Yoğun stres altında düşünmenin neden zorlaştığına ilişkin yeni bir araştırma dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Bilim insanları, stresli anlarda insanların yeni bilgileri öğrenmeye devam edebildiğini ancak mevcut bilgilerle bağlantı kurarak mantıksal çıkarım yapma becerisinin önemli ölçüde azaldığını belirledi.
Hamburg Üniversitesi öncülüğünde yürütülen ve Science Advances dergisinde yayımlanan araştırma, stresin beynin hafıza mekanizması üzerindeki etkilerini inceledi.
121 GÖNÜLLÜ ÜZERİNDE İNCELENDİ
Araştırmaya herhangi bir nörolojik veya psikiyatrik rahatsızlığı bulunmayan 121 sağlıklı yetişkin katıldı.
Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı. Bir gruba laboratuvar ortamında stres oluşturan görevler uygulanırken, diğer grup benzer ancak baskı oluşturmayan testleri tamamladı.
İlk aşamada katılımcılara belirli görsel eşleştirmeler öğretildi. Ardından bu bilgilerle bağlantılı yeni görseller gösterildi ve son aşamada doğrudan öğretilmeyen bilgiler arasında ilişki kurup kuramadıkları değerlendirildi.
ÖĞRENME SÜRÜYOR, BAĞLANTI KURMAK ZORLAŞIYOR
Araştırma sonuçları, stres altındaki bireylerin yeni bilgileri öğrenme konusunda belirgin bir sorun yaşamadığını gösterdi.
Ancak daha önce öğrendikleri bilgilerle yeni bilgileri bir araya getirerek mantıksal çıkarımlar yapmaları istendiğinde performanslarının düştüğü tespit edildi.
Araştırmacılara göre sorun hafızanın zayıflaması değil, beynin farklı deneyimleri tek bir bilgi ağı içinde birleştirme sürecinin aksaması.
HİPOKAMPUSTA DİKKAT ÇEKEN DEĞİŞİM
Deney boyunca katılımcıların beyin aktiviteleri fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) yöntemiyle takip edildi.
Özellikle hafızadan sorumlu hipokampus bölgesinde, stres yaşayan bireylerde eski anıların yeni bilgiler öğrenilirken daha az yeniden etkinleştiği belirlendi.
Bu durumun beynin ilişkili bilgileri bir bütün olarak işlemek yerine birbirinden bağımsız anılar şeklinde kaydetmesine neden olduğu ifade edildi.
GÜNLÜK YAŞAMI DA ETKİLEYEBİLİR
Bilim insanları, bulguların yalnızca laboratuvar ortamıyla sınırlı olmadığını vurguladı.
Sınavlar, iş görüşmeleri, yoğun çalışma temposu veya kritik karar anlarında insanların bildikleri bilgileri yeni durumlara uyarlamakta zorlanmasının altında benzer mekanizmaların bulunabileceği belirtildi.
Araştırmacılar ayrıca çalışmanın yalnızca kısa süreli (akut) stres koşullarını kapsadığını, kronik stresin etkileri hakkında doğrudan çıkarım yapılamayacağını ifade etti.
Buna rağmen elde edilen bulgular, stresin öğrenmeyi tamamen engellemediğini; asıl etkinin bilgileri birleştirerek yeni sonuçlara ulaşma becerisinde ortaya çıktığını gösterdi.
