Amerika Birleşik Devletleri, İran'ın insani satın alımlar yapabilmesi amacıyla dondurulmuş durumdaki 6 milyar dolarlık varlığına erişimini sağlayacak bir plan üzerinde Katar yönetimiyle birlikte çalışıyor. Wall Street Journal gazetesinin konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı özel haberine göre bu teklif, Tahran yönetiminin Katar'da tutulan fonları İran Merkez Bankası aracılığıyla gıda, ilaç ve diğer insani yardım malzemelerini satın almak için kullanmasına izin vermeyi öngörüyor.
Henüz nihai karara bağlanmayan ve resmiyet kazanmayan bu düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için İran'ın da resmi onayı gerekiyor. Söz konusu fonlar, uluslararası yaptırımlar nedeniyle kısıtlanan petrol satış gelirleri başta olmak üzere, İran'ın dünya genelinde dondurulmuş olan yaklaşık 100 milyar dolarlık varlığının bir parçasını oluşturuyor.
MUTABAKAT ZAPTI SONRASI MÜZAKERELER HIZLANDI
Bu finansal girişim, Washington ile Tahran arasında bu hafta imzalanan, çatışmaları durduran ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden ticari ulaşıma açan mutabakat zaptının hemen ardından masaya yatırıldı. Habere göre İran, bloke edilen fonlarından en az 24 milyar dolarlık kısmının mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını talep ediyor. İmzalanan mutabakat zaptı kapsamında ABD, İran'ın dondurulmuş varlıklarının kullanılabilir hale getirilmesini sağlamayı ve bu fonlara erişim sürecini müzakere etmeyi taahhüt etmişti. Gazeteye konuşan bir ABD'li yetkili, bu varlıklara erişimin doğrudan İran'ın müzakerelere kararlılıkla devam etmesine bağlı olacağını belirtti. Önerilen bu yeni mekanizmanın, Washington'ın anlaşma uyarınca petrol satışlarının yeniden başlamasına izin vermesinin ardından İran'ın elde etmesi beklenen petrol ihracat gelirlerinden tamamen ayrı bir hat üzerinden yürütüleceği kaydedildi.
FONLARIN GEÇMİŞİ 2023 YILINDAKİ ESİR TAKASINA DAYANIYOR
Şu anda Katar'da tutulan bu fonlar, 2023 yılında Biden yönetiminin Washington ve Tahran arasındaki bir esir takası anlaşmasının parçası olarak yaptırım muafiyeti uygulamasının ardından bu ülkeye transfer edilmişti. Kökeni İran'ın Güney Kore'ye yaptığı petrol satışlarına dayanan bu paranın, ilk etapta yalnızca insani satın alımlar için kullanılması planlanmıştı. Ancak fonlar Ekim 2023'te yeniden dondurulmuştu. Varlıkların serbest bırakılmasına yönelik ilk görüşmelerin mayıs ayı sonlarında Katarlı ve İranlı yetkililer arasında yapılan temaslarla başladığı bildirildi. Bu teklifin, Washington ve Tahran arasında daha geniş bir anlaşmaya varmayı hedefleyen önümüzdeki iki aylık müzakere sürecinde tartışılacak temel konulardan biri olması bekleniyor. ABD Başkanı Donald Trump da bu hafta yaptığı açıklamada, İran'ın mutabakat şartlarına uyması ve görüşmelere yapıcı bir şekilde devam etmesi halinde dondurulmuş varlıklarına erişim kazanabileceğini ifade etmişti.
