İran ile ABD arasında sağlandığı öne sürülen mutabakata ilişkin yeni iddialar gündeme geldi. Suudi Arabistan merkezli El Arabiya, taraflar arasında üzerinde uzlaşı sağlandığı iddia edilen 14 maddelik anlaşma metnini yayımladı.
Resmi makamlar tarafından henüz doğrulanmayan maddelerde, bölgesel çatışmaların sona erdirilmesinden İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasına kadar birçok kritik başlık yer aldı.
İran ile ABD arasında sağlanan mutabakatın resmi imza töreninin, 19 Haziran'da İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında düzenlenmesinin planlandığı bildirildi.
SUUDİ BASINI 14 MADDEYİ YAYIMLADI
Son alarak Suudi Arabistan merkezli El Arabiya, "anlaşmanın maddeleri" dediği bir metin yayımladı.
Buna göre mutabakat 14 maddeden oluşuyor.
İlk olarak, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın sona erdiği teyit ediliyor. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu bu iddiayı yalanlamış, Hizbullah ile savaşının süreceğini duyurmuştu.
Bir diğer maddede ise İran ve ABD'nin birbirlerine müdahale etmeyeceklerini teyit ediyor. Mutabakat zaptında 60 gün içerisinde müzakerelerin tamamlanacağı da yer alıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NA İLİŞKİN 3 MADDE
Hürmüz Boğazı'na ilişkin ise 3 madde yer alıyor. Bunlar, ABD'nin deniz ablukasını kaldırması, Hürmüz Boğazı'nın tam kapasiteyle 30 gün içinde açılması, İran'ın tüm mayınları temizlemesini içeriyor.
Al Arabiya'nın iddiasına göre, İran'ın ekonomik talepleri de yerine getiriliyor. İran'ın yeniden inşası için 300 milyar dolar ödenmesi, tüm yaptırımların kaldırılması, İran'ın petrol ve petro kimya ürünleri satışının kolaylaştırılması ve donmuş varlıkların serbest bırakılması mutabakat metninde yer alıyor.
Diğer maddeler ise İran asla nükleer silah üretmeyecek, iki ülke anlaşma nihai sonuca varana kadar mevcut pozisyonlarını koruyacak bir uygulama mekanizması kurulacak.
Bu maddelerin uygulandığı teyit edilirse geri kalan maddelere ilişkin bir nihai anlaşma için müzakerelere başlanacak. Nihai anlaşma, BM Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacak.
Anlaşma maddelerine dair iddialara henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medyadan paylaştığı mesajında İran'a 300 milyar dolarlık yardımın verilmeyeceğini yazdı. Bu nedenle anlaşma maddeleri belirsizliğini koruyor.
14 maddelik anlaşmanın içeriği şu şekilde:
1. İran ve ABD, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan
edecek; birbirlerine karşı güç kullanmama taahhüdü verecek.
2. Taraflar birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve iç işlerine saygı gösterecek.
3. Nihai anlaşma için en fazla 60 gün sürecek müzakereler yürütülecek.
4. ABD, deniz ablukasını kaldıracak ve İran çevresindeki güçlerini nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde geri çekecek.
5. İran, Hürmüz Boğazı ve bölgedeki ticari gemi trafiğini 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere döndürecek.
6. ABD ve ortakları, İran'ın yeniden yapılanması için en az 300 milyar dolarlık ekonomik
kalkınma planı hazırlayacak.
7. ABD, BM, UAEA ve tüm birincil-ikincil yaptırımlar dahil İran'a yönelik yaptırımları kaldırmayı
taahhüt edecek.
8. İran, nükleer silah üretmeyeceğini yeniden teyit edecek; zenginleştirilmiş uranyumun
geleceği nihai anlaşmada belirlenecek.
9. Nihai anlaşmaya kadar İran nükleer programında mevcut durumu koruyacak, ABD yeni
yaptırım uygulamayacak ve bölgedeki askeri varlığını artırmayacak.
10. ABD, İran petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili bankacılık, sigorta ve taşımacılık faaliyetlerine muafiyet sağlayacak
11. İran'ın dondurulmuş varlıkları ve fonları kademeli olarak serbest bırakılacak ve kullanımına
izin verilecek.
12. Nihai anlaşmanın uygulanmasını denetleyecek ortak bir izleme mekanizması kurulacak.
13. İran, 4, 5, 10 ve 11. maddelerin uygulanacağına dair güvence aldıktan sonra nihai anlaşma
görüşmelerine başlayacak.
14. Nihai anlaşma, BM Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacak.
