İspanya’nın Kanarya Adaları’nda hayata geçirilmesi planlanan ve dünyada bir ilk olacak ahtapot çiftliği projesinde beklenmedik bir gelişme yaşandı.
Nueva Pescanova, Las Palmas Limanı’nda kurmayı planladığı ticari ahtapot çiftliği için yaptığı başvuruyu resmen geri çekti. Böylece 2021 yılında başlayan süreç beş yıl sonra sona ererken, tesis şimdilik tarihe karıştı. Ancak karar, İspanya’da ahtapot yetiştiriciliğinin yasaklandığı anlamına gelmiyor.
Şirket, kararın ticari ve düzenleyici nedenlerden kaynaklandığını açıkladı. Kanarya Adaları Çevresel Değerlendirme Komisyonu'nun getirdiği yeni idari şartların projenin kapsamını, takvimini ve düzenleyici yükümlülüklerini önemli ölçüde değiştirdiği ifade edildi.
Çevresel riskler gündeme geldi
Proje başlangıçta daha basit bir çevresel incelemeye tabi tutulmuştu. Ancak süreç ilerledikçe daha kapsamlı bir çevresel değerlendirme yapılmasına karar verildi.
İncelenen çevre belgelerinde, tesisin yakınındaki yolcu terminalinde koku sorunu yaşanabileceği ve organik atıkların limandaki su kalitesini olumsuz etkileyebileceği gibi risklere dikkat çekildi.
Kanarya Adaları'nda kurulması planlanan tesisin yılda yaklaşık 3 bin ton ahtapot üretmesi hedefleniyordu. Ürünlerin hem İspanya pazarına hem de uluslararası pazarlara sunulması planlanmıştı.
Şirket daha önce ahtapotların esaret altında saldırganlık göstermeden bir arada yaşayabileceği koşullar geliştirdiğini savunmuştu. Nueva Pescanova araştırmacılarının Galiçya'daki araştırma merkezinde beş nesil ahtapot yetiştirdiği de belirtilmişti.
Ancak projenin devasa üretim kapasitesi, ahtapotların zekâsı ve hayvan refahı konusundaki tartışmaları daha da büyüttü.
300'den fazla bilimsel çalışma incelendi
London School of Economics tarafından yapılan kapsamlı bir değerlendirmede 300'den fazla bilimsel çalışma mercek altına alındı. Araştırmacılar, ahtapotların bilinçli duyumsama yeteneğine sahip olduğuna ilişkin çok güçlü kanıtlar bulunduğu sonucuna vardı.
Araştırmacılara göre, planlanan yoğun üretim koşullarında yüksek hayvan refahı standartlarına sahip ticari ahtapot yetiştiriciliği mümkün olmayabilir.
Su ürünleri yetiştiriciliğini savunanlar ne diyor?
Tartışmanın diğer tarafında ise artan tüketim ve doğal ahtapot stokları bulunuyor.
İspanya Oşinografi Enstitüsü'nden Eduardo Almansa, Reuters'a daha önce yaptığı açıklamada doğal balıkçılığın sınırına ulaştığını, mevcut ahtapot tüketim seviyelerinin devam etmesi halinde su ürünleri yetiştiriciliğinin alternatif olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunmuştu.
Oscar ödüllü belgesel ahtapotlara bakışı değiştirdi
Ahtapotların zekâsı ve davranışları konusundaki toplumsal farkındalığın artmasında 2020 yapımı Netflix belgeseli My Octopus Teacher da önemli rol oynadı.
Vahşi bir ahtapot ile insan arasındaki sıra dışı ilişkiyi konu alan yapım, 2021 yılında En İyi Belgesel dalında Oscar kazandı. Belgeseli izledikten sonra ahtapot yemeyi bıraktığını açıklayanlar arasında milyarder iş insanı Richard Branson da yer aldı.
Proje iptal edildi ama...
Çevre ve hayvan hakları savunucuları projenin geri çekilmesini memnuniyetle karşılasa da karar, İspanya genelinde getirilen bir yasaktan kaynaklanmıyor.
Ahtapot yetiştiriciliğini yasaklamayı öngören bir yasa tasarısı Haziran 2025'te parlamentoda işleme alınmış olsa da henüz yasalaşmadı.
Avrupa Birliği'nde de ticari amaçla yetiştirilen yumuşakçalara özel bir hayvan refahı mevzuatı bulunmuyor. Buna karşılık bilimsel araştırmalarda kullanılan canlı kafadanbacaklılar AB mevzuatı kapsamında korunuyor.
