Sanayi metalleri haftaya ayrışarak başladı. Bakır arz kaygılarıyla yükselirken demir cevheri, alüminyum ve nikel geriledi; Çin’de zayıf iç talep ile Orta Doğu kaynaklı enerji ve lojistik maliyetleri fiyatların ana belirleyicisi oldu.
Metal piyasalarında 20 Temmuz gün içi işlemlerinde bakır pozitif ayrıştı. Bakırın libre fiyatı yüzde 0,97 yükselişle 6,28 dolara çıktı. Söz konusu seviye, metrik ton başına yaklaşık 13.845 dolara karşılık geldi.
Demir cevheri yüzde 0,85 düşüşle ton başına 755,5 yuana geriledi. Alüminyum yüzde 0,61 kayıpla 3.145 dolar, nikel yüzde 0,28 düşüşle 16.998 dolar, çinko ise yüzde 0,12 gerilemeyle 3.520 dolar çevresinde işlem gördü.
Fiyatlardaki ayrışmanın merkezinde Çin ekonomisindeki dengesiz görünüm yer aldı. Çin ekonomisi ikinci çeyrekte yıllık yüzde 4,3 büyürken haziran ayı sanayi üretimi yüzde 5,3 arttı. Perakende satışların yüzde 1 ile sınırlı kalması ve gayrimenkul yatırımlarının yılın ilk yarısında yüzde 18 daralması, inşaat bağlantılı metal talebini baskıladı.
Bakırda arz baskısı fiyatı taşıdı
Bakır fiyatları, Çin kaynaklı talep belirsizliğine rağmen Şili’deki üretim sorunlarından destek buldu. Şiddetli hava koşulları ülkedeki bazı maden ve liman operasyonlarını aksatırken büyük üreticiler güvenlik önlemlerini devreye aldı.
Antofagasta’nın bakır üretimi yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 9,5 azalarak 285 bin tona indi. Şirket ikinci çeyrekte 142 bin ton bakır üretti. Üretim, ilk çeyreğe göre yüzde 1 geriledi.
Rio Tinto’nun ikinci çeyrek bakır üretimi de yıllık yüzde 7 düşüşle 213 bin ton oldu. BHP ise 30 Haziran’da sona eren mali yılda yaklaşık 2 milyon ton bakır ürettiğini açıkladı. Büyük üreticilerdeki bu farklılaşma, yeni maden arzının talep artışına ne ölçüde yetişebileceği sorusunu canlı tuttu.
Dizel, sülfürik asit ve diğer temel girdilerdeki artış da üretim maliyetlerini yükseltiyor. Antofagasta’nın yan ürün gelirleri öncesi nakit maliyeti ilk yarıda yüzde 23 artarak libre başına 2,85 dolara çıktı.
Veri merkezleri, yapay zekâ altyapısı, elektrik şebekeleri ve yenilenebilir enerji yatırımları bakır talebinin orta vadeli dayanakları arasında kalıyor. Çin’in gayrimenkul sektöründeki zayıflık ise kısa vadede fiyat artışının hızını sınırlıyor.
Demir cevherinde Çin freni
Demir cevheri fiyatı ton başına 760 yuanın altına geriledi. Çin’de yağışlar ve aşırı sıcaklar inşaat faaliyetlerini yavaşlatırken çelik fabrikalarının kârlılık oranı yaklaşık yüzde 37’ye düştü. İncelenen tesislerde yüksek fırın kapasite kullanım oranı da yüzde 90’ın altına indi.
Çelik fiyatı yüzde 0,45 düşüşle ton başına 3.088 yuana geriledi. Gayrimenkul yatırımlarındaki yüzde 18’lik daralma, inşaat demiri ve diğer uzun çelik ürünlerine yönelik talep açısından temel baskı unsuru olmayı sürdürdü.
Arz tarafındaki gelişmeler düşüşü sınırladı. Çin’in devlet destekli demir cevheri alıcısı, bazı çelik fabrikalarının Fortescue tarafından üretilen düşük kaliteli cevherleri teslim almasını kısıtladı. Çin limanlarındaki Super Special Fines stokları bir haftada yüzde 16,5 azalarak dört ayın en düşük seviyesine geriledi.
Buna karşılık büyük madencilerin üretim ve sevkiyatları güçlü kaldı. BHP mali yılı rekor demir cevheri üretimiyle tamamladı. Rio Tinto’nun ikinci çeyrek küresel demir cevheri satışları yüzde 5 artışla 88,8 milyon tona ulaştı. Pilbara satışları yüzde 7 yükselerek 85,3 milyon ton oldu.
