NATO liderleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa'nın savunma yükünü daha fazla üstlenmesi yönündeki baskılarının ardından Ankara'da düzenlenecek zirve öncesinde on milyarlarca dolarlık yeni savunma anlaşmalarını açıklamaya hazırlanıyor. Zirvede hem yeni silah anlaşmaları hem de Trump'ın liderlerle yapacağı kritik temaslar öne çıkacak.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa'nın savunma harcamalarında son yılların en büyük artışını gerçekleştirdiğini belirterek, bunun hem Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası artan güvenlik endişelerinden hem de ABD Başkanı Donald Trump'ın müttefiklere yönelik baskısından kaynaklandığını söyledi.
Rutte, "Şu anda sürdürülebilir bir ittifak oluşturuyoruz ve ABD bunun adil bir paylaşım olduğunu görüyor." ifadelerini kullandı.
Geçen ay paylaşılan verilere göre, NATO'nun Avrupa'daki üyeleri ile Kanada'nın 2025 yılı savunma harcamaları, bir önceki yıla göre yaklaşık 90 milyar dolar artarak 570 milyar doların üzerine çıktı. Bu da yıllık bazda yaklaşık yüzde 20'lik rekor bir yükselişe işaret ediyor.
Trump'ın eleştirileri gündemin merkezinde
Trump, uzun süredir Avrupa ülkelerini güvenlik konusunda ABD'ye fazla bağımlı olmakla eleştiriyor. Son aylarda ise NATO üyelerini, İran ile yaşanan gerilim sırasında Washington'a yeterince destek vermemekle suçladı.
ABD Başkanı ayrıca, gerektiğinde NATO'dan çekilebileceği veya ittifakın karşılıklı savunma yükümlülüklerini gözden geçirebileceği yönündeki açıklamalarıyla Avrupa başkentlerinde endişeye yol açtı.
Buna karşın Avrupalı yetkililer, İran krizi sırasında ABD'nin Avrupa'daki üsleri ve hava sahasını kullanmasına izin verdiklerini, ittifak yükümlülüklerini yerine getirdiklerini savunuyor.
ABD'nin askeri planları Avrupa'yı tedirgin etti
Washington yönetimi son dönemde Avrupa'daki asker sayısını azaltmayı değerlendirdiğini açıklarken, NATO savunma planlarına tahsis edilen uçak gemileri, savaş uçakları, yakıt ikmal uçakları ve insansız hava araçlarının sayısında da azaltmaya gidileceğini duyurdu.
ABD'nin kıtadaki askeri varlığına ilişkin başlatılan altı aylık inceleme de Avrupa'da yakından takip ediliyor.
Erdoğan ve Rutte denge arayışında
Avrupalı yetkililer, Trump'ın zirvede yeniden sert mesajlar vermesini beklerken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin ABD Başkanı ile olan yakın diyaloglarını kullanarak toplantının yapıcı bir atmosferde geçmesini sağlamayı hedefliyor.
Ancak Grönland ve İran başta olmak üzere birçok dış politika başlığında yaşanan görüş ayrılıklarının, zirvede tansiyonu yükseltebileceği değerlendiriliyor.
Savunma anlaşmaları gizli tutuluyor
NATO, zirve öncesinde açıklanacak savunma anlaşmalarının ayrıntılarını kamuoyuyla paylaşmadı. Bunun, duyuruların daha büyük etki oluşturması amacıyla yapıldığı belirtiliyor.
Buna karşın Hollanda Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz, ülkesinin Belçika ile hava savunması, İngiltere ile ise deniz platformları alanında ortak projeler de dahil olmak üzere toplam değeri 3 milyar euronun üzerinde savunma anlaşmaları açıklayacağını duyurdu.
Öte yandan NATO'nun, yaşlanan ABD yapımı AWACS erken uyarı uçaklarının yerine İsveç üretimi Saab GlobalEye platformunu tercih edeceğini de zirvede resmen açıklaması bekleniyor. Bu adımın, ittifakın hava gözetleme kapasitesinde önemli bir dönüşümün başlangıcı olacağı değerlendiriliyor.
