İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan, sanayicinin mevcut finansman koşullarıyla sürdürülebilir kâr elde etmekte zorlandığını belirterek, yatırım iştahının korunmasının kritik önem taşıdığını ifade etti.
Bahçıvan, CNBC-e muhabiri Emre Eser’e yaptığı değerlendirmede İSO 500 araştırmasının Türkiye sanayisinin genel görünümünü ortaya koyan kritik bir yol haritası niteliğinde olduğunu söyledi.
İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, İSO 500 sonuçlarını değerlendirirken sanayide “nispi iyileşme” görüldüğünü ancak finansman maliyetlerinin üretimden kârlılığa uzanan tüm yapıyı baskı altında tutmaya devam ettiğini söyledi.
Sanayiciyi yarınlara taşıyacak olan faktörün elde edeceği kâr olduğunu vurgulayan Bahçıvan, "Kâr etmeyen sanayicinin bu ülkenin geleceğine yatırım yapma aşkı ve şevki düşer" ifadelerini kullandı.
Bahçıvan "Göze çarpan tablo, önceki yıl da kendini gösteren finansman giderlerinin faaliyet karına oranı tablosu. bu tablo bu yıl geçen seneden çok az bir artışla 85 üstü-86.1 civarında" diye konuştu.
İyileşme nispi düzeyde
Bahçıvan, 2025 verilerinin 2024’e kıyasla sınırlı bir iyileşmeye işaret ettiğini belirterek, “Genel toplam tabloya baktığımızda 2024’teki olumsuz dönemden 2025’te bir kademe daha olumlu bir tablo ile karşılaşıyoruz. Nispi bir iyileşme var ancak yeterli değil” ifadelerini kullandı.
Sanayideki yapısal baskılara dikkat çeken Bahçıvan, özellikle finansman giderlerinin faaliyet kârına oranındaki yüksek seviyenin sürdüğünü vurguladı. Bu oranın 85–86 seviyelerinde seyrettiğini belirten Bahçıvan, “Sanayicinin en önemli temel sorunu finansmana erişim ve finansmanın maliyetidir” dedi.
"Son 4 yılı kapatabilmiş değiliz"
Bahçıvan, iyileşme eğiliminin henüz bir dönüşe işaret etmediğini belirterek, “Kademeli iyileşme var. Bunun neticelerini güçlü şekilde alacak noktada değiliz. Son 4 yıldaki reel düşüşü kapatabilmiş değiliz” değerlendirmesinde bulundu.
Sanayi şirketlerinin kârlılık yapısına ilişkin konuşan Bahçıvan, finansman yükünün üretimden elde edilen değeri aşındırdığını belirterek, “Sanayici bu finansmanla para kazanamıyor. Faaliyet kârının neredeyse tamamı, ardından yüzde 85’i finansman giderlerine gidiyor. Bu tablo ağır bir kârlılık baskısı yaratıyor” ifadelerini kullandı.
ISO 500 sonuçlarında savunma sanayi şirketleri dikkat çekti
İSO 500 sonuçlarına göre Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu 698,8 milyar liralık üretimden satışla TÜPRAŞ oldu. Ford Otomotiv 538,3 milyar lira ile ikinci sırada yer alırken, Star Rafineri 327,9 milyar lira ile üçüncü sırayı aldı.
Savunma sanayi şirketleri ilk kez İSO 500 sıralamasında üst sıralara taşındı. TUSAŞ 140,9 milyar lira ile yedinci, ASELSAN ise 130,2 milyar lira ile dokuzuncu sıraya yerleşti.
2025 yılında İSO 500 şirketlerinin toplam üretimden satışları yüzde 2,1 artarak 11,1 trilyon liraya yükseldi. Aynı dönemde ihracat yüzde 8,4 artışla 104,7 milyar dolar seviyesine çıktı.
Faaliyet kârı yüzde 57,1 artışla 1 trilyon 6 milyar liraya ulaşırken, vergi öncesi kâr ve zarar toplamı yüzde 64,7 artışla 441 milyar liraya çıktı. Buna karşın tüm kârlılık rasyolarının son 10 yıl ortalamalarının altında kaldığı görüldü.
Rapora göre 2024’te olduğu gibi 2025’te de zarar eden firma sayısı 152 seviyesinde kaldı. Borçluluk tarafında ise toplam borçlar yüzde 30,8 artış kaydetti.
İSO değerlendirmelerinde, finansmana erişimdeki zorluk ve yüksek maliyetlerin sanayi şirketlerinin faaliyet kârlılığını sınırladığı, devreden KDV sorununun ise derinleşerek devam ettiği belirtildi.
