Kanada ve Kuzey Minnesota'daki orman yangınlarından kaynaklanan duman, ABD'nin geniş bir kesimini etkisi altına aldı.
Atmosfere ciddi sağlık riskleri oluşturan mikroskobik parçacıkların salınması nedeniyle 100 milyondan fazla Amerikalı hava kalitesi uyarısı aldı.
Değişen rüzgarlar; Büyük Göller, Kuzeydoğu ve Orta Atlantik'teki büyük metropol alanlarına yoğun bir sis taşıyarak görüş mesafesini düşürüyor, gökyüzünün rengini değiştiriyor ve kirlilik seviyelerini sağlıksız hatta tehlikeli seviyelere çıkarıyor.
Chicago'dan New York'a ve Washington, D.C.'ye kadar büyük ABD şehirlerindeki yetkililer, bölge sakinlerini kirliliğin en yüksek olduğu saatlerde açık hava aktivitelerini sınırlandırmaya veya maske takmaya çağırdı.
Duman, birkaç gündür Kanada'nın farklı eyaletlerinde devam eden orman yangınlarından ABD'ye doğru yayılıyor.
Winnipeg merkezli bir yangın koruma hizmeti olan Kanada Kurumlararası Orman Yangınları Merkezi'nin (CIFFC) son verilerine göre, dün öğleden sonra itibarıyla Kanada'nın 10 eyaleti ve üç bölgesinden biri hariç hepsinde 949 aktif yangın bulunuyor.
Bu yangınların üçte birinden fazlası Ontario ve Kuzeybatı Bölgeleri'nde yoğunlaşmış durumda. Quebec, Manitoba ve Britanya Kolombiyası'nda da büyük yangın kümeleri görülüyor.
Aktif orman yangını bulunmayan tek Kanada eyaleti, Nova Scotia ve New Brunswick kıyıları açıklarında yer alan, yaklaşık 2 bin 187 mil karelik bir ada olan Prens Edward Adası olarak açıklandı.
Yangınların büyük bir kısmı; kuru bitki örtüsü, yüksek sıcaklıklar, kuraklık koşulları ve yıldırımın etkisiyle hızla tutuşup yayılan, ulaşılması ve kontrol altına alınması zor olan uzak, yoğun ormanlık alanlarda etkisini sürdürüyor.
Ülke genelinde yaklaşık 3 milyon hektarlık alanı kül eden yangınlar, kuzeybatı Ontario'daki bir yerli topluluğunun yaşam alanını tamamen yok etti.
Namaygoosisagagun İlk Ulusu'nun (Collins İlk Ulusu) 20'yi aşkın üyesi, alevlerin hızla yerleşim yerine doğru ilerlemesiyle Pazartesi günü teknelerle tahliye edildi.
Kanada Yayın Kurumu'na (CBC) konuşan Şef Helen Paavola'nın 15 yaşındaki kızı Miiyah Paavola, "Bu kadar büyük bir yangın hiç görmemiştim. Çok öfkeliydi. Çok hızlı ilerliyordu. Rüzgar da hiç yardımcı olmadı" dedi.
CBC, perşembe günü itibarıyla Ontario'daki bir düzineden fazla topluluk için zorunlu tahliye emri çıkarıldığını bildirdi.
CIFFC, aktif durumdaki yaklaşık 950 yangından yüzde 20'sinden daha azının "kontrol altında" olduğunu değerlendiriyor.
200'den fazla yangının ise tamamen "kontrol dışı" olduğu ve yanmaya devam etmesinin beklendiği, geri kalan yangınların ise kontrol dışı olmasına rağmen izlendiği aktarıldı.
Yerel medyadaki haberlere göre Minnesota'nın kuzeydoğusundaki Superior Ulusal Ormanı ve Boundary Waters Kano Alanı Vahşi Yaşam Bölgesi içinde ve civarında da tahmini 77 bin dönümlük alanı yakan bir düzineden fazla aktif yangın bulunuyor.
Hava kalitesi uyarıları, PM2.5 olarak bilinen ince partikül madde seviyelerinin sağlık riski oluşturacak düzeyde yükselmesiyle tetikleniyor.
