Rusya'nın Ukrayna'da sürdürdüğü savaş kapsamında Çin'de Rus askerlerine verilen gizli askeri eğitimin, Kremlin'in en üst düzeyinde onaylandığı ortaya çıktı. Reuters'ın incelediği gizli Rus askeri belgeleri ve Avrupalı yetkililere dayandırdığı haberine göre, eğitim programı dönemin Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov'un talimatıyla düzenlendi.
İki Avrupalı yetkili ve Reuters'ın gördüğü belgelere göre, Rus Silahlı Kuvvetleri'nden bir heyet, Ağustos 2025'te yayımlanan iç talimat doğrultusunda Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) tesislerinde eğitim almak üzere Çin'e gönderildi.
Programın, Ukrayna savaşında edinilen deneyimlerle bağlantılı olduğu belirtilirken, iki ülkenin askeri ilişkilerinin ulaştığı düzeye ilişkin Avrupa'da artan kaygılara dikkat çekildi.
Kimyasal ve biyolojik harp eğitimi verildi
Reuters'ın ulaştığı raporlara göre eğitimlerden biri, Kasım 2025'te Pekin'deki bir askeri tesiste düzenlenen üç haftalık radyolojik, biyolojik ve kimyasal savunma kursuydu.
Belgelerde Rus askerlerinin Çinli eğitmenlerden "kimyasal keşif", "radyasyon keşfi", kirlenmeye karşı havalandırma sistemlerinin korunması ve nükleer reaktör modelleri üzerinde eğitim aldığı belirtiliyor. Raporlarda eğitim sırasında çekildiği ifade edilen fotoğraflar da yer aldı.
Avrupalı yetkililerden biri, radyolojik, biyolojik ve kimyasal harp eğitimlerinin askeri açıdan son derece hassas bir alan olduğunu belirterek bunun işbirliğinin stratejik niteliğini gösterdiğini söyledi.
Çin iddiaları reddetti
Reuters, geçen ay da Avrupa istihbarat servislerine dayandırdığı haberinde Çin'in Kasım 2025'te yaklaşık 200 Rus askerini eğittiğini, bu askerlerin bir bölümünün daha sonra Ukrayna cephesine gönderildiğini duyurmuştu.
Kremlin o haberi yorumlamayı reddederken Batı medyasını "yanlış bilgi yaymakla" suçlamıştı.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise Reuters'ın son haberine ilişkin yaptığı açıklamada iddiaların "tamamen asılsız" olduğunu savundu. Pekin, Ukrayna savaşında tarafsız olduğunu ve barış müzakerelerini desteklediğini yineledi.
Rusya ve Çin savunma bakanlıkları ise Reuters'ın yorum taleplerine yanıt vermedi.
AB yeni adımları değerlendiriyor
Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, 15 Haziran'da yaptığı açıklamada Çin'deki eğitim faaliyetlerinin AB tarafından da doğrulandığını ve bunun sonuçlarının değerlendirildiğini söylemişti.
Reuters'a konuşan Brükselli üçüncü bir yetkili ise Avrupa Birliği'nin Çin'i yalnızca önemli bir ticaret ortağı olarak görmeyi bırakması gerektiğini belirterek, Pekin'in Rusya'nın savaşındaki rolünün güvenlik perspektifinden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
AB, daha önce Rusya'nın savaş çabalarına destek verdikleri gerekçesiyle bazı Çinli şirketlere yaptırım uygulamıştı.
Anlaşmayı generaller imzaladı
Habere göre eğitim programının hukuki temelini oluşturan 2 Temmuz 2025 tarihli anlaşma, Rus Tümgeneral Rustam Husainov ile Çinli Kıdemli Albay Sun Dayun tarafından imzalandı.
Reuters'ın incelediği katılımcı listelerinde Rus Kara Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Orgeneral Rustam Muradov'un Rus heyetine başkanlık ettiği, Çin Halk Kurtuluş Ordusu Radyolojik, Kimyasal ve Biyolojik Savunma Akademisi Başkanı Tümgeneral Li Jinsun'un açılış törenine katıldığı ve Rus Tümgeneral Vitaliy Gerasimov'un da eğitim programında yer aldığı belirtildi.
"Çin'in muharebe tecrübesi sınırlı"
Reuters'ın ulaştığı iç değerlendirme raporlarında Çin'in eğitim ekipmanları, simülatörleri ve teorik bilgi düzeyi övülürken, ülkenin uzun süredir savaş tecrübesi yaşamamış olması önemli bir eksiklik olarak kaydedildi.
Rus parlamentosunun Savunma Komitesi Başkanı Andrey Kartapolov ise Reuters'ın haberini "tamamen saçmalık" diye nitelendirerek Rus ordusunun Çin'den öğreneceği bir şey olmadığını savundu. Ancak Reuters'ın ulaştığı gizli belgeler, iki ülke arasında Ukrayna savaşı sürecinde üst düzey ve kapsamlı askeri işbirliği yürütüldüğüne işaret ediyor.
