Petrol fiyatları, ABD’nin İran hedeflerine yönelik yeni saldırılarının Orta Doğu arzına ilişkin endişeleri artırmasıyla perşembe günü yükselişini sürdürdü. WTI vadeli petrol kontratı yüzde 1,12 artışla varil başına 74,34 dolara çıktı. Brent petrol vadeli kontratı yüzde 1,12 yükselerek 78,89 dolara ulaştı.
Petrol piyasasında yükseliş, Hürmüz Boğazı üzerinden sevkiyatın aksayabileceği endişesiyle güç kazandı. Yenilenen çatışmalar, Körfez ihracatında son haftalarda görülen toparlanmayı riske atıyor. Brent tarafında gerçek zamanlı veri 23:30:23 itibarıyla 78,90 doları gösterdi. LCO yüzde 1,13 artışla 0,88 dolar yükselirken, CL tarafında günlük artış yüzde 1,18 oldu.
Brent ve WTI, önceki seansta yüzde 8’in üzerinde yükselmişti. Fiyatlar perşembe günü bazı kazançlarını geri verse de güçlü seyrini korudu. Trump, ABD-İran ateşkesinin fiilen bittiğini söyledi, İran hedeflerine yeni saldırılar emretti ve daha fazla askeri eylem uyarısında bulundu. Tahran ise Hürmüz Boğazı’nın kapatılabileceği tehdidini yeniden gündeme taşıdı.
Körfez arzındaki toparlanma tehdit altında
Son tırmanış, Hürmüz Boğazı yakınında ticari gemilere yönelik saldırı serisinin ardından geldi. Bölgedeki güvenlik riski, dünyanın en önemli enerji geçiş koridorlarından biri için endişeleri yeniden artırdı. Son iki günde Katar’a ait bir LNG tankeri, Suudi Arabistan’a ait bir ham petrol tankeri ve en az bir başka ticari gemi ayrı olaylarda hedef alındı.
Umman açıklarında seyreden başka bir tanker, kimliği belirlenemeyen bir merminin isabet ettiğini bildirdi. Saldırı gemide yangına yol açtı, ancak can kaybı yaşanmadı. Gemi işletmecileri güvenlik risklerini yeniden değerlendirirken, bazı petrol ve gaz tankerleri Hürmüz Boğazı geçişlerini erteledi veya planlanan rotalarından geri döndü.
ABD öncülüğündeki Joint Maritime Information Center, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığı için tehdit seviyesini “severe” düzeyine çıkardı. Uluslararası Denizcilik Örgütü de rotayı kullanan gemilere aşırı dikkatli hareket etme çağrısı yaptı. Washington, İran hedeflerine yönelik yeni saldırıların Tahran’ın ticari deniz taşımacılığını tehdit etme kapasitesini azaltmayı amaçladığını açıkladı.
İran, ABD askeri varlıklarına karşılık vereceğini bildirdi. Tahran ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüseferle ilgili tehditlerini yineledi. Bu açıklamalar, geçen ayki ateşkes sonrasında kademeli olarak toparlanan tanker trafiği üzerinde yeni baskı yarattı. Traderlar, ticari gemilere yönelik yeni saldırıların toparlanmayı durdurabileceğini ve Basra Körfezi kaynaklı ham petrol akışını yeniden tehdit edebileceğini değerlendiriyor.
Jeopolitik prim yeniden fiyatlanıyor
ANZ, son gelişmelerin ara ABD-İran anlaşmasının çökmesi halinde Basra Körfezi petrol arzının yeniden aksayabileceği endişesini canlandırdığını belirtti. Banka, Hürmüz Boğazı üzerinden taşımacılığın bu haftaki ticari gemi saldırılarından önce toparlandığını vurguladı. Ancak İran’ın stratejik su yolu üzerindeki kontrolünü yeniden güçlendirme çabası, iyileşen arz görünümünü riske atıyor.
Petrol piyasasında jeopolitik prim yeniden inşa ediliyor. Hürmüz Boğazı, küresel ham petrol ve LNG akışı açısından kritik bir geçiş hattı konumunda bulunuyor. Bölgedeki saldırılar, yalnızca spot fiyatları değil navlun, sigorta ve teslimat planlamasını da etkiliyor. Operatörler rotaları erteledikçe veya değiştirdikçe fiziksel piyasanın risk maliyeti artıyor.
Rafine ürün piyasalarındaki sıkışma da fiyatlamayı destekliyor. ANZ, Rusya’nın dizel ihracatına yönelik kısıtlamaları temmuz ayı boyunca uzatmasının yakıt piyasalarındaki daralmayı artırdığına dikkat çekti. ABD hükümet verileri de distilat ve benzin stoklarında yeni ve kayda değer düşüşler olduğunu gösterdi. Aynı veriler, rekor yakıt ihracatına işaret etti.
Ticari ham petrol stokları geçen hafta artmasına rağmen, piyasa rafine ürün tarafındaki sıkılığı daha güçlü fiyatladı. Stratejik Petrol Rezervi’nden ek varil salınması da arz tarafında dikkat çeken başka bir unsur oldu. Buna rağmen benzin ve distilat stoklarının daralması, nihai ürün talebinin güçlü kaldığını gösterdi. Aşağı yönlü fiyat baskısı, rafineri ürün piyasasındaki sıkışma nedeniyle sınırlı kaldı.
Piyasa Hürmüz Boğazı trafiğini izleyecek
Piyasalar bundan sonra ABD-İran çatışmasındaki yeni adımlara, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat koşullarına ve Orta Doğu ham petrol ihracatındaki kesinti sinyallerine odaklanacak. WTI’ın 74,34 dolar ve Brent’in 78,89 dolar seviyesine yükselmesi, yatırımcıların arz riskini fiyatlamaya devam ettiğini gösteriyor. Önceki seansta yüzde 8’i aşan ralli, jeopolitik başlığın fiyatlara hızlı geçtiğini ortaya koydu.
Petrol fiyatlarının kalıcı biçimde yüksek seyretmesi, enerji ithalatçısı ülkeler için enflasyon baskısını artırabilir. Daha pahalı ham petrol, ulaşım, sanayi üretimi ve rafine ürün maliyetleri üzerinden geniş bir fiyat etkisi yaratır. Merkez bankaları, enerji kaynaklı maliyet artışının tüketici fiyatlarına geçişini izlemek zorunda kalabilir.
Kısa vadeli görünümde Hürmüz Boğazı trafiğinin normalleşip normalleşmeyeceği belirleyici olacak. Tankerlerin geçişleri ertelemesi veya geri çevirmesi, arz risk primini koruyabilir. Yeni saldırı haberi gelmemesi ve sevkiyatların yeniden artması halinde fiyatlarda kâr satışı görülebilir. Ancak mevcut tablo, petrol piyasasında jeopolitik riskin yeniden ana fiyatlama unsuru haline geldiğini gösteriyor.
