Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, mayıs ayında üretici ile market fiyatları arasındaki farkın en fazla elmada görüldüğünü açıkladı. Bayraktar, üreticide 18 lira 75 kuruş olan elmanın markette 91 lira 59 kuruşa satıldığını belirterek, fiyat farkının yüzde 388,5'e ulaştığını söyledi.
Bayraktar'ın değerlendirmesine göre elmadan sonra üretici ile market arasındaki fiyat farkı yüzde 278,6 ile havuçta, yüzde 215,3 ile kabakta, yüzde 206,5 ile fındıkta ve yüzde 195,7 ile marulda görüldü.
Elma 4,9 kat, havuç 3,8 kat, kabak 3,2 kat, fındık 3,1 kat ve marul 3 kat fazlaya satıldı. Üreticide 15 lira olan havuç markette 56 lira 79 kuruşa, 14 lira 75 kuruş olan kabak 46 lira 51 kuruşa, 410 lira olan fındık 1256 liraya, 18 lira olan marul ise 53 lira 23 kuruşa satıldı.
Markette en fazla artış kuru soğanda
Mayıs ayında markette takip edilen 36 ürünün 22'sinde fiyat artışı, 13'ünde fiyat düşüşü yaşanırken 1 üründe fiyat değişimi olmadı. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 44,7 ile kuru soğan oldu. Kuru soğanı yüzde 32,7 ile patates, yüzde 27,3 ile limon, yüzde 20,1 ile havuç ve yüzde 19,1 ile yumurta izledi.
Aynı dönemde markette fiyatı en fazla düşen ürün ise yüzde 54,3 ile sivri biber oldu. Sivri biberdeki düşüşü yüzde 34,7 ile çilek, yüzde 33,5 ile marul, yüzde 32,7 ile domates ve yüzde 13,8 ile yeşil soğan takip etti.
Üreticide en fazla artış yine kuru soğanda
Mayıs ayında üreticide 28 ürünün 9'unda fiyat artışı, 9'unda fiyat düşüşü görülürken 10 üründe değişim yaşanmadı. Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 77,2 ile kuru soğanda gerçekleşti. Kuru soğanı yüzde 45,5 ile patates, yüzde 43,8 ile limon, yüzde 36,4 ile havuç ve yüzde 24,8 ile maydanoz izledi.
Üreticide en fazla fiyat düşüşü ise yüzde 54,7 ile domateste görüldü. Domatesi yüzde 50,8 ile kabak, yüzde 47,4 ile sivri biber, yüzde 38,1 ile salatalık ve yüzde 27,8 ile patlıcan takip etti.
Fiyat değişimlerinin nedenleri
Bayraktar, kuru soğan ve patateste İç Anadolu'daki depolarda ürün kalmaması, Çukurova ve İzmir'de hasadın yeni başlaması nedeniyle arzın düştüğünü ve fiyatların yükseldiğini belirtti.
Limonun depoya girmesi nedeniyle depo maliyetlerinin fiyatları artırdığını ifade eden Bayraktar, havuçta da tarla ürününün azalması nedeniyle arzın düştüğünü söyledi.
Hava koşullarının olumlu seyretmesiyle verimin arttığını belirten Bayraktar, bunun domates, kabak, sivri biber, salatalık ve patlıcanda üretici fiyatlarının gerilemesine yol açtığını kaydetti.
Gübre, yem ve mazotta son durum
TZOB'un girdi piyasalarından derlediği verilere göre mayıs ayında nisan ayına kıyasla 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2,3, DAP gübresi yüzde 0,9 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 0,8 arttı. Amonyum nitrat gübresi yüzde 1,6, üre gübresi ise yüzde 0,8 geriledi.
Son bir yılda amonyum sülfat gübresi yüzde 85,4, amonyum nitrat gübresi yüzde 82,2, üre gübresi yüzde 70,8, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 60,7 ve DAP gübresi yüzde 57 oranında zamlandı.
Mayısta besi yemi ve süt yemi fiyatları aylık yüzde 1,4 arttı. Son bir yılda besi yemindeki artış yüzde 35,4, süt yemindeki artış ise yüzde 32,9 oldu.
Elektrik fiyatları yıllık bazda yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 arttı. Mazot fiyatı mayısta bir önceki aya göre yüzde 7,3 gerilerken, yıllık artış yüzde 43,6 olarak gerçekleşti.
