenle yoğun bir mülteci yükü üstleniyor. Ülke 2011 yılında patlak veren iç savaştan bu yana en fazla sığınmacı taşıyan merkezlerin başında geliyor.
Mülteci yükü sınır komşularının omuzlarında kalıyor
Milyonlarca Suriyeli son on yılda güvenlik arayışıyla sınırları geçerek komşu ülkelere sığındı. Lübnan kendi yerel nüfusuna kıyasla bu göç dalgasından en ağır mülteci yükü payını alan aktör oldu. Ülke son dönemde zaten ciddi ekonomik zorluklarla mücadele ediyordu. Son dönemde İsrail ile Hizbullah arasında tırmanan çatışmalar Lübnan içinde bir milyondan fazla insanı yerinden etti. Yaşanan iç göç dalgası halihazırdaki toplumsal etkileri daha da ağırlaştırdı. Coğrafi konum mülteci yükü üzerinde zenginlikten daha belirleyici bir rol oynuyor.
Ürdün ve Lübnan doğrudan Suriye krizinin etkilerini üstlenirken Moldova ise Ukrayna sınırında mülteci yükü omuzluyor. Çad hükümeti komşusu Sudan'daki çatışmalardan kaçan yüz binlerce insana kapılarını açıyor. Uganda uzun yıllardır Güney Sudan ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki şiddet olaylarından kaçan nüfusu barındırıyor. Gelişmiş batılı devletlere kıyasla daha az ekonomik kaynağa sahip olan bu ülkeler yüksek sorumluluklar taşıyor. Sığınmacılar için en yakın sınırı geçmek en hızlı seçenek olarak öne çıkıyor.
Gelişmiş ekonomiler mülteci yükü sıralamasında geride kalıyor
Amerika Birleşik Devletleri ilk bakışta sığınmacı kabulünde yüksek sayılara ulaşmış görünüyor. Ülke yüz binlerce sığınmacıyı barındırarak mutlak sayılar bazında dünyanın en büyük 18'inci mülteci destinasyonu konumunda bulunuyor. Amerika Birleşik Devletleri sınırları içindeki 340 milyonu aşan toplam nüfus bu tabloyu tamamen değiştiriyor. Sığınmacı sayıları nüfusa oranlandığında ülkede her bin sakin başına yalnızca 1,3 mülteci düşüyor. Nüfus verisi Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin mülteci yükü sıralamasında 82'nci basamağa gerilediğini gösteriyor.
Büyük ülkeler toplamda daha fazla mülteci barındırsa bile küçük uluslar daha büyük mülteci yükü yaşıyor. Dünya genelinde evinden olan insan sayısı 120 milyon barajını aşarak tarihi rekor seviyelere ulaştı. Küresel sığınmacı hacmi son on yılda neredeyse iki katına çıktı. Ukrayna, Sudan ve Suriye gibi kriz bölgelerindeki savaşlar göç hareketlerini tetikliyor. Ev sahibi ülkeler için mülteci yükü sadece insani yardım bütçesiyle sınırlı kalmıyor. Küresel göç tartışmalarında en büyük mülteci yükü en büyük ekonomilerce değil çatışmalara en yakın ülkelerce taşınıyor.
