ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara temasları kadar Türkiye’den ayrılışı da dünya basınının gündemine oturdu. Trump’ın Katar tarafından hediye edilen yeni uçak yerine yıllardır kullandığı “bebek mavisi” başkanlık uçağıyla Türkiye’den ayrılması, güvenlik tartışmalarını beraberinde getirdi.
Hazırlanan animasyonlarda adım adım gösterilen operasyonun sıradan bir uçak değişimi olmadığı, arkasında kapsamlı bir lojistik ve güvenlik planlamasının bulunduğu belirtildi.
Trump, kendisine neden yeni uçak yerine eski uçağı kullandığı sorulduğunda, “Yeni uçağı İngiltere’ye önden gönderdim ki oradaki Amerikan askerleri görebilsin” yanıtını verdi. Ancak uzmanlara göre bu açıklamanın ötesinde farklı güvenlik gerekçeleri bulunuyor olabilir.
Kalkış sonrası radarların kapatılması dikkat çekti
İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Görevlisi Yeliz Albayrak, ABD Başkanı ve yaklaşık 1000 kişilik heyetin böyle büyük bir operasyonu yalnızca sembolik bir nedenle gerçekleştirmesinin mantıklı olmadığını söyledi.
Uçuşla ilgili teknik ayrıntılara dikkat çeken Albayrak, Trump’ın Ankara’dan akşam saatlerinde ayrılmasının, uçakta bulunan kişilerin güvenliği açısından önemli bir detay olabileceğini ifade etti.
Albayrak, “Uçağın özellikle karanlıkta kaldırılması ve pencerelerin kapalı tutulması talimatı verilmesi dikkat çekici” değerlendirmesinde bulundu.
Normal tarifeli uçuşlarda yolcuların kalkıştan sonra dışarıyı görebilmesi için pencereler açık tutulabilirken, başkanlık uçuşlarında güvenlik gerekçeleriyle farklı prosedürlerin uygulanabildiği belirtildi.
Uçağın konumu bir süre gizlendi
Uçuş sırasında radar ve konum bilgilerinin kapatılması da tartışılan konular arasında yer aldı. Albayrak, güvenilir yabancı kaynaklarda yer alan bilgilere göre Trump’ın bulunduğu uçağın Ankara’dan kalkışının ardından kısa süre içerisinde konum bilgilerinin paylaşılmadığı iddialarına dikkat çekti.
Buna göre uçağın Karadeniz üzerinden belirli bir noktayı geçtikten sonra yeniden hava kuvvetleri sistemlerine entegre edildiği ve konum bilgilerinin tekrar paylaşılmaya başlandığı öne sürüldü.
En büyük ihtimal İran tehdidi
Uçuş güvenliğiyle ilgili alınan önlemlerin arkasında İran kaynaklı tehditlerin olabileceğini belirten Albayrak, Rusya ve Ukrayna hattındaki risklerin de göz ardı edilemeyeceğini söyledi.
Trump’ın daha önce yaptığı açıklamalarda kendisini “bir numaralı hedef” olarak gördüğünü ifade ettiğini hatırlatan Albayrak, ABD Başkanı’nın özellikle İran kaynaklı olası saldırı ihtimallerine karşı önlem alınmış olabileceğini dile getirdi.
Albayrak, “Trump sürekli olarak hedef alındığını, karşısındaki kişilerin her şeyi yapabilecek durumda olduğunu söylüyor. Bu nedenle güvenlik önlemlerinin yalnızca rutin bir uygulama olduğunu düşünmek zor” dedi.
Yeni uçak neden kullanılmadı?
Katar tarafından hediye edilen yeni uçağın kullanılmaması da ayrı bir tartışma konusu oldu. Albayrak, yeni uçağın teknik donanımı ve başkanlık seviyesinde kullanılabilecek güvenlik sistemleri konusunda daha önce çeşitli eleştiriler yapıldığını belirtti.
Yeni uçakta, ABD başkanlık uçaklarında bulunan gelişmiş savunma sistemlerinin ve elektronik güvenlik ekipmanlarının tamamen hazır olup olmadığına yönelik soru işaretleri bulunduğunu ifade etti.
Bu nedenle eski başkanlık uçağının tercih edilmiş olabileceği değerlendiriliyor.
"Sadece askerler görsün diye yapılmış bir değişiklik değil"
Trump’ın “uçağı İngiltere’deki Amerikan askerleri görsün diye önden gönderdim” açıklamasının güvenlik uzmanları açısından yeterli bir gerekçe olmadığını belirten Albayrak, böyle bir operasyonun çok daha kapsamlı nedenleri olabileceğini söyledi.
Albayrak, ABD Başkanı’nın kamuoyu önünde korku veya tehdit algısı oluşturmak istemeyeceğini, bu nedenle gerçek güvenlik gerekçelerini açık şekilde dile getirmeyeceğini ifade etti.
Trump’ın Ankara’dan ayrılışıyla ilgili tartışmaların merkezinde ise İran başta olmak üzere bölgesel tehditler, radar gizleme uygulamaları ve başkanlık uçağının güvenlik kapasitesi yer alıyor.
