Beyaz Saray yetkilileri, Hint Okyanusu'nda kritik öneme sahip olan Chagos Adaları'nı satın almak için bir teklif taslağı hazırladı. Bu hamle, İngiltere Başbakanı Sir Keir Starmer'ın adaların kontrolünü Çin ve İran müttefiki olan Mauritius'a devretme projesini tamamen suya düşürebilecek bir adım olarak nitelendiriliyor. Satın alma fikri şu an için Beyaz Saray'ın en öncelikli çözümü olmasa da konu ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'e doğrudan iletildi ve kendisi tarafından Başkan Donald Trump'ın dikkatine sunuldu.
Washington'ın bu planı devreye sokabilmesi için öncelikle Londra ile Mauritius arasındaki mevcut devir anlaşmasının tamamlanmasına izin vermesi, ardından egemenlik transferi gerçekleştikten sonra adaları satın almak için Mauritius yönetimiyle doğrudan müzakerelere başlaması gerekiyor. İngiltere başlangıçta adaları Mauritius'a devretmeyi, ardından askeri üssü 99 yıllığına geri kiralamak için yaklaşık 35 milyar sterlin ödemeyi planlıyordu.
DİEGO GARCİA ASKERİ ÜSSÜNÜN JEOPOLİTİK ÖNEMİ ARTTI
İran ile yaşanan savaş ve Çin'in denizlerde artan askeri gücü, küresel stratejik askeri üs zincirinin korunmasına yönelik tartışmaları yeniden alevlendirdi. Diego Garcia üssünün coğrafi konumu, İran'ı doğrudan vuruş mesafesinde tutarken, B-2 Spirit hayalet bombardıman uçaklarıyla Tahran'a yönelik gerçekleştirilen saldırıda olduğu gibi 24 saat kesintisiz uzun menzilli operasyonlara imkan tanıyor. Bu nedenle Trump yönetiminin üst düzey isimleri, bu stratejik suların Çin ile iyi ilişkileri olan Mauritius'a devredilmesinden endişe ediyor. Eski İngiltere Dışişleri Bakanı Danışmanı Ben Judah da üssün Britanya derin devletinin mantığı açısından ne pahasına olursa olsun erişilebilir kalması gereken son derece hassas ve gizli tesislere sahip olduğunu, İngiltere'nin burayı tek başına asla yeniden inşa edemeyeceğini belirtmişti.
Trump ile Starmer arasındaki askeri kriz
Başkan Trump başlangıçta İngiltere'nin adaları devretme planını desteklemiş ancak Başbakan Starmer'ın, savaşın ilk saatlerinde ABD'nin İran'ı vurmak için Diego Garcia üssünü kullanmasına izin vermemesi üzerine bu desteğini çekerek anlaşmayı baltalama kararı almıştı. Trump, İngiltere Başbakanı'nı sert sözlerle eleştirerek adaların devrini bir zayıflık ve "büyük bir aptallık" olarak nitelendirmiş, Starmer'ın "bir Winston Churchill olmadığını" ve özel ilişkilere zarar verdiğini savunmuştu.
İngiliz İşçi Partisi hükümeti adaları devretmeye yönelik yasa tasarısını 2025 yılında geçirmeyi umuyordu ancak ABD'nin onayı olmadan bu anlaşmayı onaylaması ve adaları teslim etmesi yasal olarak mümkün görünmüyor. İngiltere Ortadoğu ve Kuzey Afrika Bakanı Hamish Falconer ise geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, hükümetin mevcut anlaşmaya bağlı olduğunu belirterek Washington'ın adaları satın alabileceği bir senaryonun bulunmadığını iddia etmişti.
