Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Özdamar, her Salı günü Akit okuyucularının sorularına cevap vermeye devam ediyor. Bu hafta ölüm aylığı sorusunu cevaplandıran Özdamar, annelerinin aylığı azalmasın diye ölüm aylığına başvurmayan kız çocuklarının hata yaptığını söyledi.
Siz de aşağıdaki yorumlara sorunuzu yazın, Özdamar cevaplasın. İşte bu haftanın soru ve cevapları:
AYLIK FARKLARI BU AY YATIRILACAK
Soru: Ben bu sene Mayıs ayında 65 yaş şartından Emekli Sandığı statüsünden emekli olmuştum. Bu ay emekli maaşımda bir artış olmadı. Zamlı maaşımı ne zaman alacağım. İbrahim Ç.
Cevap: Devlet memurluğundan emekli olan yani Emekli Sandığı emeklisi olanların emekli maaşları ayın 1’inde yatırılıyor. Yanı sıra geçmiş yıllarda emekli olanlardan aylığını üç ayda bir alan ve emekli maaş günleri ayın 1’i ile 5’i arasında olanlar da bulunuyor. Emekli Sandığı emeklilerinin Ocak ve Temmuz dönemi aylıkları zamsız yatırılıyor. Zira enflasyonun açıklandığı tarihte emekli aylık ödemesi yapıldığından ödenen aylıklar Ocak veya Temmuz zammını ihtiva etmiyor. Buna bağlı olarak maaş farkları da ayın 20’si ile 25’i arasında yatırılıyor. Buna göre emekli maaşı aylık olarak ödenenler, bu ayın sonlarına doğru bir aylık maaş farkı alacak. Emekli maaşını üç aylık olarak Mayıs ayında alanlar bir aylık maaş farkı, Haziran ayında alanlar iki aylık maaş farkı Temmuz ayında alanlar ise üç aylık maaş farkı alacaklar. Yanı sıra bu sene Ocak-Haziran döneminde yaş şartından resen emekli olanlara da yüzde 13,52 oranında ikramiye fark ödemesi ayın sonlarına doğru yapılacak. Yani ödenen ikramiyenin yüzde 13,52’si kadar bir fark ikramiye ödemesi yapılacak. Ayrıca SSK ve Bağ-Kur emeklilerinden en düşük maaş alanların maaş farkları da en düşük aylık düzenlemesi yasalaşınca fark aylık biçiminde ödenecek.
MALUL ÇOCUKLARIN ÖLÜM AYLIĞINA HAK KAZANMA ŞARTLARI
Soru: Ben yüzde 78 engelli olduğum için 20.000 TL malullük maaşı alıyorum. Polis emeklisi babam bu ay hakkın rahmetine kavuştu. Bana babamdan dolayı da maaş bağlanabilir mi? Ahmet G.
Cevap: Malul çocuklara aylık bağlanma şartları ölenin sigorta statüsüne göre farklılık gösteriyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 34’üncü maddesi hükmüne göre, SGK Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az yüzde 60 oranında yitirip malûl olduğu anlaşılan çocuklara sigortalı çalışmaması ve kendi sigortasından dolayı emekli maaşının bulunmaması şartı ile ölüm aylığı bağlanıyor. Malul çocuğun evli olmasının veya kadın ya da erkek olmasının bir önemi de bulunmuyor. Buna göre de ölenin sigorta statüsü 4/A veya 4/B ya da yeni memur dediğimiz 4/C statüsünde ise sigortalı çalışmama ve emekli maaşı bulunmama şartı ile evli-bekar, kadın-erkek malul çocuklar ölüm aylığı almaya hak kazanıyor. Malul çocukların aylık bağlanma şartları 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununda daha farklı belirlenmiştir. Ölenin sigorta statüsü Emekli Sandığı kapsamında ise 5434 sayılı Kanunun 74’üncü maddesi hükmü gereği malul erkek çocuklara, muhtaç olmaları şartıyla, yaşları ne olursa olsun öğrenci veya evli olup olmadıklarına bakılmaksızın malul çocuk yetim aylığı bağlanıyor. Belirtelim ki; evli malul kız çocuklarına 4/A veya 4/B ya da 4/C statüsünde olduğu gibi Emekli Sandığı kapsamından malul çocuk aylığı bağlanamıyor. Malul erkek çocuklarının 4/A veya 4/B ya da 4/C statüsünden emekli olmaları malul çocuk aylığı almaya engel olmuyor. Yeter ki malul çocuk muhtaç yani geliri net asgari ücretin altında kalıyor olsun. Bu açıklamalarımız doğrultusunda bulunduğunun yer Kaymakamlığına başvuru yaparak İlçe İdare Kurulundan muhtaçlık belgesi alıp, güncel sağlık raporunuzla birlikte SGK’ya başvurmanız gerekmektedir. SGK tarafından yapılacak inceleme sonucunda, Emekli Sandığı kapsamında bulunan babanızdan dolayı tarafınıza malul yetim aylığı bağlanıp bağlanamayacağı değerlendirilecektir.
