ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'deki NATO Zirvesi'nin ardından ABD'ye dönüş yolculuğunu, Ankara'ya gelirken kullandığı Katar'ın hediye ettiği yeni Air Force One yerine eski başkanlık uçağıyla yaptı. ABD ile İran'ın karşılıklı saldırılar düzenlediği bir dönemde gerçekleşen bu değişiklik, yeni uçağın güvenliğiyle ilgili tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
Trump, uçak değişikliğine ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapmadı. Eski uçağı "eski günlerin hatırına" kullandığını söyleyen Trump, dönüş yolunda İngiltere'deki Royal Air Force Mildenhall Üssü'ne uğradı. Daha sonra burada bekleyen yeni Air Force One'a geçerek Washington yakınlarındaki Joint Base Andrews'e hareket etti.
Sosyal medya hesabından açıklama yapan Trump, Mildenhall'a üste görev yapan Amerikan askerlerine yeni uçağı göstermek için uğradıklarını belirtti. Trump, bu durağın Türkiye'den ABD'ye dönüş rotasında olduğunu ve uçuş planında önemli bir değişiklik yapılmadığını söyledi.
Güvenlik tartışmaları
Yaklaşık 400 milyon dolarlık yenileme çalışmasının ardından hizmete giren Katar'ın hediye ettiği yeni uçağın, eski Air Force One'larda bulunan bazı füze tespit ve savunma sistemlerine sahip olmadığı yönündeki değerlendirmeler de güvenlik tartışmalarını artırdı.
Uçuş sırasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, iki farklı uçak kullanılmasının İran'dan gelebilecek tehditlerle ilgili olduğu iddialarını reddetti.
İran'ın Air Force One'a yönelik güvenilir bir tehdit oluşturup oluşturmadığı sorusuna Trump, "Ben her zaman tehdit altındayım. Onların listesindeki bir numaralı hedef benim" yanıtını verdi.
Beyaz Saray Sözcüsü Steven Cheung ise yaptığı açıklamada, yeni Air Force One'ın "en ileri teknolojiye sahip bir uçak olduğunu ve Başkan ile ekibinin güvenliğini sağlayacak üst düzey güvenlik önlemleriyle donatıldığını" söyledi.
Cheung ayrıca, "Başkan'ın da son dönemde ifade ettiği gibi ABD'nin birçok düşmanı kendisini hedef alıyor. Bu tehditlere karşı dikkat dağıtma ve yanıltma yöntemleri de dahil olmak üzere elimizdeki tüm araçları kullanıyoruz" ifadelerini kullandı.
Eski Air Force One'ın takip sistemi uçuşun bir bölümünde kapatıldı
Trump, Türkiye'den ayrılırken yaklaşık 35 yıldır ABD başkanları tarafından kullanılan eski Boeing VC-25A tipi Air Force One uçağına bindi. Uçağın kalkışın ardından bir süre uçuş takip sistemlerinde görünmemesi, transponder cihazının mürettebat tarafından geçici olarak kapatıldığına işaret etti.
Transponderın kapatılması, başkanın savaş bölgeleri gibi yüksek riskli bölgelerden seyahat ettiği durumlarda uygulanan bir güvenlik önlemi olarak biliniyor. Ancak bu yöntemin, uzun süredir planlanan NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yapan Türkiye gibi bir müttefik ülkeden dönüşte uygulanması dikkat çekti.
Aynı saatlerde Almanya ve İngiltere liderlerini taşıyan uçakların transponderlarının açık olduğu ve uçuşlarının kamuya açık takip sistemlerinden izlenebildiği görüldü.
Öte yandan Katar'ın Trump'a hediye ettiği ve başkanlık uçağına dönüştürülen Boeing 747-800 tipi uçak, çarşamba günü daha erken saatlerde Türkiye'den ayrılarak İngiltere'deki RAF Mildenhall Üssü'ne indi.
Uzmanlara göre İran envanterindeki bazı Şahed tipi insansız hava araçları ile Şahab balistik füzeleri yaklaşık 1.300 kilometre uzaklıktaki Türkiye'yi vurabilecek menzile sahip. Buna karşılık, yaklaşık 4 bin kilometre uzaklıktaki İngiltere'yi etkili şekilde hedef alabilecek silahlara sahip olmadığı değerlendiriliyor.
ABD Hava Kuvvetleri daha önce yaptığı açıklamada, Katar'dan alınan uçağın kısa sürede hizmete alınabilmesi için bazı planlanan teknik değişikliklerin ertelendiğini belirtmişti. Açıklamada güvenlik, emniyet ve güvenli iletişim konusunda taviz verilmediği vurgulansa da, nihai Air Force One'da bulunacak bazı karmaşık mühendislik sistemlerinin bu "geçiş uçağına" bilinçli olarak eklenmediği ifade edilmişti.
Havacılık ve savunma danışmanlık şirketi Teal Group'un kıdemli analistlerinden Jeremiah Gertler da, füze karşı tedbir sistemlerinin ve haberleşme antenlerinin daha sınırlı olmasının, Katar uçağının daha çok yurt içi uçuşlar için uygun olduğunu düşündürdüğünü söylemişti.
Trump, Katar'ın hediye ettiği yeni Air Force One ile ilk uçuşunu geçen hafta Kuzey Dakota'ya gerçekleştirmişti.
Halen kullanılan iki Air Force One uçağı Soğuk Savaş'ın son döneminde inşa edildi. Bu uçaklar nükleer patlamalara dayanıklı olarak tasarlanırken, füze savunma sistemleri, havada yakıt ikmali kabiliyeti ve uçan ameliyathane gibi gelişmiş özelliklerle donatıldı. Başkan görevdeyken havada yakıt ikmali özelliği ise bugüne kadar hiç kullanılmadı.
Kalıcı yeni Air Force One filosunu oluşturacak iki Boeing uçağındaki modernizasyon çalışmalarının ise gecikmesi nedeniyle teslimatın 2028 yılında yapılması bekleniyor.
