Fintek şirketleri, barınma maliyetlerini karşılamakta zorlanan Amerikalıların sayısındaki artışı fırsata çevirmeye çalışıyor. Yaşam maliyetlerindeki yükseliş, kısa vadeli finansmana talebi artırırken, şirketler “kirayı şimdi öde, sonra taksitlendir” modeline dayalı kredi ürünlerini piyasaya sunuyor.
ABD’nin en büyük “şimdi al, sonra öde” kredi sağlayıcılarından biri olan ve Nasdaq’ta işlem gören Affirm, kısa süre önce fintek şirketi Esusu ile “kira bölüştürme” kredilerini pilot olarak denemek üzere iş birliği yaptı. Bu alanda uzmanlaşan üç farklı şirket de müşteri tabanlarının hızla büyüdüğünü belirtti.
AY BOYUNCA TAKSİTLE GERİ ÖDEME
Kira bölüştürme kredisi veren şirketler, kiracının aylık kira ödemesini ev sahibine yapıyor; ardından bu tutarı ay boyunca taksitlere bölerek kiracıdan tahsil ediyor. Böylece borçlunun kira ödemesi daha küçük parçalara ayrılmış oluyor.
İngiliz Financial Times gazetesinde bugün yayımlanan habere göre, Esusu’nun kurucu ortaklarından Wemimo Abbey, bu kredilerin özellikle serbest çalışanlar ya da gig ekonomisinde düzensiz gelir elde eden kişiler için hizmet sunduğunu söyledi. Abbey, “İnsanlar kira ödemesini yapabiliyor; mesele yalnızca zamanlama” dedi.
GELİR ARTIŞI ENFLASYONUN ALTINDA KALDI
Abbey, “Son dönemde enflasyon gerçekten kalıcı hale geldi, ancak gelirler aynı hızda artmıyor. Bu nedenle bunun çok büyük, gerçekten çok büyük bir pazar olacağını düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.
Kira bölüştürme kredisi sağlayıcısı Flex, 2019’daki kuruluşundan bu yana 37 milyar dolarlık kira ödemesi işlediğini açıkladı.
Bu kredilere yönelik ilginin artması, ABD’de konut krizinin derinleştiği bir döneme denk geliyor. Krizin nedenleri arasında yeni konut inşaatındaki yetersizlik ve son dört yıldır yüksek seyreden faiz oranlarının mortgage maliyetlerini artırması gösteriliyor.
EV ALMA YAŞI 40'A YÜKSELDİ
En büyük zorluğu düşük gelirli kiracılar yaşıyor. Harvard Üniversitesi Ortak Konut Çalışmaları Merkezi’nin bu yıl yayımladığı araştırmaya göre, yıllık geliri 30 bin doların altında olan Amerikalı kiracıların yüzde 83’ü, 2024’te gelirlerinin yüzde 30’undan fazlasını kira ve faturalara harcadı. Federal hükümet, gelirinin yüzde 30’undan fazlasını konuta ayıran aileleri “konut maliyeti yükü altında” kabul ediyor.
Ev sahibi olmak da giderek zorlaştı. Ulusal Emlakçılar Birliği’nin verilerine göre, ABD’de ilk kez ev alanların tipik yaşı tüm zamanların en yüksek seviyesi olan 40’a çıktı.
ÇALIŞIRSAN EV ALABİLİRSİN ANLAYIŞI AŞINIYOR
ABD Başkanı Donald Trump, kasım ayındaki ara seçimler öncesinde konut erişilebilirliğini politika gündeminin önemli başlıklarından biri haline getirdi. Bu kapsamda konut inşaatını hızlandırmayı ve kurumsal yatırımcıların daha fazla müstakil ev satın almasını sınırlamayı amaçlayan önlemler gündemde.
Bir başka özel kredi sağlayıcısı olan Split Pay’in kurucu ortağı ve CEO’su Andrew Borovsky, “İdeal bir dünyada, açıkçası ürünüm daha az kullanılırdı” dedi. Borovsky, “Bu ülkedeki toplumsal sözleşme; çok çalışırsan bir ev satın alabilirsin anlayışına dayanıyordu. Bu anlayış gerçekten aşınıyor” ifadelerini kullandı.
GİZLİ ÜCRET VE YÜKSEK FAİZ UYARISI
Tüketici savunucuları ise kira bölüştürme kredilerinin gizli ücretler ve yüksek faiz oranları nedeniyle borçluları daha da zor duruma sokabileceğini, onları borç döngüsüne hapsedebileceğini savunuyor.
Tüketici savunuculuğu grubu Protect Borrowers’ın icra direktörü Mike Pierce, “Bugün kirayı ödeyecek paranız yoksa, daha sonra da kirayı ödeyecek paranız olması pek olası değil” dedi. Pierce, bu durumu “Bir koşu bandına binmişsiniz ve inemeyecekmişsiniz gibi” sözleriyle tanımladı.
Kredi sağlayıcıları ise, geleneksel finansal sistem tarafından yeterince hizmet alamayan kesimlere ulaştıklarını ve borçlulara kira ödemeleri ile maaş günleri arasındaki zamanlamayı daha sorumlu biçimde yönetme imkânı sunduklarını savunuyor.
YÜKSEK RİSKLİ KREDİ NOTUNA SAHİP OLANLAR BAŞVURUYOR
“Kirayı şimdi öde, sonra taksitlendir” sağlayıcıları, maaştan maaşa yaşama olasılığı daha yüksek olan kesimler arasında müşteri kazanıyor. Flex, ankete katılan kiracılarının yaklaşık yüzde 53’ünün gelir kaynağını kaybetmesi halinde üç haftadan daha az acil durum birikimine sahip olacağını belirtti.
Flex’in kamu ilişkilerinden sorumlu başkan yardımcısı Ryan Metcalf, şirketin müşteri tabanının düzensiz kredi geçmişine sahip kişilerden oluştuğunu söyledi. Metcalf’a göre bu kişilerin diğer seçenekleri “gecikmiş kira ve kredili mevduat ücretleri, maaş günü kredileri ve düşük kredi notuna yönelik kredi kartları” gibi daha pahalı alternatifler.
Flex müşterilerinin ortalama kredi skoru 602 seviyesinde bulunuyor. Bu seviye, birçok kredi sağlayıcısı tarafından daha yüksek riskli olarak değerlendiriliyor.