Talep zayıflığı ile yüksek üretim arasındaki denge, demir cevherinin 760 yuan çevresindeki seyrinde belirleyici olacak. Çinli çelik fabrikalarının üretim kesintisine gidip gitmeyeceği fiyatlar açısından izlenecek ana başlıklar arasında bulunuyor.
Alüminyumda enerji maliyeti taban oluşturdu
Alüminyum ton başına 3.145 dolar seviyesine gerilerken aylık kayıp yüzde 6,46’ya ulaştı. Metalin fiyatı son bir yılda ise yaklaşık yüzde 19 yükseldi. Aylık gerilemeye rağmen yıllık performansın güçlü kalması, arz ve enerji maliyetlerinin fiyat üzerindeki etkisini gösterdi.
Alüminyum üretimi yüksek elektrik tüketimi nedeniyle enerji fiyatlarına diğer birçok metalden daha duyarlı hareket ediyor. Orta Doğu’daki gerilim, doğalgaz ve elektrik maliyetlerini artırırken Körfez bölgesinden gerçekleştirilen metal sevkiyatlarına ilişkin riskleri de yükseltti.
Batı ülkelerinde uzun süredir kapalı olan bazı eritme tesislerinin yeniden devreye alınması gündeme geldi. Yüksek fiyatların eski kapasiteleri ekonomik hale getirmesi, piyasadaki arz sıkışıklığının üretim kararlarını değiştirmeye başladığına işaret etti.
Rio Tinto ikinci çeyrekte 840 bin ton birincil alüminyum üretti. Üretim yıllık bazda değişmezken boksit üretimi bir önceki çeyreğe göre yüzde 14 arttı. Şirketin ilk yarı alüminyum üretimi 1,68 milyon ton oldu.
Otomotiv, ambalaj, havacılık ve enerji altyapısı talebi fiyatları desteklemeyi sürdürüyor. Çin’in inşaat sektöründeki yavaşlama ve küresel faizlerin uzun süre yüksek kalabileceği beklentisi ise tüketim görünümünü sınırlıyor.
Nikelde kota, çinkoda talep
Nikel fiyatı 17 bin dolar sınırına geriledi. Metal haftalık bazda yüzde 1,54 yükselmesine rağmen son bir ayda yüzde 4’ten fazla değer kaybetti. Endonezya’nın üretim kotalarını genel bir artışla genişletmeyeceğini açıklaması, aşağı yönlü hareketi sınırladı.
Endonezya yönetimi yalnızca hammadde sıkıntısı yaşayan eritme tesislerine ilave kota vermeyi planlıyor. Dünyanın en büyük nikel üreticisinin arzı kontrol altında tutma çabası, geçmiş yıllarda oluşan küresel üretim fazlasının azalabileceği beklentisini güçlendirdi.
Orta Doğu’daki gerilim sülfür tedarikinde de risk yarattı. Sülfür, Endonezya’daki batarya sınıfı nikel üretiminde kullanılan temel girdiler arasında bulunuyor. Yüksek enerji ve hammadde maliyetleri üreticilere destek sağlarken paslanmaz çelik ve batarya sektöründeki sınırlı fiziksel talep fiyat artışını frenledi.
Çinko ise ton başına 3.520 dolar düzeyine indi. Metal aylık bazda yüzde 2,49 değer kaybetmesine rağmen yıl başından bu yana yüzde 12,78, son bir yılda ise yüzde 23,75 yükseldi.
Galvanizli çeliğin yoğun kullanıldığı Çin gayrimenkul sektöründeki daralma, çinko talebini baskılıyor. Batı piyasalarında rafine metal arzının daha sıkı kalması ise fiyatın yıllık kazancını korumasına yardımcı oluyor.
Piyasanın yeni takvimi
Metal piyasalarının kısa vadeli yönünde Çin’in ekonomi destek adımları belirleyici olacak. Temmuz ayı sonundaki politika toplantılarından iç talebi, konut sektörünü ve altyapı yatırımlarını destekleyecek yeni kararlar çıkıp çıkmayacağı izlenecek.
Bakırda Şili’deki hava koşulları ve büyük madenlerin üretim performansı öne çıkacak. Demir cevherinde Çinli çelik fabrikalarının kâr marjları, kapasite kullanım oranları ve liman stokları takip edilecek.
Alüminyum ve nikel tarafında enerji fiyatları, Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık güvenliği ve sülfür tedariki önemini koruyacak. Endonezya’nın nikel üretim kotalarına ilişkin yeni izinleri de piyasadaki arz hesabını değiştirebilir.
BHP’nin 18 Ağustos’ta açıklayacağı yıllık finansal sonuçları, demir cevheri ve bakır üretimindeki maliyet görünümünü gösterecek. Doların seyri ve ABD Merkez Bankası’nın faiz mesajları da dolar üzerinden fiyatlanan metallerde oynaklığı artırabilecek.
