Küresel iklim değişikliğinin etkileri dünya genelinde giderek daha belirgin hale gelirken, en çarpıcı bulgular kutup bölgelerinden geliyor.
Türkiye’nin de dahil olduğu uluslararası bilimsel çalışmalar kapsamında Antarktika’da yapılan ölçümler, buzulların beklenenden çok daha hızlı eridiğini gösterdi.
Uzmanlar, bu durumun yalnızca bir çevresel değişim değil, aynı zamanda küresel bir zincirleme etkiyi tetikleyen kritik bir süreç olduğuna dikkat çekiyor.
ANTARKTİKA’DA 10 YILLIK TAKİP: ERİME HIZI ARTTI
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve 10’uncu Ulusal Antarktika Bilim Seferi lideri Prof. Dr. Ersan Başar, yıllardır sürdürülen gözlemlerin çarpıcı sonuçlar ortaya koyduğunu belirtti.
Horseshoe Adası’nda bulunan Shoesmith Buzulu üzerinde yapılan ölçümlere göre son 10 yılda erime hızının ciddi şekilde arttığını ifade eden Başar, buzulların günde yaklaşık 3 santimetre, yılda ise 10 metreye yakın bir kayıp yaşadığını söyledi.
"BU HIZLA ERİME NORMAL DEĞİL"
Prof. Dr. Başar, söz konusu erime hızının doğal döngülerle açıklanamayacak seviyeye ulaştığını vurguladı. Milyonlarca yıldır varlığını sürdüren Antarktika buzullarının son yıllarda belirgin şekilde geri çekildiğini belirten Başar, bunun iklim değişikliğinin en net göstergelerinden biri olduğunu ifade etti.
Buzulların erimesinin yalnızca su kaybı anlamına gelmediğini aktaran Başar, bu süreçle birlikte karbon ve metan salınımının da arttığını, bunun ise küresel ısınmayı hızlandıran bir döngü oluşturduğunu kaydetti.
DOMİNO ETKİSİ: KARBON SALINIMI DAHA DA ARTIYOR
Uzmanlara göre buzulların erimesi, yalnızca bir sonuç değil aynı zamanda yeni bir ısınma sürecinin de başlangıcı. Fosil yakıt kullanımına bağlı karbon salınımının temel tetikleyici olduğunu belirten Prof. Dr. Başar, erimenin artmasıyla birlikte permafrost tabakasında da çözülme yaşandığını ifade etti.
Bu durumun atmosfere daha fazla karbon ve metan salınmasına yol açtığını söyleyen Başar, “domino etkisi” olarak tanımlanan zincirleme bir sürecin devreye girdiğini belirtti. Böylece ısınma arttıkça erime hızlanıyor, erime hızlandıkça da ısınma daha da şiddetleniyor.
TÜRKİYE’DEN ANTARKTİKA’YA UZANAN BİLİMSEL TAKİP
Türkiye’nin Antarktika’daki bilimsel faaliyetleri kapsamında Horseshoe Adası ve Dismall Adası’nda kurulan GNSS istasyonlarıyla yerkürenin hareketleri ve iklim değişimi yakından izleniyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verileriyle birlikte yürütülen çalışmalar sayesinde bölgedeki atmosferik ve jeofiziksel değişimler günlük olarak takip ediliyor. 16 kişilik ekip tarafından yürütülen seferlerde uluslararası araştırmacılar da yer alarak ortak bilimsel çalışmalar gerçekleştiriliyor.
"GELECEKTE OLUMSUZ SENARYOLAR BEKLİYOR"
Prof. Dr. Başar, mevcut verilerin geleceğe dair endişe verici sonuçlar ortaya koyduğunu belirtti. Deniz suyu seviyelerinin yükselmesi, asidite değişimleri ve iklim sistemindeki dengesizliklerin giderek artacağına dikkat çeken Başar, özellikle Antarktika ve Arktik bölgelerde gözlenen hızlı değişimin küresel ölçekte etkiler yaratacağını ifade etti.
Buzul erimesinin yalnızca kutupları değil, dünya genelindeki iklim sistemini etkilediğini söyleyen uzmanlar, özellikle yüksek dağlık bölgelerde de benzer bir geri çekilme süreci yaşandığını belirtiyor.
TÜRKİYE’DE DE BUZULLAR GERİLİYOR
Erciyes, Kaçkar ve Ağrı Dağı gibi Türkiye’nin önemli zirvelerinde de buzul alanlarının ciddi ölçüde küçüldüğü, bazı bölgelerde ise tamamen yok olduğu ifade ediliyor. Alpler ve Himalayalar gibi yüksek dağ sistemlerinde de benzer bir tablo gözlemlenirken, bu durum küresel iklim değişikliğinin yaygın etkisini ortaya koyuyor.
UZMANLARDAN ACİL UYARI
Bilim insanları, mevcut gidişatın devam etmesi halinde iklim sisteminde geri dönüşü zor değişikliklerin yaşanabileceğini belirtiyor. Buzulların hızla erimesi, sadece doğal yaşamı değil, su kaynakları, deniz seviyesi ve küresel hava sistemlerini de doğrudan etkiliyor.
Uzmanlara göre, küresel ısınmaya karşı alınacak önlemlerin gecikmesi, gelecekte çok daha ağır çevresel sonuçları beraberinde getirebilir.
