Çevre duyarlılığını doğrudan ekonomik bir kazanca dönüştüren Türkiye, yarın sabah itibarıyla yepyeni bir geri dönüşüm seferberliğine uyanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) koordinesinde uzun süredir altyapı çalışmaları yürütülen Depozito Yönetim Sistemi (DOA), resmen devreye giriyor.
Al, kullan, dönüştür mottosuyla tasarlanan bu akıllı sistem sayesinde vatandaşlar, içtikleri suyun, meyve suyunun veya maden suyunun ambalajını çöpe atmak yerine ekonomiye kazandırarak doğrudan nakdi gelir elde edecek. Sadece bireyleri değil; zincir marketleri, bakkalları, otelleri ve büfeleri de kapsayan bu geniş ağ, aile bütçelerine nefes aldırırken Türkiye'nin ithal ettiği hammadde yükünü de milyarlarca lira hafifletecek.
DOA SİSTEMİ NEDİR?
Vatandaşların bu devasa geri dönüşüm ağından zahmetsizce faydalanabilmesi için tamamen dijital, kağıtsız ve kullanıcı dostu bir altyapı kuruldu. Sistem şu üç basit adımla işleyecek:
Mobil Uygulama İndirilecek: Tüketiciler, akıllı telefonlarının uygulama mağazalarından resmi "DOA" mobil uygulamasını indirerek kendilerine ait bir dijital e-cüzdan hesabı oluşturacak.
DİM Noktalarına Teslimat: Üzerinde özel DOA logosu bulunan plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları, uygulama üzerinden haritada kolayca konumu bulunabilecek olan Depozito İade Makineleri'ne (DİM) veya anlaşmalı iade noktalarına götürülecek.
Anında Bakiye Yüklemesi: Makineye atılan ve barkodu okutulan her bir ambalaj için, vatandaşın dijital e-cüzdan hesabına saniyeler içinde 1 TL teşvik bedeli yüklenecek.
EKONOMİYE BÜYÜK KATKI SAĞLAYACAK?
Projenin en büyük destekçilerinden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sistemin Türkiye'nin çevresel kalkınması için bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. 1 Temmuz'da başlayacak dönemi "Sıfır Atık'ta yeni bir aşama" olarak tanımlayan Kurum, devasa hedefleri şu sözlerle özetledi:
"1 Temmuz itibarıyla 81 ilimizde kurulacak DOA makineleriyle artık hem çevremiz hem ekonomimiz kazanacak. Şişeleri makinelere atacak, her şişeden elde edilecek 1 lira cüzdanlarınızda birikecek. Bu sistem sayesinde her yıl yaklaşık 25 milyar adet ambalajı geri dönüşüme kazandıracağız. Cam ve plastik atıkları hammaddeye dönüştürerek ithalatın da önüne geçmiş olacağız ve ekonomimize yıllık yaklaşık 30 milyar lira doğrudan katkı sağlayacağız."
BİRİKEN PARALAR NAKİT ÇEKİLEBİLECEK Mİ?
Milyonlarca vatandaşın sistemle ilgili aklındaki en büyük soru işareti, e-cüzdanda biriken paraların kullanım şeklidir. Kurulan dijital altyapı tüketiciye bu konuda tam esneklik sunuyor. DOA e-cüzdanınızda biriken bakiyeleri, isterseniz anlaşmalı zincir marketlerde yapacağınız mutfak alışverişlerinde doğrudan kasada indirim olarak kullanabileceksiniz.
Ancak markette harcamak istemeyenler için sistem, biriken tutarı kendi adınıza kayıtlı IBAN numaranıza transfer etme ve bankamatiklerden doğrudan nakit olarak çekebilme imkanı da sunuyor. Bu esneklik, uygulamayı özellikle öğrenciler ve ek gelir sağlamak isteyen vatandaşlar için son derece cazip bir hale getiriyor.
HER BOŞ ŞİŞE MAKİNEYE ATILABİLECEK Mİ?
DİM makinelerine her atılan boş şişenin kabul edileceği ve anında 1 TL vereceği düşünülse de sistemin çok kritik bir kuralı bulunuyor. Bir ambalajın sistemden geçebilmesi için üzerinde devletin tescillediği resmi "DOA" logosunun ve sisteme tanımlı özel barkodun yer alması zorunludur. Yarından itibaren raflardaki içeceklerin ambalajlarında bu logoyu net bir şekilde görmeye başlayacağız.
Eski üretim logozus şişeler sistemden teşvik almayacak. Ayrıca makinenin içindeki sensörlerin şişeyi tanıyabilmesi için ambalajın formunun bozulmamış (ezilmemiş/bükülmemiş) olması ve içerisindeki sıvının tamamen boşaltılmış olması büyük önem taşıyor. Evde şişeleri biriktirirken ezmemeye özen göstermelisiniz.
