Edebiyatı söz, yazı, matbuat, ekran, platform, algoritma ve yapay zekâ çağındaki kayıt zeminleriyle birlikte ele alan Yengi Mecmua, okurlarını çağdaş edebiyatın değişen dolaşım biçimleri üzerine düşünmeye davet ediyor.
"Eserleri mümkün kılan kayıt zeminlerine odaklanan bir edebiyat ve düşünce mecrası" mottosuyla yayın hayatına devam eden Yengi Mecmua; edebiyat, kültür ve düşünce alanındaki yayın çizgisini yenilenen internet sitesiyle daha erişilebilir ve etkileşimli bir zemine taşıdı. Yeni yayın döneminde site, Yengi Mecmua’nın kayıt merkezli poetikasını, dijital yayıncılık anlayışını ve edebiyatın güncel dolaşım biçimlerine ilişkin tartışmalarını bir araya getiriyor.
Bu kapsamda Yengi Mecmua; yenilenen internet sitesi, siteye yüklenen “Kayıt Merkezli Okuma: Sözden Ekrana Anlamın Dönüşümü” başlıklı flipbook’u ve yapay zekâ destekli poetika aracıyla yeni yayın dönemine başladı. Yenilenen siteyle birlikte okurlar, Yengi Mecmua’nın poetik hattını daha bütünlüklü biçimde takip edebilecek.
“Dil, annelerin yemek tarifi öğrendiği mecrada işlerdir”
Platformun yeni yayın dönemi ve kayıt merkezli okuma yaklaşımı hakkında bilgi veren Yengi Mecmua Genel Yayın Yönetmeni Muhammed Enis Özel, kayıt ortamlarının anlam üzerindeki etkisini şu ifadelerle açıkladı:
“Kayıt merkezli okuma dediğimiz şey, aslında herkesin hayatında karşılığı olan basit bir dikkat. Yayın hayatına başladığımız ilk günden bu yana düşüncemizi basit bir şekilde anlatabilmek adına, ‘Dilin işler olduğu mecra, annelerin yemek tarifi öğrendiği mecradır’ diyoruz. Anneler eskiden yemek tarifini sözlü olarak öğrenirdi: ‘Biraz un koy, göz kararı yağ ekle, kıvam alınca kapat’ denirdi. Sonra bu bilgi defterlere, kenarı yağlanmış tarif kitaplarına, gazete kupürlerine geçti. Bugün ise tarifler YouTube videosunda, Instagram reels’inde, kısa bir TikTok kaydında karşımıza çıkıyor. Tarif aynı tarif gibi görünüyor ama öğrenme biçimi değişiyor. Sözlü tarifte hafıza, beden ve tecrübe öne çıkarken tarif kitabında ölçü, sıra ve sayfa düzeni öne çıkıyor. Videoda ses tonu ve çekim planı devreye giriyor. İyi bir yemek tarifi videosunun, iyi bir yemek kadar lezzetli olması bekleniyor.”
“Şiir, matbaa ile görsel derinlik kazanmıştır”
Açıklamalarını edebiyatın dile ilişkin bir şey olduğuna ve bu sebeple yaşanan dönüşümün dışında kalamayacağına dikkat çeken Özel, “Bir şiirin mecliste sesle okunması, dergide basılması, kasette dinlenmesi veya telefonda kaydırılarak izlenmesi de aynı şekilde farklı tecrübeler üretiyor. Ya da modern kurumları matbu zihin iktisadı üretmiştir diyebiliriz mesela. Şiir, ses ile değil de kâğıt üzerinde, görsel bir zeminde yayılmaya başladığı için matbaa ile birlikte vezin ve kafiyeyi yitirmiştir. Bunun yerine görsel derinliğini pekiştirmiş, imgeyi öne çıkarmıştır.” dedi.
Yengi Mecmua 5’inci yılında poetikasını görünür kılıyor
Açıklamalarını sürdüren Muhammed Enis Özel, “Şimdi ise sosyal medyada bir akışın içinde, algoritmanın öne çıkardığı mısralara, şiir videolarına rastlıyoruz. Bizimle aynı yolda yürümeye başlayan, bu doğrultuda çabalayan ama kendi 'profil'i dışında mecra bulamayan birçok genç arkadaşa şahit oluyoruz artık. Yengi Mecmua olarak 2021’den bu yana insanların dikkatini bu geçişe çekmeye çalışıyoruz. Beşinci yılımızı henüz doldurmuşken kayıt merkezli poetikamızı flipbook ve yapay zekâ destekli aracımızla daha açık, daha erişilebilir ve okurla temas eden bir zemine taşımak istedik.” ifadelerini kullandı.
“Kayıt Merkezli Okuma” flipbook olarak yayında
Yeni yayın döneminin merkezinde, Yengi Mecmua tarafından hazırlanan “Kayıt Merkezli Okuma: Sözden Ekrana Anlamın Dönüşümü” başlıklı dijital flipbook yer alıyor. Siteye yüklenen bu çalışma, edebiyatı ve düşünceyi, kendilerini mümkün kılan kayıt zeminleri, taşıyıcı ortamlar, dolaşım ağları, okur alışkanlıkları ve kurumsal yapılar üzerinden ele alıyor.
Flipbook, sözlü kültürden yazılı kültüre, matbu yayıncılıktan analog medyaya, dijital platformlardan yapay zekâ arayüzlerine uzanan geniş bir çerçevede edebiyatın nasıl değiştiğini tartışıyor. Bu yönüyle çalışma, Yengi Mecmua’nın uzun süredir sürdürdüğü poetik arayışın teorik zeminini okura açıyor.
Yapay zekâ destekli poetika aracı kullanıma sunuldu
Yengi Mecmua’nın yeni sitesinde öne çıkan bir diğer yenilik ise yapay zekâ destekli poetika aracı oldu. Bu araç sayesinde ziyaretçiler, Yengi Mecmua’nın kayıt merkezli okuma yaklaşımı, poetikası, günümüz edebiyatı, şiir, türler, dijital kültür, matbu yayıncılık, algoritmik dolaşım ve yapay zekâ çağında edebiyat gibi başlıklarda sorular yöneltebilecek.
Yapay zekâ destekli araç, Yengi Mecmua’nın poetikasını statik bir metin alanından çıkararak okurun doğrudan temas kurabildiği, soru sorabildiği ve düşünce hattını takip edebildiği dinamik bir deneyime dönüştürüyor. Böylece site, yalnızca yayınların yer aldığı bir mecra olmanın ötesine geçerek poetik tartışmanın sürdürülebildiği dijital bir alan niteliği kazanıyor.