SSK ÖLÜM AYLIĞINDA ALT SINIR UYGULAMASI VAR
Soru: Benim SSK emeklisi babam 2017 yılında vefat etti. Anneme aylık bağlandı. Babamın öldüğü tarihte ben evliydim ancak geçen yıl boşandım. Annemin aylığı azalmasın diye ölüm aylığına başvurmadım. Haziran sonunda annemde öldü. Anneme yatan Haziran aylığı 17.950 TL idi. Annemin ölümü üzerine geçen hafta ölüm aylığına başvurdum. Bana annemin aldığı aylığın ne kadarı bağlanır. Gülizar N.
Cevap: Annelerinin aylığı azalmasın diye ölüm aylığına başvurmayan kız çocukları esasında hata yapıyor. Çünkü bazen hisse değişmese bile alt sınır aylık uygulaması nedeniyle anne ve kıza bağlanacak aylığın toplamı sadece anneye bağlanacak aylığın toplamından fazla olabiliyor. Verdiğiniz aylık bilgisine göre annene en düşük SSK aylık alt sınır aylığı bağlandığı anlaşılıyor. Ölüm aylıkları, hakkın kazanıldığı tarihten geçerli olmak üzere bağlanıyor. Bu nedenle size boşandığınız ayı takip eden aybaşından geçerli olmak üzere aylık bağlanacak. Annenize de size aylık bağlanan tarihten itibaren ödeme yapılan dönemler için aylık borcu çıkarılacak. Annenize çıkarılan aylık borcu size ödenecek birikmiş aylıklardan kesilecek. Ancak bu işlem sonrası size bir miktar aylık ödemesi çıkacak. Aylık hisseniz yüzde 50 olmakla birlikte size bağlanacak ek ödeme dahil aylık tutarı, 2026/Temmuz dönemine ait en düşük SSK aylığı olan 21.983 TL olacak. Bir bakıma size bağlanacak ölüm aylığı, annenizin aldığı aylık miktarı kadar olacak. Annenizle sizin aranızda sadece ikramiye ödemesi bakımından fark olacak. Annenizin ikramiyesi 3.000 TL iken sizin ikramiye ödemeniz 2.000 TL olacak.
YURT DIŞI BORÇLANMASI BAĞ-KUR STATÜSÜNDE HİZMET OLUR
Soru: Benim ilk sigorta başlangıcım 14.8.2003 tarihidir. Toplamda 9212 gün prim ödemem var. E2Devlet sisteminde bağlanacak maaş 59.723 TL görünüyor. Ben Türkiye’deki sigortam öncesinde 1996-2002 yılları arasında Almanya’da sigortalı çalıştım. Yurt dışı borçlanmasını yüksekten yapsam maaşıma bir katkısı olur mu? Hasan Ali B.
Cevap: İlk defa 8.9.1999 öncesi sigortalı olanlar yaş beklemeden emekli olabiliyor. Sigorta başlangıcı 8.9.1999-30.4.2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar, kadın ise 58 erkek ise 60 yaşında emekli olabiliyor. Almanya ile Türkiye arasında imzalanan sosyal güvenlik sözleşmesi hükümleri gereği, iki ülkede geçen hizmetlerin toplamı üzerinden sözleşme aylığı bağlanma halinde Almanya’daki sigorta başlangıcı esas alınarak yaşa tabi olmadan emekli olabilirsiniz. Bu halde Türkiye prim gününün toplam prim gününe oranı üzerinden yani kısmi aylık bağlanır. Yanı sıra en az bir gün yurt dışı borçlanması yapmanız halinde, Almanya sigorta başlangıcı esas alınarak yaş beklemeden ve borçlanma dahil Türkiye prim günü üzerinden tam aylık bağlanır. Borçlanılan dönemin 1 Ekim 2008 tarihi öncesi olması halinde sigorta statüsü Bağ-Kur ve prime esas kazançta 1’inci basamaktan başlamak ve her sene bir üste yükseltilmek üzere Bağ-Kur basamak değeri olacaktır. Buna göre de borçlanmayı asgari ücret üzerinden de yapsanız asgari ücretin çok üzerinde de yapsanız Bağ-Kur basamağı aynı olacak. Örneğin; 4 sene borçlansanız geleceğiniz son basamak 4’üncü basamak olacak. Bu açıklamalarımız doğrultusunda sizin bir gün borçlanma yaparak emekli olmanız en avantajlı seçenek olacaktır. Zira verdiğiniz bilgilere göre daha fazla süreli borçlanma yapmanız emekli maaşınızı artırmayacaktır.
