İnternet ortamında gerçekleştirilen ikinci el ürün alışverişleri, son dönemde dijital dolandırıcıların en sık kullandığı suistimal alanlarından biri haline geldi.
Güvenli alışveriş vaadi sunan sistemlerin adını kullanan suç şebekeleri, hem alıcıları hem de satıcıları sinsi tuzaklarla mağdur ediyor.
Tüketici Hakları Derneği (THD) Genel Başkanı Ergün Kılıç ve Siber Suç Uzmanı Avukat Dr. Ceren Küpeli, ilan sitelerindeki güvenli ödeme mekanizmaları üzerinden yürütülen yeni nesil dolandırıcılık yöntemlerine karşı vatandaşları uyardı.
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte suç yöntemlerinin de evrildiğini ifade eden uzmanlar, dijital platformlardaki güven boşluklarının ve kullanıcıların iyi niyetinin hedef alındığını vurguladı.
Özellikle teknolojik ürün satışlarında, emlak ilanlarında, kısa dönemli kiralama işlemlerinde ve sosyal medya üzerindeki butik mecralarda bu tarz vakaların her hafta değişen senaryolarla arttığı gözleniyor.
Linke tıklayanların hesabı bir anda sıfırlandı: Emeklilere büyük şok
GÜVENLİ SİSTEMLERDE ASLA DOĞRULAMA KODU TALEP EDİLMİYOR
Sistemlerin yasal birer güvence oluşturduğunu ancak kötü niyetli kişilerce birebir taklit edildiğini belirten THD Genel Başkanı Ergün Kılıç, dolandırıcıların alıcı rolüne bürünerek satıcılara yaklaştığını ifade etti.
Zanlıların, hesap onayı gerekçesiyle satıcılardan kendi belirledikleri hesaplara para göndermelerini talep ettiğini aktaran Ergün Kılıç, şu bilgiyi paylaştı:
"Hiçbir güvenli ödeme sisteminde hesap onayı için para gönderme ya da doğrulama kodu paylaşma gibi bir uygulama bulunmuyor."
Alıcı gibi davranan kişilerin, satıcının cep telefonuna gelen doğrulama kodunu ele geçirerek sisteme sızdığını ve hesaptaki parayı kendi hesaplarına aktardığını, ürün alıcıya teslim edilip onay verilmeden paranın satıcı hesabına aktarılmayacağını söyledi.
"Size para gönderdik, kodu paylaşın" yönündeki tüm taleplerin kesinlikle dolandırıcılık faaliyeti olduğunu vurguladı.
TARAFSIZ HAVUZ HESAPLARI VE TAKASBANK PARAYI KORUYOR
Güvenli ödeme altyapılarının işleyiş prensiplerine değinen Ergün Kılıç, ilgili sistemde ödemenin sadece alıcı tarafından gerçekleştirildiğini anlattı.
Yatırılan meblağın tarafsız bir havuz hesapta bekletildiğini, ürünün alıcıya ulaşıp onaylanmasının ardından satıcıya aktarıldığını, benzer şekilde Takasbank altyapısında da paranın işlem tam anlamıyla bitene kadar güvence altında tutulduğunu ifade etti.
Tüketicilerin yalnızca resmi platformlar üzerinden işlem yapması gerektiğini, şüpheli durumlarda işlemlerin derhal sonlandırılması çağrısında bulundu.
Sosyal medyada zafer işareti yaptığınız poz, hayatınızı bir anda bitirebilir
YAZIŞMALARI SAKLAMAYANLAR ŞÜPHELİ KONUMUNA DÜŞEBİLİR
Dolandırıcılıkla karşılaşan vatandaşların savcılıklarına suç duyurusunda bulunabileceklerini söyleyen Ergün Kılıç, parasal sınırlar dahilinde tüketici hakem heyetlerine ve tüketici arabulucusuna başvuru yapılabileceğini aktardı.
Siber Suç Uzmanı Avukat Ceren Küpeli ise bu tuzakların adli boyutuna dikkat çekerek, mağdurların farkında olmadan büyük yasal sorumluluklar altına girebileceğini açıkladı.
Suç şebekelerinin kimliklerini gizlemek amacıyla çoğunlukla başkalarına ait olan ya da suç geliri aklama hedefiyle işletilen aracı hesapları ve farklı kişilerin Uluslararası Banka Hesap Numarası (IBAN) bilgilerini kullandığını, bu durum nedeniyle süreçlerin zaman alabildiğini kaydetti.
