ABD- İran Savaşı'nın başlamasının üzerinden 100 gün geçerken, çatışmaların küresel ekonomiye etkileri giderek daha belirgin hale geliyor. Özellikle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıklar, enerji piyasalarından deniz taşımacılığına kadar birçok alanda ciddi sonuçlar doğurdu.
ENERJİ ARZINDA TARİHİ DARALMA
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarının ardından bölgede yaşanan gelişmeler, küresel enerji ticaretini doğrudan etkiledi. İran'ın misilleme olarak Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemi trafiğini büyük ölçüde durdurmasıyla birlikte küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin önemli bölümü sekteye uğradı.
Ayrıca gübre ticaretinin yüzde 30'u, üre arzının yaklaşık yüzde 40'ı, kükürt arzının yüzde 50'si ve fosfat tedarikinin yüzde 30'u da bu süreçten etkilendi.
GÜNLÜK 14,4 MİLYON VARİLLİK KAYIP
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, yaşanan arz şokunun tarihin en büyük enerji krizlerinden birine dönüştüğünü belirtiyor. IEA verilerine göre dünya günlük yaklaşık 104 milyon varil petrol tüketirken, arz 95,1 milyon varilde kaldı.
Hürmüz Boğazı'ndaki akışın durma noktasına gelmesiyle Körfez ülkelerinin günlük üretim kaybı 14,4 milyon varile ulaştı. Bu nedenle yaklaşık 1,2 milyar varillik stratejik petrol rezervi devreye alındı.
NAVLUN VE ENERJİ MALİYETLERİ ARTTI
Arz sıkışıklığının etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 30 yükselirken, Avrupa doğalgaz fiyatları da yüzde 50'nin üzerinde artış gösterdi.
Dünya Deniz Taşımacılığı Konseyi verilerine göre gemi yakıt maliyetleri yüzde 59 yükselirken, artan sigorta giderleri de deniz taşımacılığını daha maliyetli hale getirdi. Uzmanlar, yükselen maliyetlerin küresel tedarik zinciri üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekiyor.
PETROL STOKLARI AZALIYOR
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların kısa sürede sona ermeyeceğini öngörüyor. Ticaretin yaklaşık 14 haftadır normal seyrinde ilerleyemediğine dikkat çeken kuruluş, petrol piyasalarında önümüzdeki aylarda stokların daha da azalabileceği uyarısında bulundu.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin, enerji ithalatına bağımlı ülkelerin yıllık faturalarına 20 milyar doların üzerinde ek yük getirebileceği hesaplanıyor.
700 MİLYAR DOLARLIK KAYIP HESABI
Uzmanlara göre küresel büyümede yaşanacak 0,6 puanlık yavaşlama, dünya ekonomisinde en az 700 milyar dolarlık potansiyel kayıp anlamına geliyor.
Savaşın ve ticaretteki aksaklıkların uzaması halinde küresel büyüme oranlarının daha da gerileyebileceği belirtilirken, yükselen enerji maliyetlerinin enflasyon üzerinde baskı oluşturmaya devam edeceği değerlendiriliyor.
KÜRESEL BÜYÜME TAHMİNLERİ DÜŞÜRÜLÜYOR
Enerji arzındaki daralma ve artan üretim maliyetleri nedeniyle uluslararası kuruluşlar büyüme beklentilerini aşağı yönlü revize ediyor. Uzmanlar, savaşın süresinin ve Hürmüz Boğazı'ndaki durumun önümüzdeki dönemde dünya ekonomisinin yönünü belirleyen en önemli faktörlerden biri olacağını vurguluyor.
Odatv.com