Orman yangını dumanının büyük miktarda ürettiği bu parçacıklar, tek bir insan saçının kalınlığından 30 kat daha küçük olup akciğerlerin derinliklerine kolayca nüfuz edebiliyor.
Havadaki partikül madde konsantrasyonu, ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) Hava Kalitesi Endeksi'ni (AQI) belirleyen temel faktörler arasında yer alıyor.
AQI, her biri sağlık endişesi seviyesini gösteren ve renk kodlarıyla ayrılan altı kategoriden oluşuyor. 50 veya daha düşük bir değer iyi hava kalitesi olarak kabul edilirken, değerler yükseldikçe sağlık riskleri artıyor.
ABD genelindeki seviyeler; hassas bireyler için zararlı olabilecek sarı kategoriden, herkes için risk teşkil eden kırmızı ve mor kategorilere kadar değişiyor.
Hava kalitesinin Kanada-ABD sınırını aşan ve hafta başında tehlikeli seviyelere ulaşan Superior Gölü çevresinde en kötü durumda olduğu, bu nedenle uyarıların uzatıldığı belirtildi.
EPA Yöneticisi Lee Zeldin yaptığı açıklamada, "Kanada'daki orman yangınlarının etkileri ABD genelinde büyük endişe ve zarara neden oluyor" dedi.
Zeldin, "EPA, bu olay boyunca insan sağlığını ve çevreyi korumak için yetkisi dahilindeki her şeyi yapacaktır. Tüm Amerikalılar için temiz hava sağlamak, Trump EPA'sının en önemli önceliği olmaya devam ediyor" diye ekledi.
Bilimsel araştırmalar, orman yangını dumanı ile ciddi sağlık riskleri arasında doğrudan bir bağ olduğunu ve bunun her yıl on binlerce ölüme yol açtığını gösteriyor.
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'ne (CDC) göre duman, kısa süreli maruz kalındığında öksürük, hırıltı, nefes darlığı, baş ağrısı, göz tahrişi ve yorgunluğa yol açabiliyor.
Astım, kalp hastalığı, akciğer hastalığı veya diğer kronik rahatsızlıkları olan kişilerde semptomlar şiddetlenebiliyor. Çocuklar, yaşlılar ve hamile kadınlar bu kirliliğe karşı daha savunmasız grupta yer alıyor.
Küçük parçacıkların kan dolaşımına karışması durumunda kalp yetmezliği, beyin fonksiyon bozukluğu ve erken ölüm riski oluşabiliyor.
Harvard T.H. Chan Halk Sağlığı Okulu'ndan Mary Johnson, mayıs ayında yaptığı açıklamada şu bilgileri vermişti:
"PM2.5'te sadece 10 birimlik bir artışla; kalp krizi, felç, aritmi ve astım, KOAH veya bronşit ile ilgili ciddi solunum problemleri nedeniyle acil servis ziyaretlerinde ve hastaneye yatışlarda artış göreceksiniz. Seviye 200'e ulaştığında, günde neredeyse 9 veya 10 sigara içmek gibidir ve bu bebekler ile yaşlılar da dahil olmak üzere herkes için geçerlidir."
Sağlık yetkilileri, nefes almakta zorlanan veya göğüs ağrısı yaşayanların derhal tıbbi yardım almasını; maruz kalmayı azaltmak için içeride kalınmasını, pencerelerin kapatılmasını ve dışarıda maske kullanılmasını öneriyor.
Kuzeydoğu genelindeki hava koşullarının, dün bölgeden geçecek alçak basınç oluğuyla birlikte önümüzdeki günlerde biraz iyileşmesi bekleniyor.
Meteorolog Blake Matthews, öğleden sonra New England ve Orta Atlantik'ten sağanak ve gök gürültülü fırtınaların geçeceğini ve dumanı Maine'e doğru iteceğini belirtti. Ancak bu rahatlamanın kısa sürebileceği ifade ediliyor.
Ulusal Hava Servisi meteorologu Jake Petr, yangınlar tamamen sönene kadar dumanın geri dönmeye devam edebileceğini vurguladı.
Kanada ve kuzey Minnesota'ya kar yağana kadar bu sürecin aylar alabileceği kaydediliyor.
