İsrail’in, bölgesel ticaret merkezi olma hedefi Ankara’nın hamleleri ile şimdilik askıya alındı. İsrail’in Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) ile bölgesel ticaretin merkezi olma hedefi , Gazze soykırımı ve bölgedeki güvenlik krizleri nedeniyle ciddi darbe aldı ve ikinci plana itildi.
Birleşik Krallık merkezli Middle East Eye’da yayınlanan analize göre, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emîrlikleri (BAE), Türkiye ve Irak, İsrail’i devre dışı bırakan alternatif ticaret ve ulaştırma projelerine hız verdi. Gazeteye göre, Türkiye’nin Gazze soykırımı ve güvenlik krizi sebebiyle IMEC’in ertelenmesi girişimleri meyvelerini verdi.
2023 G20 Zirvesi’nde duyurulan IMEC projesi, Hindistan’dan Körfez’e, oradan da İsrail’in Hayfa Limanı üzerinden Avrupa’ya uzanacak yeni bir ticaret hattı olarak tasarlanmıştı. Ancak Gazze savaşı, İsrail-Suudi Arabistan normalleşmesinin durması ve artan güvenlik riskleri nedeniyle proje, fi ilen askıya alındı. Analize göre, projeye resmen son verilmiş değil ancak yerine, İsrail’i kapsam dışı bırakan yeni güzergâhlar geliştiriliyor.
YENİ ROTADA TÜRKİYE VAR
Haziran ayında Türkiye ile Suudi Arabistan, Osmanlı dönemindeki Hicaz Demir Yolu’nun Ürdün ve Suriye üzerinden yeniden canlandırılması için mutabakat zaptı imzaladı. Aynı dönemde BAE de Irak ve Suriye üzerinden Körfez limanlarına uzanacak yeni ticaret koridorları üzerinde çalışmaya başladı. Irak’ın geliştirdiği Kalkınma Yolu Projesi de Basra’daki Büyük Faw Limanı’nı Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlamayı hedefl iyor. Böylece ticaretin İsrail’e uğramadan Akdeniz’e ulaşması amaçlanıyor.
HAYFA’NIN KAPASİTESİ YETERSİZ
Analizde, İsrail’in Hayfa Limanı’nın yılda yaklaşık 1,5 milyon konteyner elleçleme (yükleme ve boşaltma) kapasitesine sahip olduğu, bunun Körfez ticaretini Avrupa’ya taşıyacak ölçekte olmadığı belirtiliyor. Ayrıca savaş döneminde limanlar ve enerji altyapısının füze ve insansız hava aracı saldırılarına maruz kalmasının, yatırımcıların güvenini zayıflattığı ifade ediliyor.
İRAN FAKTÖRÜ DEVAM EDİYOR
Analize göre bölgesel ticaretin önündeki en önemli engellerden biri de İran. Hürmüz Boğazı’ndaki olası krizler hem Körfez ülkelerini hem de enerji ticaretini doğrudan etkiliyor. Bu nedenle BAE ve Suudi Arabistan, Türkiye’nin içerisinde olduğu alternatif boru hatları ve yeni liman yatırımlarıyla bu bağımlılığı azaltmaya çalışıyor.
