MEHMET KAYA / ANKARA
EKONOMİ’nin elde ettiği taslak metnine göre, bu fona şekerli içeceklerden içerdikleri şeker oranına göre 2 TL-5 TL, paketli tütün ürünlerinden 20, paketsiz tütün ürünlerinden kg başına 100 TL, atıştırmalıklardan satış fiyatının yüzde 20’si, nişasta bazlı şeker içeren gıdalardan şekerli içecekler için belirlenin şeker oranlarına bağlı olarak 4 ve 10 TL kesilerek fona aktarılacak. Fon kamu tüzel kişiliği olarak Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulacak ve yönetim kurulu kararıyla harcama yapacak. Fonun Yönetim Kurulu Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı bakan yardımcılarından oluşacak.
Fon vergiden muaf olacak
Taslağa göre, fon kurumlar vergisinden muaf olacak, ayrıca elde ettiği gelirler bakımından iktisadi işletme oluşmuş sayılmayacak. Fonun kazanç ve iratları üzerinden Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi kesintileri de yapılmayacak. Fonun damga vergisinden, bağışlar bakımından veraset ve intikal vergisinden, projesi kabul edilen yararlanıcılara aktarımlarda bankalar ve finansman şirketleri tarafından tahsil edilen faiz tutarları ve kar payları BSMV ve KKDF’den müstesna tutulması taslakta öngörüldü. Yine taslağa göre, fona yapılan nakit bağış ve yardımlar, gelir ve kurumlar vergisinden indirilebilecek.
Biriken para nasıl aktarılacak?
Fon, genel sağlığın korunması amacını taşıyor. Bu kapsamda proje bazlı çalışılacak. Projelere, teşvik, hibe, destek ve kredi programlarıyla kaynak aktarılacak. Okullarda sağlıklı beslenme programları, çocukluk obezitesinin izlenmesi, diş sağlığı taramaları, okul kantinlerine destek, gıda sanayiinde şeker azaltma ve ürün formülasyonu için AR-GE çalışmalarına kaynak verilecek. Ayrıca, beslenmede tüketici farkındalığı için reklam ve tanıtımlara para aktarılacak. Tütün karşıtı reklam ve kampanyalar da desteklenecek. Belediyelerin sağlıklı yaşam projeleri kapsamında park, yürüyüş yolu, spor sahası, okul salonlarının modernizasyonuna para verilecek. Bunun yanında, ulusal yürüyüş ve egzersiz kampanyaları, sağlıklı hayat merkezi kurulması, mevcutlarının kapasite artışı, mobil sağlık ekiplerince dezavantajlı bölgelerde obezite taraması, beslenme eğitimi, çocukların şeker tüketim ulusal haritası, akademik araştırmalarına kaynak sağlanacak. Pasif sigara etkilenmesini önlemek için kapalı alan denetimlerinin yaygınlaştırılmasıyla tütünle ilişkili hastalıkların izlenmesi, bunların tespiti için gerekli cihaz ve sarf malzemesi alımları da desteklenecek.
Fonun gelir kaynakları ve sektöre yönelik pay oranları
Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan Sağlıklı Hayat Fonu kurulmasına yönelik yasa taslağında, tütün ve şekerli içecek, yiyecek sektörüne yönelik pay alınması ana gelir kaynağı olarak önerildi. Bu paylar üreten veya ithal eden gerçek ve tüzel kişilerden tahsil edilecek. Taslağa göre pay alınacak ürünler ve pay oranları-tutarları şöyle:
■ Şekerli içeceklerde, a)100 mililitredeki şeker 5 ila 7,5 gram ise 100 mililitre başına 1 TL; 7,5 gramdan 11 grama kadar şeker içerenlerde 100 mililitre başına 2 TL; 11 gram ve üzerinde şeker içeren içecekler için 100 mililitre başına 5 Türk lirası.
■ Tütün ürünlerinde, b) Paketli tütün ürünlerinde paket başına 20 TL; Paketsiz olarak satılan tütün ürünlerinde kilogram başına 100 TL.
■ Atıştırmalıklarda, c) Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık gıdalarda satış fiyatı üzerinden yüzde 20; ç) İçerdiği şeker miktarına ya da oranına bakılmaksızın nişasta bazlı şeker içeren gıdalardan; içeceklerde (a) bendinde belirlenen en yüksek tutarın (5 TL) iki katı olarak 10 TL; aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalık gıdalar için ise (c) bendinde belirlenen oranın (Yüzde 20) iki katı (Yüzde 40) pay alınacak. Paylar aylık olarak ödenecek. Pay ödemeleri 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine tabi olacak. Taslak, Cumhurbaşkanı’na tutar ve oranları yarıya kadar indirmeye ve iki katı kadar artırmaya yetki veriyor. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranı kadar artırılacak. Fon gelirlerine yurt içi ve yurt dışı nakdi bağış, yardım ve hibeler de dahil edildi.
