NATO liderleri, 7-8 Temmuz’da Ankara’da düzenlenecek zirvede bir araya geliyor. Zirve, ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa ülkelerine savunma harcamalarını artırma baskısı, Ukrayna savaşı, İran savaşı sonrası gerilimler ve ittifak içindeki yük paylaşımı tartışmaları gölgesinde yapılacak.
Washington yönetimi, Avrupa’nın savunma konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesini istiyor.
Trump’ın NATO’ya yönelik sık eleştirileri, Avrupa’daki Amerikan askerî varlığının gözden geçirilmesi ve bazı birliklerin çekileceğine ilişkin açıklamalar, ittifak içinde belirsizlik yaratmış durumda.
Zirvede liderlerin, savunma harcamalarındaki artış, Avrupa’nın kendi savunmasında daha fazla rol üstlenmesi ve ABD’den Avrupa’ya doğru “yük kaydırılması” başlıklarına odaklanması bekleniyor.
YÜZDE 5 HEDEFİ MASADA
Avrupalı liderlerin, Trump’a savunma harcamaları konusunda ilerleme kaydettiklerini göstermeye çalışacağı belirtiliyor.
NATO üyeleri, 2025’te Lahey’de yapılan zirvede, 2035’e kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ini savunma ve savunmayla bağlantılı alanlara ayırma taahhüdünde bulunmuştu. NATO’nun resmi bilgilendirmesine göre bu hedef, doğrudan savunma harcamaları ile güvenlik bağlantılı yatırımları kapsıyor.
Reuters’ın gördüğü taslak zirve bildirisine göre liderlerin, Avrupa müttefikleri ve Kanada’nın 2025’te temel savunma ihtiyaçlarına yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırdığını vurgulaması bekleniyor. Bildiride ayrıca “daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa” mesajının öne çıkacağı ifade ediliyor.
Zirvenin en önemli başlıklarından biri de Ukrayna’ya destek olacak. NATO üyelerinin, Kiev’e askerî ekipman, eğitim ve yardım kapsamında 2026 yılı için 70 milyar avroluk destek taahhüdünü yinelemesi bekleniyor. Aynı seviyede desteğin 2027’de de sürdürülmesi hedefleniyor.
Söz konusu desteğin bir bölümünün mevcut ikili taahhütlerden ve Avrupa Birliği’nin Ukrayna savunma yatırımları için oluşturduğu kredi mekanizmasından karşılanacağı, ABD’nin ise bu fona doğrudan katkı sunmasının beklenmediği belirtiliyor.
SAVUNMA SANAYİİ ÜRETİMİ ARTIRILACAK
Geçen yılki zirvede savunma harcamaları hedefi öne çıkarken, bu yılki Ankara Zirvesi’nde silah üretiminin artırılması ve savunma sanayii kapasitesinin genişletilmesi daha merkezi bir gündem olacak.
NATO’nun Ankara’daki Savunma Sanayii Forumu’nda, savunma üretimi, ortak tedarik, sanayi iş birliği ve caydırıcılık başlıklarının ele alınacağı bildiriliyor. NATO’nun resmi açıklamasında, forumun ittifakın yüzde 5’lik savunma yatırım planının nasıl uygulamaya geçirileceğine odaklanacağı belirtildi.
Zirvede İran savaşının da gündeme gelmesi bekleniyor. Avrupa’da, Trump yönetiminin İran savaşına ilişkin Avrupa hükümetlerinin tutumundan duyduğu rahatsızlığın zirveye yansımasından endişe ediliyor.
Taslak bildiride liderlerin, “İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini” yinelemesi ve Tahran’a Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisine tam saygı gösterme çağrısı yapması bekleniyor.
TÜRKİYE'NİN BEKLENTİLERİ
Ev sahibi Türkiye, zirvede büyüyen savunma sanayii kapasitesini öne çıkarmak ve NATO içinde savunma ticaretine yönelik tüm kısıtlamaların kaldırılması çağrısını yinelemek istiyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, Fransa ve İtalya gibi müttefiklerle SAMP/T hava savunma sistemi ve savunma sanayii iş birliklerinde ilerleme arayacağı belirtiliyor.
Erdoğan’ın Trump ile yapacağı ikili görüşmede ise Ankara-Washington ilişkilerindeki iyileşmeyi vurgulaması, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına dönüşü konularını gündeme getirmesi bekleniyor.
ZİRVEYE KİMLER KATILACAK?
Zirveye NATO’nun 32 üyesinin liderlerinin katılması bekleniyor. ABD Başkanı Donald Trump da Ankara’daki toplantıya katılacak liderler arasında yer alıyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in salı akşamı NATO liderleriyle düzenlenecek yemeğe katılması bekleniyor.
Ankara’da ayrıca NATO dışişleri bakanlarının Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden mevkidaşlarıyla; savunma bakanlarının ise Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore’den bakanlarla temaslarda bulunması planlanıyor.
