Gayrimenkul alım satımlarında uygulanan tapuda düşük bedel gösterme yöntemi, ev sahipleri için ciddi mali sonuçlar doğurabiliyor. Tapu harcı ve değer artış kazancı vergisini azaltmak amacıyla satış bedelinin bir kısmının elden nakit olarak alınması yüksek vergi, gecikme faizi ve ceza riskini beraberinde getiriyor.
Uzmanlara göre özellikle milyonlarca liralık konut ve ticari gayrimenkul satışlarında tercih edilen bu yöntem, ilerleyen yıllarda yapılabilecek geriye dönük vergi incelemelerinde mülk sahiplerini zor durumda bırakabilir.
Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç, Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er'e yaptığı değerlendirmede mevcut mevzuat kapsamında belirli şartların sağlanması halinde Varlık Barışı uygulamasının önemli bir hukuki güvence sunduğunu belirterek ev sahiplerine kritik uyarılarda bulundu.
''ELDEN ALINAN PARAYI YASAL KORUMA ALTINA ALIN''
Gayrimenkul satışlarında tapuda gerçek satış bedelinin altında beyan edilen tutarların önemli bir vergi riski oluşturduğunu belirten Araç, kayıt dışı kalan nakit paranın Varlık Barışı kapsamında sisteme dahil edilmesi halinde önemli avantajlar sağlanabileceğini söyledi:
''Gayrimenkul satışlarında sıklıkla karşılaşılan senaryolardan biri rayiç bedel farklarıdır. Örneğin; gerçek değeri 12 milyon TL olan bir ticari gayrimenkul veya dairenin tapuda 5 milyon TL gösterilmesi ve kalan 7 milyon TL’nin elden nakit olarak alınması ciddi bir vergi riski doğurur. Bu riski sıfırlamak isteyen mülk sahipleri, elden aldıkları nakit tutarı banka veya aracı kurumlara beyan ederek Varlık Barışı’na dahil edebiliyor. Üstelik sistem, parayı ekonomide tutma sürenize göre çok ciddi vergi teşvikleri sunuyor. Peşin Oran: Bildirim anında varlıkların değeri üzerinden normal şartlarda %5 oranında bir vergi tahsil edilir.''
VARLIK BARIŞI'NDA KADEMELİ VERGİ AVANTAJI
Araç, bildirilen varlıkların belirli yatırım araçlarında tutulmasının taahhüt edilmesi halinde vergi oranlarının önemli ölçüde düştüğünü açıkladı.
Buna göre,
- Parayı en az 2 yıl tutmayı taahhüt edene vergi oranı %3 olarak uygulanır.
- En az 3 yıl için %2,
- En az 4 yıl için %1,
- Eğer para sistemde en az 5 yıl kalırsa vergi oranı %0’a düşer ve tamamen vergisiz yasal koruma sağlanır.
2026 YILI KRİTİK
Şenay Araç, mevcut düzenlemeye göre 1 Ocak 2027-31 Temmuz 2027 tarihleri arasında yapılacak bildirimlerde vergi oranlarının yarım puan artacağını belirterek, 2026 yılının en düşük maliyetle başvuru yapılabilecek son avantajlı dönem olduğunu söyledi.
Kanunda yer alan düzenlemenin mülk sahiplerine önemli bir koruma sağladığını vurgulayan Araç, şu değerlendirmede bulundu:
''İlgili kanun maddesinin 8. fıkrası uyarınca: ''Bildirilen varlıklara isabet eden tutarlara ilişkin hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz.'' Bunun anlamı şudur: Tapudaki eksik beyandan dolayı adınıza bir inceleme başlasa dahi, elden aldığınız ve Varlık Barışı ile sisteme soktuğunuz tutarı gerekçe göstererek yasal koruma elde edersiniz. Bulunan matrah farkı, bildirdiğiniz varlık tutarına eşit veya daha az ise adınıza hiçbir vergi cezası kesilemez.''
Bu haktan yararlanabilmenin en önemli şartının, kişi hakkında henüz vergi incelemesi veya usulsüzlük tespitine ilişkin resmi tebligat yapılmamış olması olduğunu belirten Araç, şu uyarıda bulundu:
''Arsa, tarla, konut veya ticari gayrimenkul fark etmeksizin tüm kayıt dışı gelirleri koruma altına alan bu haktan yararlanabilmek için altın kural, Maliye Bakanlığı tarafından adınıza herhangi bir usulsüzlük tespiti veya vergi incelemesi tebligatı gönderilmemiş olmasıdır. Tebligat ulaştıktan sonra bu yasal haktan faydalanma şansı ortadan kalkar. Olası bir incelemede %25 ila %40 arasında değişen fahiş vergi ve cezalarla yüzleşmek istemeyen gayrimenkul sahiplerinin, 7582 sayılı Kanun’un Geçici 19. maddesi kapsamında sağlanan bu hakları zaman kaybetmeden değerlendirmesi, finansal güvenlikleri açısından kritik bir önem taşımaktadır.''
