Sosyal medya dünyasının en büyük aktörlerinden Meta, tarihinin en büyük hukuk savaşıyla karşı karşıya. Şirket tarafından mahkemeye sunulan resmi dosyalara göre; ABD'nin dört büyük eyaleti, Facebook ve Instagram platformlarının çocukları ve gençleri bağımlı kılacak şekilde tasarlandığı gerekçesiyle şirketten astronomik bir ceza talep ediyor. Davacı eyaletler tarafından hesaplanan ve talep edilen toplam ceza miktarının tam 1,4 trilyon dolara kadar ulaştığı açıklandı. Bu baş döndürücü rakam, Meta'nın yaklaşık 1,5 trilyon dolar seviyesindeki güncel piyasa değerine neredeyse eşit durumda bulunuyor. Meta cephesi ise bu cezayı "tüketici koruma uygulamaları tarihinde eşi benzeri görülmemiş" bir hamle olarak nitelendiriyor.
HESAPLAMA GENÇ KULLANICI SAYISINA DAYANDIRILDI
Söz konusu tarihi ceza talebi; California, Colorado, Kentucky ve New Jersey eyaletlerinin ortak yürüttüğü hukuki sürecin bir parçası olarak mahkemeye sunuldu. Eyalet başsavcıları, ceza miktarını belirlerken Meta'nın bağımlılık yaratan algoritmalarından etkilendiği tahmin edilen genç kullanıcı sayısını temel aldı. Bu kullanıcı sayısı, eyaletlerin tüketiciyi koruma yasalarında yer alan en üst sınır para cezalarıyla çarpılarak 1,4 trilyon dolarlık rekora ulaşıldı. Meta'nın hukuk ekibi ise bu hesaplama yönteminin somut kanıtlarla desteklenmediğini savunarak mahkemeden bu talebin reddedilmesini istiyor.
FEDERAL MAHKEMEDE GENİŞ CEPHEDEKİ COPPA KRİZİ
Meta'nın başını ağrıtan yasal süreç sadece bu dört eyaletle de sınırlı kalmıyor. Toplamda 29 farklı eyalet daha federal mahkemede şirkete karşı tek bir çatı altında dava açmış durumda. Bu geniş kapsamlı davanın temelini; Meta'nın federal Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası'nı (COPPA) açıkça ihlal ederek ebeveynlerin yasal onayı olmaksızın çocukların kişisel verilerini topladığı iddiası oluşturuyor. Bunlara ek olarak 14 eyalet de kendi yerel mevzuatlarına dayanarak bağımsız davalar yürütüyor. ABD Bölge Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers'ın başkanlık edeceği kritik duruşmada, hem COPPA ihlalleri hem de 1,4 trilyon dolarlık ceza talebi masaya yatırılacak. Yerel yasalara dayanan diğer bağımsız davaların ise ayrı bir duruşmayla ele alınması öngörülüyor.
SOSYAL MEDYA BAĞIMLILIĞI TIBBİ BİR DURUM MU?
Şirket, savunma stratejisinde "sosyal medya bağımlılığı" kavramının tıbbi olarak resmen kabul edilmiş psikiyatrik bir klinik durum olmadığını ileri sürerek suçlamaları reddetme yoluna gidiyor. Hatta Instagram Başkanı Adam Mosseri, platform kullanım alışkanlıklarını bir Netflix dizisini arka arkaya izleme davranışına benzeterek bağımlılık eleştirilerini hafifletmeye çalışmıştı. Ancak Amerikan Psikiyatri Birliği, durumun resmi tanı kılavuzlarında net bir şekilde yer almamasının böyle bir rahatsızlığın var olmadığı anlamına gelmediğini belirterek platformlara karşı mesafeli bir duruş sergiliyor.
Mahkemelerin daha önce aldığı kararlar da eyaletlerin iddialarını güçlendirir nitelikte. New Mexico eyaleti, tüketicilerin yanıltıldığı gerekçesiyle açtığı benzer bir davada Meta'yı milyonlarca dolarlık para cezasına çarptırmıştı. Ayrıca Meta ve diğer bazı sosyal ağ devleri, benzer bağımlılık suçlamaları nedeniyle Kentucky'deki bir okul bölgesiyle milyonlarca dolarlık tazminat karşılığında uzlaşmaya gitmek zorunda kalmıştı. Davanın nasıl sonuçlanacağı şimdiden teknoloji ve hukuk dünyasında merakla bekleniyor.
