Soma Işıklar Maden Ocağı Türkiye Kömür İşletmelerinin (TKİ) iştiraki Yeni Anadolu A.Ş.’den Soma Kartal Kömür İşletmeleri (Kartal Madencilik) firmasına devredildi. İşçilerin ödemelerini geciktiren, madene yatırım yapmayan TKİ iştirakinden özel şirkete devir sürecinde madende çalışan 1361 işçinin ne olacağı ise belirsiz. T. Maden-İş, yeni şirketin mevcut işçileri eksiksiz bir şekilde istihdam etmesini istediklerini, aksi bir durumda eylem planlarının hazır olduğunu söyledi.
Mülkiyeti TKİ’de bulunan saha, “ruhsatın satış yolu ile devri” ile özelleştirildi. TKİ Mali İşler ve Finans Yönetimi Dairesi Başkanlığı tarafından Ege Linyitleri İşletmesi Müdürlüğüne gönderilen resmi yazıya göre, devir sürecine ilişkin sözleşmeler taraflar arasında imzalandı. TKİ ile Soma Kartal Kömür İşletmeleri AŞ arasında 8 Mayıs 2026 tarihinde sözleşme imzalandı. Sözleşmeyle birlikte Soma’daki Işıklar Madeni özel şirkete geçti. İhale şartnamesi kapsamında şirket, ilk etapta peşinat olarak belirlenen yüzde 30’luk bölüm için 29 milyon 175 bin TL yatırırken, buna ek olarak 19 milyon 450 bin TL KDV ve 921 bin 930 TL sözleşme damga vergisi ödedi. Böylece toplam ilk ödeme tutarı 48 milyon 625 bin TL oldu. Maden sahası 40 milyon ton rezerve sahip. 1 ton kömür ise termiğe ortalama 4 bin liraya satılabiliyor. Bu durumda en ax 160 milyar TL’lik rezerve sahip maden özel şirkete yaklaşık 100 milyon TL’ye özelleştirilmiş oldu.
‘Mevcut çalışan 1300 işçi istihdam edilsin’
Yeni Anadolu Madencilik’te 9 Temmuz’da sona erecek olan sözleşme öncesinde sürece dair son gelişmeleri gazetemize aktaran T. Maden- İş Soma 1 No’lu Şube Başkanı Rıza Sal, yeni şirket Soma Kartal Kömür İşletmeleri ile ilk görüşmenin gerçekleştirildiğini, yapılan görüşmelerin yakın zamanda resmi bir protokole dökülmesi ve bir hafta on gün içerisinde tarafların yeniden bir araya geleceğini söyledi. Temel taleplerinin mevcut çalışan yaklaşık 1300 işçinin işine son verilmeden, aynen istihdam edilmesi olduğunu belirten Sal, alım yapılmaması ihtimaline dair ise “Böyle bir durumda her zaman bir eylem planımız var, duruşumuz ve tavrımız nettir” diye yanıt verdi.
Soma başta olmak üzere Türkiye genelindeki kömür madenleri ve termik santrallerde yaşanan krizin yerli üretimin ithal kömür karşısında ezilmesi ve özelleştirilen santrallerin bakımsızlıktan adeta birer “enkaza” dönüştüğünü belirten Sal, acil önlem alınmazsa maden işçilerinin yaşadığı ücret ve istihdam krizinin büyüyeceğini ifade etti.
‘Devir sonrası yatırım yapılmadı’
Yeni Anadolu Madencilik’in 2019 yılında yaşadığı işçi eylemleri ve hak arama süreçlerinin ardından Cumhurbaşkanı kararıyla Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) iştirakine devredildiğini hatırlatan Sal, bu hamlenin de sorunları çözmediğini ifade etti. Devirden bu yana hiçbir yatırım politikasının izlenmediğini vurgulayan Sal, “Bu ülkede ithal kömürü kısıtlayacaksınız, yerli üretimi öne alacaksınız. İthal kömürün daha ucuz olması, kendi milli yerli kömürümüzü ikinci plana itiyor. Para olmayınca işçinin hakkını ödeyemiyorsun, kömür üretemiyorsun” dedi.
‘Torku’ya verildikten sonra enkaz oldu’
Soma’daki madencilik sektöründe genel bir durgunluk ve ücret ödeme sorunu yaşandığını kabul eden Sal, bu durumun maden sahalarına ve termik santrallere gerekli yatırımların ve revizyonların yapılmaması ve ithal kömürün yerli kömüre göre daha ucuz olması nedeniyle tercih edilmesi ve bu durumun yerli üretimi ikinci plana itmesi olduğunu ifade etti.
Soma’da bulunan ve Türkiye enerjisinin önemli bir kısmını karşılayan, günlük 25 bin ton kömür yakma kapasitesine sahip Soma Termik Santralinin durumuna dikkat çeken Sal, 2015 yılındaki özelleştirme sürecini hatırlattı. Termik santralin Torku’ya verilmesinin ardından tam kapasiteyle çalıştırılmaması ve bakımlarının aksatıldığını ifade eden Sal, “Santral, Soma’nın kalbi ve lokomotifidir. Ürettiğin kömürü satamadıktan sonra karşılığı yok. Santralin bu durumda olması bütün işletmeleri ve kömürden ekmek yiyen 25 binin üzerinde insanı doğrudan etkiliyor.” diye konuştu.
Devlet garantisi ve ithalatın kısıtlanması gerek
TKİ’nin maden sahalarını rödovans veya iştirakler yoluyla devretmek yerine doğrudan kendisinin işletmesi gerektiğini, devlet garantisinin iş güvencesi için şart olduğunu ifade eden Sal, Tunçbilek, Çanakkale, Edirne ve Çayırhan gibi birçok bölgede madencilerin ücretlerin ödenmemesi ya da işten çıkarma sorunlarıyla boğuştuğunu ifade etti. Sal, “Yerli kömüre ve santrallere devlet desteği verilmediği sürece madencilerin yaşadığı bu krizler Türkiye genelinde artarak devam edecek” ifadelerini kullandı.
