Üniversite diplomalarının mezunlara iş piyasasında avantaj sağlaması beklenir. Ancak giderek daha rekabetçi hale gelen ekonomide bu çoğu zaman garanti değil.
Avrupa’da lisans veya yüksek lisans diplomasının özgeçmişe sağladığı katkı, büyük ölçüde yaşanılan ülkeye bağlı olabiliyor.
Eurostat istihdam verilerine dayanan analizimiz, Orta ve Doğu Avrupa’nın büyük bölümünde üniversite mezunu işsizliğinin sıfıra yakın olduğunu ortaya koydu.
Romanya, Çek Cumhuriyeti, Polonya ve Bulgaristan’da, 25-54 yaş aralığındaki yükseköğretim mezunlarının yüzde 1,5’inden azı işsiz.
Ancak Kuzey Makedonya, Türkiye ve Bosna-Hersek gibi ülkelerde tablo oldukça farklı. Bu ülkelerde üniversite mezunu işsizliği yaklaşık yüzde 7 seviyesinde. Avrupa Birliği içinde ise en yüksek oran yaklaşık yüzde 6 ile Yunanistan’da.
Fransa ve İspanya’da da yeni mezunlar için tablo çok daha iyi değil. Bu ülkelerde mezun işsizliği, yüzde 3,6 olan Avrupa Birliği ortalamasının oldukça üzerinde. İtalya ve Almanya’da ise oran yaklaşık yüzde 3 seviyesinde.
Avrupa Birliği genelinde işsizlik oranları nasıl?
İspanya, Avrupa Birliği’nin en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri olmasına rağmen, blok içindeki en yüksek işsizlik oranına sahip. Ülkede 25-54 yaş aralığındaki nüfusta işsizlik yüzde 9’un üzerinde.
Bu oran, Sırbistan (yüzde 8,7) ve Türkiye (yüzde 7,5) gibi Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkelerden bile daha yüksek. Aynı yaş grubunda Avrupa Birliği ortalaması yüzde 5,4 seviyesinde. İtalya (yüzde 6,6) ve Fransa (yüzde 6,1) da bu ortalamanın üzerinde yer alıyor.
Listenin diğer ucunda ise Çek Cumhuriyeti (yüzde 2,4), Malta (yüzde 2,5), Polonya (yüzde 2,7) ve Hollanda (yüzde 2,9) işsizliği yüzde 3’ün altında tutuyor. Almanya da yüzde 4’ün altındaki oranıyla bu gruba çok uzak değil.
Kaç genç Avrupalı tamamen iş gücü dışında?
Avrupa Birliği’nde 15-29 yaş aralığındaki gençlerin 10’da birinden fazlası NEET kategorisinde yer alıyor. Bu, ne eğitimde ne istihdamda ne de mesleki eğitimde oldukları anlamına geliyor.
Bu alanda da Avrupa genelinde ciddi farklar var. Oranlar Hollanda’da yüzde 5’ten Romanya’da dikkat çekici şekilde yüzde 19’a kadar uzanıyor.
Avrupa Birliği ortalaması olan yüzde 11’in üzerindeki oranlar 10 üye ülkede kaydedildi. Romanya’nın yanı sıra İtalya, Bulgaristan ve Yunanistan’da da gençlerin yüzde 13’ten fazlası kariyer veya eğitim açısından belirsizlik içinde kaldı.
Olumlu tarafta ise blok genelindeki ortalama son 10 yılda 4 yüzde puandan fazla düştü. NEET oranındaki en büyük düşüşler İtalya’da 12 yüzde puan ve Yunanistan’da 10 yüzde puan olarak kaydedildi. Buna karşılık Almanca konuşulan bazı ülkelerde iş gücü dışındaki gençlerin oranında hafif artış görüldü: Almanya’da 1,0 yüzde puan, Lüksemburg’da 1,2 yüzde puan ve Avusturya’da 1,6 yüzde puan.
Belirgin coğrafi farklara rağmen, NEET kategorisindeki gençler için tek ve güçlü bir sosyodemografik profil öne çıkmıyor. Oranlar kadınlar ve erkekler arasında birbirine yakın; genç kadınların iş gücü dışında kalma ihtimali erkeklere göre biraz daha yüksek: yüzde 12’ye karşı yüzde 10.
Tablo banliyöler, şehirler ve kırsal bölgeler arasında da büyük ölçüde benzer. Kırsal bölgelerde yaşayan gençlerin NEET kategorisinde yer alma ihtimali yüzde 12 ile biraz daha yüksek.
