İngiltere merkezli haber ajansı Reuters'a konuşan beş kaynağa göre, Fransa, yıllarca süren siyasi muhalefetin ardından, Fransız-İtalyan ortak yapımı SAMP/T hava savunma sisteminin Türkiye'ye olası satışına sıcak bakmaya başladı...
Dört kaynak, bu pozisyon değişikliğinin, bu hafta Türkiye'de yapılacak NATO zirvesi öncesinde 25 Haziran'da Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile İtalya Başbakanı Giorgia Meloni arasında yapılan görüşmelerin ardından geldiğini, ancak müzakerelerin henüz erken aşamada olduğunu söyledi.
Görüşmelere aşina bir kaynak, "Daha önce açık bir açıklık eksikliği vardı, şimdi açıklık var" dedi.
Fransa Cumhurbaşkanlığı, "önemli yanlışlıklar" olduğunu belirterek bilgiyi doğrulamadığını duyurdu. Cumhurbaşkanlığı, yanlışlıkların ne olduğunu belirtmezken konuyla ilgili bir açıklama yapmaktan kaçındı.
Fransa Dışişleri Bakanlığı ve Savunma Bakanlığı yorum yapmaktan kaçındı ve Fransa Cumhurbaşkanlığına atıfta bulundu. Ankara'dan da konuyla ilgili bir açıklama gelmedi.
MELONI, MACRON VE ERDOĞAN ARASINDA SAMP/T GÖRÜŞÜLÜYOR
Kaynaklar, Paris'in daha önce ilerlemeyi engelleyen bazı siyasi çekincelerini bir kenara bıraktığını, ancak tereddütlerin devam ettiğini söyledi.
Türkiye, Fransa ve İtalya, 2017-2018 yıllarında ortak geliştirme ve ortak üretim çalışmaları da dahil olmak üzere olası bir uzun menzilli hava savunma programı konusunda işbirliğine başlamıştı.
Ancak, Suriye, Libya ve Yunanistan ile Kıbrıs'ı içeren Doğu Akdeniz'deki anlaşmazlıklar nedeniyle Paris ve Ankara arasındaki ilişkilerin bozulmasıyla proje durdu.
Mamba olarak da bilinen SAMP/T, MBDA Fransa, MBDA İtalya ve Thales'i bir araya getiren Fransız-İtalyan Eurosam konsorsiyumu tarafından üretiliyor.
Sistem, aynı anda düzinelerce hedefi takip edebiliyor, birden fazla tehdidi aynı anda engelleyebiliyor ve balistik füzeleri engelleyebildiğini iddia eden tek Avrupa yapımı sistem olma özelliğini taşıyor.
Genellikle ABD Patriot sisteminin Avrupa'daki en yakın muadili olarak tanımlanan bu sistem, yıllar içinde savaşta kullanılmamış olması nedeniyle analistler arasında verimliliği konusunda görüş ayrılıklarına yol açıyor.
Türkiye, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olmasına rağmen, kendi tam teşekküllü füze savunma sistemine sahip olmaması ve büyük ölçüde NATO sistemlerine ve savaş uçaklarına bağımlı olması nedeniyle hava savunması önemli bir sorun olmaya devam ediyor.
Türkiye, planlanan "Çelik Kubbe" entegre hava ve füze savunma ağının bir parçası olarak bu sistemi talep ediyor.
Bir kaynak, Meloni ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 3 Temmuz'daki görüşmelerinde konuyu ele aldıklarını ekledi.
Savunma Bakanı Yaşar Güler, Haziran ayında Reuters'e verdiği demeçte, Ankara'nın ABD Patriot ve SAMP/T dahil olmak üzere seçenekleri değerlendirdiğini ve teknoloji transferi ve ortak üretim içeren işbirliğine açık olduğunu söylemişti.
Bir Türk yetkili, Doğu Akdeniz'deki gerilimler ve Avrupa Birliği yaptırımları nedeniyle sürecin 2020'den beri ilerleyemediğini söyledi.
Yetkili, "Şimdi, bu sürecin ilerlemesi için üç tarafta da (Türkiye, İtalya, Fransa) siyasi irade olduğu görülüyor" dedi.
Paris ve Roma'nın ötesinde, sistem yalnızca Singapur'a ihraç edildi, ancak son yıllarda Ukrayna'ya da devredildi ve Fransa bu yıl İran füze saldırılarına karşı Birleşik Arap Emirlikleri'nin savunmasına yardımcı olmak için sistemi konuşlandırdı.
İtalya, NATO savunma planlamasının bir parçası olarak sistemi Haziran ortasında Türkiye'ye gönderdi.
Herhangi bir anlaşma muhtemelen Fransız ve İtalyan ordularına dağıtılan yeni nesil sistem etrafında şekillenecektir. Yetkililer, Erdoğan ve Macron'un NATO zirvesi sırasında ikili konuları görüşmek üzere bir araya geleceğini söyledi.
NE OLMUŞTU?
Erdoğan, 2025'te Lahey'deki NATO zirvesinde, iki adam arasındaki ilişkiler yumuşadıktan sonra Macron'u muhalefetinden vazgeçmeye ikna etmeye çalışmıştı.
İki kaynak, Fransa'nın olası bir satış konusunda Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ni yatıştırması gerekeceği konusunda uyardı. Türkiye, her iki ülkeyle de stratejik savunma anlaşmaları imzaladı.
Yıllarca Türk yetkililer, özel ve kamuoyu önünde Fransa'yı programın önündeki başlıca siyasi engel olarak görürken, İtalya uzun zamandır savunma sanayi işbirliğini derinleştirmek için SAMP/T'nin Türkiye ile paylaşılmasından yanaydı.
