İRAN ile ABD arasında yaklaşık iki aydır süren dolaylı müzakerelerde gözler olası bir anlaşmaya çevrilmişken, İsrail’in önceki gün Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyine düzenlediği saldırı Ortadoğu’yu bir kez daha savaşın eşiğine getirdi. İran, müzakerelerde “kırmızı çizgi” olarak gördüğü Lübnan’ın hedef alınmasının ardından İsrail’e füze saldırısıyla karşılık verirken, ABD Başkanı Donald Trump tarafları dizginlemeye çalıştı. İran ‘operasyonların’ sona erdiğini duyursa da İsrail’in nasıl bir yol izleyeceği ise henüz belirsizliğini koruyor. İşte 4 soruda İran ve İsrail hattındaki son durum...
1- GERİLİM NASIL BAŞLADI
İran ile İsrail’i karşı karşıya getiren krizin fitilini, İsrail’in önceki gün Beyrut’un güneyindeki Dahiye bölgesine düzenlediği saldırı ateşledi. İsrail ordusu, 3 Haziran’da duyurulan ateşkese rağmen Hizbullah’ın kalesi olarak bilinen bölgede iki ayrı binadaki iki daireyi hedef aldı. Lübnanlı yetkililere göre saldırıda 2 kişi hayatını kaybederken, 11 kişi de yaralandı. Tahran ile Washington arasında yürütülen ve İsrail’in memnun olmadığı müzakerelerde Lübnan’ı “kırmızı çizgi” olarak nitelendiren İran ise saldırının ardından misilleme sinyali verdi. İran Meclisi Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai, önceki akşam yaptığı paylaşımda “İşgal altındaki topraklarda semayı izleyin” derken İran’ın baş müzakerecisi Muhammed Kalibaf da “Silahlı kuvvetlerimizin eli tetikte” uyarısında bulundu. Tahran yönetimi, yerel saatle 22.00 sularında İsrail’e füze saldırıları düzenleyerek tehdidini hayata geçirdi.
2- NELER YAŞANDI
Devrim Muhafızları Ordusu, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının merkez üssü olduğunu savunduğu Ramat David, Nevatim ve Tel Nof üslerini balistik füzelerle hedef aldı. İsrailli yetkililer, İran’ın gece boyunca 30 füze attığını açıkladı. İsrail genelinde okullar tatil edilirken, Kudüs’ün batısındaki Beyt Şemeş ve Necef Çölü’ndeki Beerşeba şehrine roket ve şarapnel parçaları isabet etti. İsrail de dün sabah saatlerinde İran’ın güneybatısındaki Mahşehr kentinde bulunan Karun Petrokimya Tesisi’ni ve ardından balistik füzelerle Tahran, İsfahan, Tebriz ve Karaj kentlerini vurdu. Öte yandan Yemen’deki Husiler de İsrail’in Yafa kentine saldırı düzenledi. İran Silahlı Kuvvetleri dün, İsrail’e karşı askeri operasyonların sona erdiğini açıklasa da krizin sona erdiğine ilişkin net bir işaret gelmedi.
3- ‘BARIŞ BAŞKANI’ TRUMP NE DİYOR
İki tarafın karşılıklı saldırılarının ardından gözler bir anlaşmanın yakın olduğunu savunan ABD Başkanı Donald Trump’a çevrildi. Trump, önceki gece Netanyahu ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirerek saldırıları durdurmasını istedi. Gerilimin ilk saatlerinden itibaren taraflara itidal çağrısında bulunan Trump, Netanyahu’dan İran’ın füze saldırılarına karşılık vermemesini talep ettiğini belirterek, “Bibi’ye ne yapacağı konusunda çok dikkatli olması gerektiğini, aksi halde çok yakın bir zamanda İran karşısında tek başına kalabileceğini söyledim” ifadesini kullandı. Trump, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından “son dakikada” haberdar edildiğini vurgulayarak buna rağmen saldırının kapsamını sınırlandırmayı başardığını kaydetti. Öte yandan CNN televizyonu da üst düzey bir ABD’li yetkiye dayandırdığı haberinde ABD’nin İran’dan İsrail’e gönderilen füzelerin engellenmesine yardım etmediğini iddia etti.
4- ANLAŞMAYI ETKİLER Mİ
Son gerilim ABD ile İran arasında 8 Nisan’da varılan ateşkesten bu yana devam eden müzakerelerde, olası bir anlaşmaya ilişkin soru işaretlerini artırdı. Trump’ın artık bir anlaşmaya varmak istediği belirtilirken Tahran’ın nükleer programını tamamen ortadan kaldırmayacak bir anlaşmaya mesafeli yaklaşan Netanyahu’nun ise krizi başlatan Beyrut saldırısıyla ‘ABD ve İran’ın olası anlaşmasının önüne geçme arzusunda olduğu belirtiliyor. Uzmanlar ise bir anlaşmaya varılsa dahi üç cephenin de üzerinde anlaşamadığı başlıkların kriz üretmeye devam edebileceği görüşünde.
