İran ile ABD arasında savaşı sona erdirmesi beklenen diplomatik süreç fiilen çöktü. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Tahran’ın Islamabad Mutabakatı kapsamında üstlendiği bütün yükümlülükleri askıya aldığını açıkladı.
Garibabadi, ABD’nin yeniden askerî saldırılara başlaması ve mutabakat kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle İran’ın da anlaşmayı artık uygulamadığını söyledi.
Garibabadi’nin devlet televizyonuna yaptığı açıklama, uluslararası ajanslar tarafından da doğrulandı. İranlı yetkili, Washington’ın yükümlülüklerini ihlal ettiğini ve Tahran’ın “artık bunları uygulamadığını” bildirdi.
ABD’nin İran saldırılarında can kaybı 50’ye çıktı
“ABD BÜTÜN TAAHHÜTLERİNİ AYAKLAR ALTINA ALDI”
Tasnim’in aktardığına göre Garibabadi, İran’ın kararını şu sözlerle açıkladı:
“ABD pratikte bütün yükümlülüklerini ayaklar altına aldı ve askıya aldı. Biz de Islamabad Mutabakatı kapsamındaki bütün yükümlülüklerimizi askıya aldık. Şu anda bu taahhütlerin hiçbirini uygulamıyoruz.”
Garibabadi, ABD’nin mutabakatın imzalanmasının ardından yeniden saldırılara başlamasının anlaşmanın temel hükümlerini geçersiz hale getirdiğini savundu.
İranlı yetkili, Tahran’ın bundan sonraki önceliğinin diplomatik görüşmeler değil, ülkenin savunulması olduğunu belirtti.
“ABD İLE MÜZAKERE BAŞLATMAYACAĞIZ”
Garibabadi, İran’ın ABD ile yeniden masaya oturmayacağını da açıkladı.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı, “İran hiçbir koşulda ABD ile müzakere başlatmayacak” ifadelerini kullanarak, mevcut şartlarda diplomatik sürecin yeniden başlaması ihtimaline kapıyı kapattı.
İran Dışişleri Bakanlığı daha önce de savaşın yeniden şiddetlenmesi nedeniyle ABD ile görüşme planı bulunmadığını ve ülkenin savunmaya odaklandığını bildirmişti.
BİR AY ÖNCE İMZALANMIŞTI
ABD ile İran arasındaki 14 maddelik Islamabad Mutabakatı, 18 Haziran 2026’da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından elektronik olarak imzalanmıştı.
Pakistan’ın arabuluculuğunda hazırlanan mutabakat; askerî operasyonların durdurulmasını, İran’a uygulanan deniz ablukasının kaldırılmasını ve Hürmüz Boğazı’nın ticari gemilere yeniden açılmasını öngörüyordu. Tarafların en fazla 60 gün içinde kapsamlı bir nihai anlaşmaya ulaşmak üzere müzakere yürütmesi planlanmıştı.
Mutabakat ayrıca İran petrolünün ihracatına izin veren yaptırım muafiyetleri ile Tahran’ın yurt dışında dondurulan varlıklarının kullanıma açılması konusunda Washington’a bazı yükümlülükler getiriyordu.
İran'dan ABD'nin saldırısına aynı şekilde misilleme: Savaşta tehlikeli eşik
KRİZİN MERKEZİNDE PETROL VE HÜRMÜZ VAR
Mutabakatın bozulmasına neden olan temel anlaşmazlıklardan biri Hürmüz Boğazı’nın nasıl yönetileceği oldu.
İran, anlaşmanın boğazdaki gemi trafiğini Tahran’ın belirlediği düzenlemeler altında yürütmesine imkân verdiğini savundu. ABD ve Körfez ülkeleri ise Hürmüz’ün uluslararası bir su yolu olduğunu ve İran’ın geçişleri tek taraflı olarak sınırlandıramayacağını belirtti.
ABD’nin 7 Temmuz’da İran’ın petrol satmasına olanak sağlayan yaptırım muafiyetini iptal etmesi, Tahran tarafından mutabakatın açık ihlali olarak değerlendirildi. Washington ayrıca İran limanlarına yönelik deniz ablukasını yeniden devreye soktu.
TRUMP ANLAŞMANIN “BİTTİĞİNİ” SÖYLEMİŞTİ
ABD Başkanı Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki uygulamalarını gerekçe göstererek geçen hafta Ankara'daki NATO toplantısında geçici mutabakatın “bittiğini” açıklamıştı.
İran Dışişleri Bakanlığı ise ABD’nin anlaşmayı krize sürükleyen taraf olduğunu savunmuş ve “taahhüde karşı taahhüt” ilkesi uyarınca Washington yükümlülüklerini yerine getirmediği sürece Tahran’ın da kendi sorumluluklarını uygulamayacağını bildirmişti.
Garibabadi’nin son açıklaması, İran’ın daha önce dile getirdiği bu şartlı tutumu bir adım ileri taşıyarak bütün taahhütlerin resmen askıya alındığını ortaya koydu.
ABD: İran’a yönelik son saldırı dalgası sona erdi
ENERJİ PİYASALARI İÇİN KRİTİK GELİŞME
Mutabakatın fiilen çökmesi, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin daha da azalması ve İran ile ABD arasındaki karşılıklı saldırıların sürmesi riskini artırıyor.
Savaş öncesinde dünya petrolü ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. Boğazdaki geçişlerin kesintiye uğraması, küresel petrol, motorin, benzin ve LNG fiyatları üzerinde doğrudan yükseliş baskısı oluşturuyor.
İran’ın müzakere ihtimalini reddetmesi, Pakistan ve Katar’ın yürüttüğü arabuluculuk çabalarının da en azından şimdilik sonuçsuz kaldığı anlamına geliyor. Pakistan, yalnızca iki gün önce mutabakatın barış için hâlâ geçerli bir çerçeve olduğunu savunmuş ve tarafları teknik görüşmelere dönmeye çağırmıştı.
