ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen savaşta kritik bir karar aşamasına geldi. Washington ve Tel Aviv hattında masada yalnızca iki seçenek bulunuyor.
Axios'un haberine göre ya Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe açmayı hedefleyen 10 günlük geçici bir ateşkes kabul edilecek ya da Tahran'ı tamamen pes ettirmeye yönelik devasa bir ortak askeri harekat başlatılacak.
Yetkililer, Körfez bölgesini felç eden ve ucu açık bir yıpratma savaşına dönen mevcut tablonun sürdürülemez olduğunu ve önümüzdeki birkaç günün hangi yolun seçileceğini netleştireceğini vurguluyor.
Körfez'de 10 günlük ateşkes planı
Katar, Mısır ve Pakistan'ın başını çektiği bölgesel arabulucular, tırmanan krizi durdurmak adına Washington ve Tahran yönetimlerine 10 günlük bir geçici ateşkes planı sundu.
Trump yönetiminin öneriyi değerlendirdiği ve İsrail'e diplomatik pencereyi kapatacak adımlardan kaçınması yönünde telkinde bulunduğu bildirildi.
Beyaz Saray aynı zamanda müzakerelerin çökme ihtimaline karşı askeri yığınak yapmaya devam ediyor.
ABD ordusu son günlerde bölgeye onlarca savaş uçağı ve yakıt ikmal uçağı sevk ederken İsrail ordusu yüksek alarma geçerek savaşı günler içinde tam ölçekli bir harekata dönüştürmek için hazırlıklarını tamamladı.
Gece boyunca süren 10 günlük aralıksız ABD bombardımanına rağmen İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısı kırılamadı.
Bu durum, Trump'ı "kazandığını" ilan ettiği bir savaşın daha da içine çekiyor. Yeniden başlayan çatışmalarda en az üç ABD askerinin hayatını kaybetmesinin ardından Trump, Pentagon’a her bir Amerikalının ölümü için İran'a "misliyle bedel ödetilmesi" talimatını verdi.
Öte yandan petrol fiyatlarının varil başına 90 doları aşması ve ABD'de pompa fiyatlarının yükselmesi, savaşa yönelik iç kamuoyu tepkisini artırıyor.
Masadaki ateşkesin detayları
Bölgesel kaynaklar, teklif edilen 10 günlük ateşkesin çatışmaları tamamen durdurmayı, Hürmüz Boğazı'ndaki iki ayrı nakliye koridorunu yeniden açmayı ve taraflara çökme noktasına gelen uzlaşma muhtırasını kurtarma imkanı tanıyacağını ifade ediyor.
Plana göre:
- Güney Koridoru: Umman karasularından geçen güzergah İran saldırılarından muaf tutulacak.
- Kuzey Koridoru: İran karasularından geçen güzergah ise ABD ablukasından kurtarılacak.
10 günlük süre zarfında taraflar seyrüsefer güvenliği için uzun vadeli bir mekanizma müzakere edecek. Masadaki çözüm yollarından biri; İran'ın deniz güvenliği ve çevre koruma hizmetleri karşılığında "makul servis ücretleri" toplamasına izin verilmesi.
Bu model için Malezya, Endonezya ve Singapur'un Malakka Boğazı'nda uyguladığı hizmet bazlı ücretlendirme sistemi örnek gösteriliyor. Bir diğer seçenek ise toplanan ücretlerin Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) denetimindeki ortak bir fon aracılığıyla yönetilmesi.
Süreci tıkayan misilleme
Diplomatik çabaların Cumartesi günü ivme kazandığı, ancak İran'ın Ürdün'deki bir üsse düzenlediği ve en az iki ABD askerinin öldüğü füze saldırısı sonrası Washington'ın geri adım attığı belirtildi.
Üst düzey bir ABD'li yetkili yaptığı açıklamada, "Başkan, İran'ın ihlallerinin ve Amerikan askerlerinin ölümünün bedelini ödetmeye odaklanmış durumda. Bu yıkıcı darbeler Başkan aksini emredene kadar sürecek" dedi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghaei ise arabulucular kanalıyla gelen teklifleri doğrulayarak detay vermekten kaçındı fakat İran ordusunun "ABD saldırganlığının kaynağını ezmeye devam edeceğini" vurguladı.
Yemen'deki İran destekli Husilerin de Suudi limanlarına deniz ablukası ilan etmesiyle birlikte savaşın Kızıldeniz ve Körfez geneline yayılma riski en üst seviyeye tırmandı.
