G7 ülkelerinin liderleri Fransa'nın Évian-les-Bains kentinde gerçekleştirdikleri iki günlük zirvenin ardından Ukrayna'ya yönelik silah sevkiyatını hızlandırma taahhüdünde bulundu. Salı gecesi yayımlanan ortak bildiride liderler, Kiev yönetimine hava savunma sistemleri, ek interceptor füzeleri ve uzun menzilli askeri teçhizat tedarik edeceklerini açıkladı.
Söz konusu ortak deklarasyon Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini koruma amacını taşıyor. G7 temsilcileri Rusya savaş ekonomisi üzerindeki baskıyı yoğunlaştıracaklarını açıkça ilan etti.
Avrupa ülkeleri Rusya'nın 2022 yılındaki geniş kapsamlı işgal girişiminden bu yana Ukrayna'ya yaklaşık 200 milyar euro tutarında askeri ve finansal destek sağlarken, Avrupalı taraflar bu ay 90 milyar euroluk yeni bir krediyi de serbest bırakıyor. Amerika Birleşik Devletleri ise Kiev yönetimine bugüne kadar toplam 115 milyar euro civarında genel destek aktardı. G7 üyeleri askeri üretimin genişletilmesi amacıyla Kiev için lisans haklarını uzatmayı değerlendireceklerini bildirdi. Ukrayna ordusu şu sıralar özellikle ABD yapımı Patriot anti-balistik füze sistemlerine çok büyük ihtiyaç duyuyor.
Rusya enerji sektörüne yönelik kısıtlamalar artıyor
G7 liderleri Rusya savaş ekonomisi üzerindeki finansal baskıyı artırmak amacıyla petrol ve doğalgaz sektörlerini kapsayan yeni kısıtlamalar getirmeyi planlıyor. Trump Washington yönetiminin Rus enerji ihracatına uygulanan geçici muafiyetleri yakında tamamen kaldıracağını belirtti. ABD ve İran arasında varılan yeni çerçeve anlaşmasının Hürmüz Boğazı üzerinden gemi trafiğini açması ve küresel enerji arzını rahatlatması bekleniyor. Avrupa Birliği bugüne kadar Rusya'ya karşı 21 farklı yaptırım paketi kabul ederken, en son paket Moskova'nın petrol satışlarını ve gölge filosunu doğrudan hedef aldı.
G7 bildirisi Ukrayna'nın enerji altyapısını dondurucu kış aylarında korumak için dayanıklılık projelerine finansal destek vermeyi de içeriyor. Euronews muhabirleri Angela Skujins ve Maria Tadeo stratejik gelişmeleri Cenevre Gölü kıyısından canlı olarak aktardı. Trump tarafından da imzalanan ortak metin müttefiklerin Ukrayna konusunda tek vücut olduğunu gösteriyor. Avrupalı liderler sergilenen sert ortak duruşu önemli bir diplomatik kazanım olarak görüyor.
Küresel piyasalarda ABD ve İran mutabakatı rüzgarı
G7 kararlarının ardından yatırımcılar cuma günü İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında imzalanması planlanan 14 maddelik ABD ve İran Mutabakat Zaptı'nı yakından takip ediyor. İlgili belge yürürlüğe girdiğinde yaptırımların hafifletilmesi ve Tahran'ın nükleer programının geleceğine odaklanan 60 günlük bir müzakere sürecini başlatacak. Taslak metne göre Washington yönetimi İran'da yatırımları canlandırmak ve yeniden yapılanmayı finanse etmek için 300 milyar dolarlık bir fon sağlamayı taahhüt ediyor. Küresel piyasalar bahse konu finansal akışın enerji koridorları üzerindeki etkilerini analiz ediyor.
G7 zirvesinin son gününde liderler yapay zeka teknolojilerini ve güvenlik risklerini masaya yatırıyor. Yapay zeka oturumuna Anthropic, OpenAI, Google ve Mistral AI gibi şirketlerin üst yöneticileri katılıyor. Liderler toplantıda yapay zeka sistemlerinin güvenli, hızlı ve etkin bir şekilde yaygınlaştırılmasını tartışıyor. Stratejik bir varlığa dönüşen yapay zeka alanında ülkeler teknolojik bağımsızlıklarını korumaya çalışırken, küresel teknoloji pazarında Amerikan menşeli sistemlerin hakimiyeti Avrupalı müttefikler arasında bazı endişelere yol açıyor.
Teknolojik bağımsızlık arayışı ve siber kısıtlamalar
G7 gündemini de etkileyen Washington yönetimi geçen cuma günü ulusal güvenlik gerekçesiyle yabancı ülke vatandaşlarının Anthropic şirketine ait Fable 5 ve Mythos 5 modellerine erişimini engelleyen ihracat kontrolleri getirdi. Anthropic kurallara uymak adına her iki modele olan erişimi aniden durdurmak zorunda kaldı. Siber açıkları tespit etme yeteneğine sahip modeller küresel yazılım dünyasında kritik bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.
Gerçekleşen ani kısıtlama Avrupa ve diğer Batılı müttefiklerin Amerikan teknolojilerine olan bağımlılığını yeniden sorgulatıyor. G7 ortak toplantısında da tartışılan kısıtlamalar Trump döneminde Amerikan teknolojilerine erişimin garanti olmadığını net şekilde gösteriyor. Avrupalı liderler yapay zeka alanında yerli model geliştirme stratejilerini hızlandırmayı planlıyor.
Almanya ve Polonya askeri iş birliğini artırıyor
G7 ortak savunma stratejileri kapsamında Avrupa'da güvenlik mimarisi yeniden şekillenirken Almanya ve Polonya askeri iş birliğini güçlendirmek için çarşamba günü yeni bir savunma anlaşması imzalıyor. İki komşu arasındaki ilişkiler Rusya'nın 2022 yılındaki işgali ve Polonya'da 2023 yılında liberal bir hükümetin kurulmasıyla daha pragmatik bir zemine taşındı. ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını kısmen azaltmayı planladığı bir dönemde Varşova yönetimi Avrupalı müttefiklerin doğu kanadında daha fazla sorumluluk almasını istiyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise Bundeswehr ordusunu modernize ederek NATO'nun Avrupa kanadındaki en güçlü konvansiyonel gücü oluşturmayı hedefliyor. Polonya büyüyen ekonomisi ve yoğun savunma yatırımları ile Almanya için stratejik bir lojistik merkez haline geliyor. G7 savunma politikalarıyla da uyumlu olan iş birliği kıtanın genel güvenliğini artırmayı amaçlıyor.
