İç pazarda son yıllarda rekor satışlara ulaşan otomotiv sektörü, 2026'nın ilk yarısında yavaşlama sinyalleri verdi. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre pazar, yılın ilk altı ayında yüzde 8'in üzerinde daralırken satışlar 600 bin adet seviyesinin altında kaldı. Sektör temsilcileri, kalıcı toparlanmanın taşıt kredilerine erişimin kolaylaşmasına bağlı olduğunu belirtiyor.
Dünya'dan Ali Yıldırım'ın haberine göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) verileri de finansmana erişimde yaşanan sıkışmayı ortaya koyuyor. BDDK verilerine göre, 26 Haziran itibarıyla bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 26,5 trilyon liraya ulaşırken, taşıt kredilerinin hacmi yalnızca 43,3 milyar lira seviyesinde kaldı.
TCMB verilerine göre taşıt kredisi hacmi 26 Mayıs'taki 44,2 milyar liradan 26 Haziran haftasında 43,2 milyar liraya geriledi. Döviz cinsinden taşıt kredileri ise 60 milyon lira ile oldukça düşük bir seviyede kaldı.
Uzmanlar, taşıt kredilerindeki gerilemede BDDK'nın kredi kullanımına yönelik sınırlamaları ve yüksek faiz oranlarının etkili olduğunu belirtiyor. Mevcut düzenlemeler kapsamında araç bedelinin yalnızca belirli bir kısmı için kredi kullanılabiliyor. Bu durum, yeterli peşinatı bulunmayan tüketicilerin araç alımını ertelemesine neden oluyor.
Verilere göre taşıt kredilerinin 27,1 milyar liralık bölümü bir ila beş yıl vadeli kredilerden oluşurken, bir yıla kadar vadeli kredilerin tutarı 16 milyar lirayı aştı. Beş yıldan uzun vadeli taşıt kredisi ise yalnızca 14 milyon lira seviyesinde bulunuyor.
Tüketici alternatif finansmana yöneliyor
Taşıt kredilerine erişimin zorlaşmasıyla birlikte tüketiciler farklı finansman yöntemlerine yöneliyor. BDDK verilerine göre ihtiyaç kredilerinin hacmi 2,5 trilyon lirayı aşarak rekor seviyeye ulaştı. Sektör temsilcileri, birçok tüketicinin araç alımındaki peşinat ihtiyacını karşılamak için taşıt kredisi yerine ihtiyaç kredisi kullandığını ifade ediyor.
Banka kredilerine alternatif olarak faaliyet gösteren tasarruf finansman şirketlerine ilginin de arttığı belirtiliyor. Ancak BDDK'nın bu alandaki son düzenlemesiyle erken teslim için gerekli ödeme oranı yüzde 45'e yükseltilirken, teslim süresi de 180 güne çıkarıldı. Düzenlemenin, araç teslim sürelerini uzatarak talebi kısa vadede yavaşlatabileceği değerlendiriliyor.
Ticari krediler öne çıktı
Bankacılık sektöründe taşıt kredisi stokunun toplam büyüklüğü 658 milyar liraya ulaşırken, bunun yaklaşık 70 milyar lirasını bireysel, 587 milyar lirasını ise ticari müşterilere kullandırılan krediler oluşturdu.
Son dönemde bireysel taşıt kredisi stoku 7,8 milyar lira azalırken, ticari taşıt kredileri 25,1 milyar lira arttı. Uzmanlar, Şubat 2022'de yürürlüğe giren kredi düzenlemeleri ve araç fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle bireysel tüketicilerin krediye erişiminin zorlaştığını, kredi limitleri ve fiyat eşiklerinde yapılacak olası bir güncellemenin pazarı yeniden canlandırabileceğini belirtiyor.
