3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu'nda mal bildiriminde bulunmak zorunda olanlar, mal bildirimlerin zamanı, bildirimin yenilenmesi ve diğer hususlara yer verilmiştir.
3628 sayılı Kanunun "bildirimin zamanı" başlıklı 6'ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; mal bildirimlerinin mal varlığında önemli bir değişiklik olduğunda 1 ay içinde verilmesi zorunlu tutulmuştur.
Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmeliğin "ek mal bildirimi" başlıklı 10'uncu maddesinde göre; 3'üncü maddede sayılan görevlerde bulunanlar, eşleri velayeti altındaki çocukları ve kendilerinin şahsi mal varlıklarında önemli bir değişiklik olduğunda, değişikliği izleyen 1 ay içinde yeni edindikleri mal, hak, gelir, alacak ve borçlara münhasır olmak üzere ek mal bildirimi vermek zorundadırlar. 8'inci maddede gösterilen mahiyet ve miktardaki malın iktisabı ile hak, alacak veya gelir sağlanması veya borçlanılması, mal varlığında önemli değişiklik sayılır.
Yönetmeliğin "mal bildiriminin konusu" başlıklı 8'inci maddesine göre; 3'üncü maddede sayılanların kendilerine, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait bulunan; taşınmaz malları (arsa ve yapı kooperatif hisseleri dahil); kendilerine aylık ödenenler, net aylık tutarının 5 katından; aylık ödenmeyenler ise Genel İdare Hizmetleri sınıfında birinci derecenin birinci kademesindeki şube müdürüne ödenen net aylığın 5 katından fazla değer ve tutarındaki; para ve para hükmündeki kıymetli kağıtları, hisse senedi ve tahvilleri, altın ve mücevheratı, her türlü kara, deniz ve hava taşıt araçları, traktör, biçer-döver, harman makinası ve diğer ziraat makinaları, inşaat ve iş makinaları, hayvanlar, koleksiyon ve ev eşyaları ile diğer taşınır malları, hakları, alacakları, borçları, gelirleri mal bildirimine konu teşkil eder. Mal, hak, alacak, borç ve gelirlerin ayrı ayrı toplam değerleri tek kalem halinde gösterilir. Mallar, mal bildirimi tarihindeki değerleri esas alınmak suretiyle beyan olunur. Genel İdare Hizmetleri sınıfında birinci derecenin birinci kademesindeki şube müdürüne ödenen her türlü zam ve tazminatlar dahil net aylık miktarı, aylıklara uygulanan katsayının belirlenmesini müteakip Hazine ve Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan olunur (Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından bahse konu belirlenen net aylık miktarı 01.07.2026 tarihi itibarıyla 102.085,23 TL'dir.)
Mal varlığındaki "önemli değişiklik"; net aylıklarının 5 katını aşan mahiyet ve miktardaki malın iktisabı ile hak, alacak veya gelir sağlanması veya borçlanılmasıdır. Burada önemli olan husus; ek beyanname verilmesi için mal varlığındaki değişikliğin memurun net aylığının 5 katını aşması gerekliliğidir. Başka bir deyişle, memurun aldığı net aylık ek beyanname verip verilmeyeceğini belirlemektedir. Örneğin, 125.000.000 TL net aylık alan bir memur 625.000.000 TL tutarından fazla bir mal elde edinirse ya da borçlanırsa ek beyanname vermek zorunda olup, genel mal döneminde de genel mal beyanında bulunması gerekir. Örneğin; aylık net maaşı 50.000 TL olan X kişisinin, 15.07.2026 tarihinde 500.000 TL tutarında araba satın alması durumunda; maaşının beş (5) katından fazla tutarındaki mal ediniminden dolayı (50.000x5= 250.000 TL) edinim tarihinden itibaren bir (1) ay içerisinde yani 15.08.2026 tarihine kadar ek mal bildiriminde bulunması gerekmektedir.
"Mahiyet ve miktardaki malın iktisabı" ifadesinden ek mal bildirimi verilmesinde malın mahiyeti ve miktarı birlikte aranması gerekmektedir. Taşınmaz veya taşınır mal fark etmeksizin net aylık tutarının 5 katından az tutardaki mal edinimleri için beyan zorunluluğu yoktur. Burada dikkat edilmesi gereken husus; taşınmazlar için genel beyan döneminde değerine bakılmaksızın beyan zorunluluğu varken ek mal beyanında bu zorunluluk yoktur. Veraset yoluyla edinilen mallar için de ek mal bildirimi yapılmalıdır.
Örneğin;
Aylık net maaşı 50.000 TL olan bir memurun 01.01.2024 tarihinde 500.000 TL tutarında bir taşınmaz edindiği, bu taşınmazı edinmek için 100.000 TL tutarında kredi çektiği ve 400.000 TL tutarındaki arabasını satması halinde;
- 500.000 TL taşınmazın değeri ve 400.000 TL araba satış tutarı; memurun net maaşının 5 katını (50.000 x 5 = 250.000-TL) aştığı için hem taşınmaz hem de araba satışı için 01.02.2024 tarihine kadar ek mal bildiriminde ve 28/02/2025 tarihine kadar da genel mal bildiriminde bulunması gerekmektedir. Ayrıca, 100.000-TL kredinin memurun net maaşının 5 katını (50.000 x 5 = 250.000-TL) aşmamasına rağmen aynı zaman dilimi ve aynı iş için kullanıldığı dikkate alındığında buna ilişkin bildirimde bulunulması gerektiğinden bu kredi tutarının da aynı ek mal bildirimiyle birleştirilerek diğer mallar ile bildirilmesi gerekmektedir.
- Her ay maaşından arttırarak biriktirdiği ve net maaşının 5 katını aşacak şekilde 300.000-TL tutarında bir meblağ için de ek mal bildiriminde bulunmasına gerek bulunmamaktadır. Çünkü bu meblağ ani bir artış olmadığı için kişinin mal varlığında önemli bir değişiklik ayılmamaktadır.
- Veraset yoluyla edindiği taşınmaz veya herhangi bir mal, alacak, borç bulunması halinde, veraset yoluyla edinilen mallar mal varlığında önemli bir artışı ifade edeceğinden bu mallar için de edinilen tarihten itibaren 1 ay içinde ek mal bildiriminde ve sonu (0) ve (5) ile biten izleyen genel mal beyanı döneminde de genel mal bildiriminde bulunması gerekmektedir.
