New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun eylülde düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için kente gelmesi halinde tutuklanmasının hukuken mümkün olup olmadığını araştırıyor.
The Guardian’ın aktardığına göre Mamdani, New York Times’ın The Interview podcast’ine yaptığı açıklamada, konuyla ilgili belediyenin hukuk birimiyle “aktif görüşmeler” yürüttüğünü söyledi.
Mamdani, “Başbakan Netanyahu’nun Lahey’de olması gerektiğine inanıyorum. Kendisi, Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından suçlanan bir savaş suçlusu” dedi.
Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Kasım 2024’te Gazze’de işlendiği öne sürülen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle Netanyahu hakkında tutuklama emri çıkarmıştı. Mahkemenin yönelttiği suçlamalar arasında “açlığın savaş yöntemi olarak kullanılması”, cinayet, zulüm ve diğer insanlık dışı eylemler bulunuyor.
Yetkisi olup olmadığı belirsiz
New York Polis Teşkilatı’nın bağlı olduğu Mamdani, yabancı bir ülkenin liderinin gözaltına alınması yönünde talimat verme yetkisine sahip olup olmadığının henüz netleşmediğini belirtti.
Mamdani, “New York’ta yasaların yapmama izin verdiği her şeyi yapacağız. Ancak bu amaç doğrultusunda kendi yasalarımızı yazmayacağız” ifadelerini kullandı.
Mamdani, geçen yıl yürüttüğü seçim kampanyası sırasında da Netanyahu’nun New York’a gelmesi halinde polis tarafından gözaltına alınmasını isteyeceğini açıklamıştı. İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarını “soykırım”, Netanyahu’yu ise “savaş suçlusu” olarak nitelendiren Mamdani, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği saldırıları da “korkunç bir savaş suçu” olarak tanımlamıştı.
Ancak New York Times’ın o dönemde görüşlerine başvurduğu hukukçular, Netanyahu’nun New York polisi tarafından tutuklanmasının uygulamada neredeyse imkânsız olduğunu ve böyle bir girişimin Mamdani’yi federal hükümetle doğrudan karşı karşıya getirebileceğini belirtmişti.
ABD, UCM’nin yetkisini tanımıyor
ABD, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni kuran Roma Statüsü’ne taraf değil ve mahkemenin kendi vatandaşları üzerindeki yetkisini tanımıyor. Washington yönetimi, İsrail’in de mahkemenin yargı yetkisine tabi olmadığını savunuyor.
ABD Başkanı Donald Trump, görevdeki ilk aylarından Şubat 2025’te UCM’ye ekonomik yaptırımlar getirmişti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da mahkemeyi “sözde uluslararası hukukun gücüyle ABD’ye karşı savaş yürütmekle” suçlamış ve UCM’yi “dağıtma” sözü vermişti.
Trump’ın BM Büyükelçisi Mike Waltz ise Mamdani’nin açıklamalarını “tamamen siyasi tiyatro” olarak nitelendirdi ve ABD’nin UCM üyesi olmadığını hatırlattı.
Netanyahu: Endişelenmiyorum
Ekim ayında zorlu bir seçim yarışına hazırlanan Netanyahu, kısa süre önce katıldığı bir radyo programında Mamdani’nin açıklamalarından endişe duymadığını söyledi.
Netanyahu ayrıca Mamdani’yi Hamas’ı desteklemekle suçladı. Mamdani ise bu iddiayı reddediyor.
Netanyahu, New York merkezli WABC’ye yaptığı açıklamada, “O, terör aktörlerinin yanında. Yahudilerden ve İsrail’den nefret edenlerin eninde sonunda Amerika’dan da nefret ettiğini anlamıyor ya da umursamıyor” dedi.
İsrail’in BM Büyükelçisi Danny Danon da New York’un ilk Müslüman belediye başkanı olan Mamdani’yi kentte yükselen antisemitizmle yeterince mücadele etmemekle suçladı. Mamdani ise nefret suçlarıyla mücadele eden belediye biriminin bütçesini artırdığını belirterek bu eleştirilere karşı çıktı.
Danon, Netanyahu’nun New York’a geleceğini belirterek, “İsrail Başbakanı Netanyahu, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na gururla hitap edecek ve İsrail’in gerçeğini ve vatandaşlarını savunma konusundaki sarsılmaz hakkını dünyanın karşısında dile getirecek” dedi.
'Kişisel biriş değerlendirmeden söz etmiyoruz'
Birleşmiş Milletler üyesi ülkelerin liderlerinin eylülde örgütün yıllık genel kurul toplantısı için New York’a gitmesi bekleniyor. Netanyahu da önceki yıllarda Genel Kurul’a birçok kez katılmıştı.
Mamdani, Netanyahu hakkındaki tutumunun kişisel bir değerlendirmeye dayanmadığını savundu:
“Uluslararası Ceza Mahkemesi’nden ve mahkemenin bu başbakan hakkında çıkardığı tutuklama emrinden söz ediyoruz. Bu suçlamanın ağırlığını konuşmanın önemli olduğunu düşünüyorum. New York Belediye Başkanı olarak New York yasalarına uyacağım.”
Demokrat Parti’de İsrail’e destek tartışması
Mamdani’nin açıklamaları, Demokrat Parti içinde İsrail’e yönelik eleştirilerin güç kazandığı bir dönemde geldi.
ABD Temsilciler Meclisi’ndeki Demokratların yaklaşık yarısı çarşamba günü İsrail’e sağlanması planlanan 3,3 milyar dolarlık askeri yardımın kaldırılması yönünde oy kullandı. Öneri kabul edilmedi ancak oylama, parti içinde İsrail’e koşulsuz desteğin zayıfladığına işaret etti.
Mamdani, Gazze’de devam eden savaşın ABD genelindeki seçmenleri harekete geçirdiğini savunarak, “Ülkemizin Gazze ve Filistin konusunda izlediği politikadan daha iflas etmiş bir yaklaşım bulmak zor” dedi.
