Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), "Merkezin Güncesi" blogunda yayımladığı analizde, ABD/İsrail-İran savaşı sonrasında enerji fiyatlarında yaşanan sert yükselişe rağmen Türkiye'nin dış ticaret dengesinin ikinci çeyrekte iyileştiğini açıkladı.
Analizde, savaşın enerji maliyetlerini artırmasına karşın ihracattaki güçlü performans ve ithalat kompozisyonundaki değişimin dış ticaret dengesini desteklediği vurgulandı.
Enerji ithalatı yükseldi
TCMB'ye göre savaşın ilk etkisi enerji piyasalarında görüldü.
İkinci çeyrekte Brent petrol fiyatı yıllık bazda yüzde 55,2, doğal gaz fiyatı ise yüzde 28,2 yükseldi. Buna bağlı olarak takvim etkisinden arındırılmış enerji ithalatı yıllık bazda yüzde 32,4 arttı.
Merkez Bankası, enerji fiyatlarında son dönemde normalleşme başlamasına rağmen mevcut tedarik anlaşmaları ve gecikmeli fiyat etkileri nedeniyle kısa vadede enerji ithalatına yönelik yukarı yönlü risklerin tamamen ortadan kalkmadığını belirtti.
İhracat güçlü seyrini korudu
Analizde, enerji maliyetlerindeki artışa rağmen ihracatın hem yıllık hem de çeyreklik bazda güçlü büyüme gösterdiği ifade edildi.
Mart ayında Ortadoğu'ya yapılan ihracatta savaş nedeniyle yaşanan düşüşün ikinci çeyrekte yerini toparlanmaya bıraktığı belirtilirken, küresel tedarik zincirlerinde yaşanan yön değişiminin Türkiye'nin ihracatına destek verdiği kaydedildi.
Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik, uzayan teslim süreleri ile artan navlun ve sigorta maliyetlerinin özellikle Avrupalı alıcıları Türkiye'ye yönlendirdiği aktarıldı.
Kimya, metal, tekstil ve savunma sanayi öne çıktı
Merkez Bankası, ihtiyati alımların özellikle kimyasal ürünler ve ana metal sektörlerinde ihracatı desteklediğini, tedarikçi çeşitlendirme eğiliminin ise tekstil ve hazır giyim sektörüne olumlu yansıdığını belirtti.
Savunma sanayinin de ihracata katkısının arttığına dikkat çekilen analizde, sektörün toplam ihracattaki payının son dört yılda yaklaşık 2,3 puan artarak yüzde 4'e ulaştığı ifade edildi.
Enerji dışı ithalat geriledi
Analize göre ikinci çeyrekte ithalattaki artışın tamamı enerji kaynaklı gerçekleşirken, enerji hariç ithalat geriledi.
Ara malı ithalatı enerji ve altın hariç yatay seyrederken, yatırım ve tüketim malları ithalatında düşüş gözlendi.
TCMB, bu görünümün sıkı para politikasının etkisiyle iç talepte süren zayıflıkla uyumlu olduğunu değerlendirdi.
Cari açık riskleri azaldı
Merkez Bankası, kredi kartı harcamaları ve PMI gibi yüksek frekanslı göstergelerin de iç talepteki yavaşlamayı doğruladığını belirtti.
Analizin sonuç bölümünde ise enerji fiyatlarında başlayan normalleşme, güçlü ihracat performansı ve zayıf iç talep birlikte değerlendirildiğinde, savaşın cari açık üzerinde oluşturduğu yukarı yönlü risklerin önceki aylara göre azaldığı ifade edildi.