Açıklaması bulunmayan veya belirsiz ifadeler içeren para transferlerinin teknik incelemelerde suç ağıyla ilişkilendirilmesine neden olabileceğini, soruşturma kapsamında kişilerin 'şüpheli' sıfatıyla ifadesinin alınabileceği uyarısında bulundu.
Bu süreçte eldeki yazışmaların ve diğer delillerin saklanmasının, işlemin ticari bir alışveriş amacıyla yapıldığını kanıtlamak adına büyük önem taşıdığını sözlerine ekledi.
İLETİŞİMİN PLATFORM DIŞINA TAŞINMASI RİSKİ BAŞLATIYOR
Siber dosyalardaki ciddi artışa dikkat çeken Av. Ceren Küpeli, dolandırıcılık yöntemlerinin teknik bir açık aramaktan ziyade güven boşluğu yakalamaya evrildiğini bildirdi.
Sistemlerin adının kullanılmasının kurbanların savunma mekanizmasını düşürdüğünü, ilkel yöntemler yerine platformun arayüzünü, dilini ve işleyişini taklit eden sofistike kurgularla karşılaştıklarını aktardı.
Bu sistemlerin başta ikinci el alışveriş siteleri olmak üzere emlak, kısa dönemli kiralama ve sosyal medya üzerinden satış yapan butik platformlarda karşımıza çıktığını, yasal sistemlerin kendisinin güvenli olduğunu ifade etti.
Tehlikenin sistemin taklit edilmesiyle başladığını, iletişimin platform dışına, yani Whatsapp veya kısa mesaj servisi (SMS) gibi kanallara taşınmasıyla riskin büyüdüğünü sözlerine ekledi.
Tarih belli oldu: Emlakta dolandırılma korkusu yaşayanlara müjde
SAHTE URL VE DÖNGÜSEL TRANSFER TUZAĞI DEŞİFRE OLDU
Dolandırıcılık senaryolarının hız ve güven illüzyonu üzerine kurulduğunu aktaran Av. Ceren Küpeli, sahtekâr kişilerin oldukça kibar, aceleci davrandığını ve kendilerini acemi gibi gösterdiklerini ifade etti.
Dolandırıcıların, "Sistemden talep oluşturdum, link geldi mi?" diyerek platform tasarımını kopyalayan sahte bir internet adresi gönderdiğini, mağdurun bu bağlantıya tıklayıp kart bilgilerini ya da havale açıklama kodunu girdiğini belirtti.
Mağdurun açıklamaya ilan numarasını yazarak güvende olduğunu sandığını ancak bunun kritik bir hata olduğunu dile getiren uzman isim, "Sistem onaylamadı, tekrar aynı tutarı gönderin, ilki iade olacak" denilerek kurbanların bir para transferi döngüsüne sokulduğunu anlattı.
Kullanıcıların ilan bilgisini yazdıkları için dolandırılmadıklarını sandıklarını, gerçek sistemlerde asla dışarıdan ödeme linki gönderilmediğini, işlemlerin sadece uygulamanın kendi 'Satın Al' butonuyla yapıldığını hatırlattı.
SİBER MAĞDURİYETLERDE İLK BİR SAATTE BANKAYI ARAYIN
Tuzağa düşerek para gönderen ya da kod paylaşan kullanıcıların ilk bir saat içinde atması gereken kritik adımları sıralayan Av. Ceren Küpeli, siber suçlarda zamanın paradan daha kıymetli olduğunu vurgulayan ifadelere yer verdi.
Mağdurların vakit kaybetmeden bankalarıyla iletişime geçerek hesap üzerine bloke konulmasını talep etmesi gerektiğini, eş zamanlı olarak savcılık şikayetinin delillendirilmesi gerektiğini söyledi.
Platformların alması gereken önlemlere de değinen Av. Ceren Küpeli, açık uyarı metinlerinin yayınlanması, uygulama içi mesajlaşmada link paylaşımının tamamen filtrelenmesi ve e-Devlet üzerinden kimlik doğrulaması yapmayan kullanıcıların ilan vermesinin engellenmesi gerektiğini savundu.
Şüpheli para transferi hareketlerinde yapay zeka tabanlı anlık uyarı sistemlerinin devreye alınması gibi teknik geliştirmelerin zorunlu olduğunu ifade ederek sözlerini tamamladı.
'HGS borcunuz var' yalanıyla tüm birikiminizi sıfırlayan yöntem deşifre oldu
